KWALIFIKACJA SPC4 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 33.
Do wyprodukowania 5 000 kg kiełbasy zwyczajnej zużyto 4 000 kg surowców. Ile wynosi wydajność gotowego wyrobu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wydajność liczy się jako stosunek masy wyrobu gotowego do masy zużytych surowców w procentach.
Obliczenie: (5000 kg / 4000 kg) × 100% = 1,25 × 100% = 125%.
Wynik może przekraczać 100%, gdy do produktu wchodzi np. woda lub dodatki zwiększające masę.

Pełne wyjaśnienie:

Wydajność (często nazywana też uzyskiem) w ujęciu masowym opisuje, ile wyrobu gotowego otrzymano w relacji do tego, ile surowców zużyto. W najprostszym zapisie procentowym jest to:

wydajność [%] = (masa wyrobu gotowego / masa zużytych surowców) × 100%

W zadaniu podano:

  • masa kiełbasy zwyczajnej (wyrób gotowy): 5000 kg
  • masa zużytych surowców: 4000 kg

Podstawiamy do wzoru:

(5000 / 4000) × 100% = 1,25 × 100% = 125%

Dlatego poprawna jest odpowiedź "125%".

Dlaczego pozostałe wartości nie pasują?

  • "100%" oznaczałoby, że masa wyrobu gotowego jest równa masie surowców (5000 = 4000), co nie zgadza się z danymi.
  • "80%" odpowiadałoby sytuacji, w której masa wyrobu gotowego jest mniejsza od masy surowców (typowe przy ubytkach), ale tutaj wyrób gotowy ma większą masę.
  • "150%" wymagałoby, aby 5000 kg stanowiło 150% masy surowców, czyli surowców musiałoby być ok. 3333 kg, a nie 4000 kg.

W praktyce technologicznej wynik większy niż 100% nie jest "z definicji błędny" — może wynikać m.in. z udziału wody/lodu, dodatków funkcjonalnych czy komponentów niesklasyfikowanych potocznie jako "surowiec mięsny", ale ujętych w masie wyrobu gotowego. Na egzaminie kluczowe jest jednak trzymanie się podanego wzoru i danych liczbowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wydajność (uzysk) to procentowy stosunek masy wyrobu gotowego do masy zużytych surowców. Najczęściej liczy się ją jako: (masa wyrobu / masa surowców) × 100%. Służy do oceny, ile produktu uzyskano z danej ilości surowca oraz do kontroli procesu.
Najpierw dzielisz masę wyrobu gotowego przez masę surowców, a potem mnożysz wynik przez 100%. Przykład: 5000/4000 = 1,25, następnie 1,25 × 100% = 125%. Ważne, aby obie masy były w tych samych jednostkach (np. kg).
Wydajność >100% jest możliwa, gdy do wyrobu wprowadzane są składniki zwiększające masę (np. woda, lód, dodatki funkcjonalne) albo gdy masa po obróbce rośnie w stosunku do masy surowców przyjętych do obliczeń. Na egzaminie liczy się wynik z podanego wzoru i danych.
Najczęstsze pomyłki to odwrócenie dzielenia (surowce/wyrob), wpisanie procentów "na oko" bez rachunku oraz założenie, że wynik nie może przekroczyć 100%. Błędy pojawiają się też przy mieszaniu jednostek (kg i g) lub przy pominięciu mnożenia przez 100%.
Nie. Wydajność (uzysk) opisuje, ile wyrobu otrzymano z surowców, zwykle w %. Ubytek opisuje stratę masy (np. podczas obróbki cieplnej) i bywa liczony jako różnica lub procent straty. Pomylenie pojęć może dać wynik w inną stronę (np. 80% zamiast 125%).
Porównaj masy: jeśli masa wyrobu jest większa od masy surowców, wydajność będzie powyżej 100%; jeśli mniejsza — poniżej 100%; jeśli równa — 100%. Dodatkowo sprawdź rachunek: wynik dzielenia powinien być liczbą około 1 (lub mniejszą), a dopiero potem mnożysz przez 100%.
Wydajność liczy się m.in. po zakończeniu kutrowania/napełniania i po zakończeniu procesu (np. po wędzeniu/parzeniu i studzeniu), zależnie od wewnętrznych zasad zakładu. Wynik pomaga ocenić, czy proces jest stabilny i czy nie ma odchyleń w dozowaniu, uwodnieniu lub stratach.
Potrzebujesz dwóch wartości: masy surowców zużytych do produkcji oraz masy wyrobu gotowego. Kluczowe jest, aby porównywać to, co jest zdefiniowane w zadaniu (co zalicza się do "surowców") i mieć te same jednostki. Bez tego łatwo o błąd interpretacji.
Najczęściej tak: (wyrób/surowce) × 100%. Czasem jednak zadanie może doprecyzować, czy liczymy wydajność po konkretnym etapie albo co zalicza się do surowców (np. tylko mięso vs wszystkie składniki). Dlatego warto czytać treść uważnie i trzymać się definicji z polecenia.
Ćwicz serię krótkich zadań procentowych: wydajność, ubytek, zużycie surowca na 1 kg wyrobu. Zawsze zapisuj wzór, podstaw dane w kg, wykonaj dzielenie i pomnóż przez 100%. Po obliczeniu zrób szybki "test sensu" porównując, czy wyrób jest większy/mniejszy od surowców.
info

Około 76% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Procent" — definicja i obliczanie wartości procentowej, https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (pl): "Iloraz" — podstawy działań na liczbach (dzielenie jako iloraz), https://pl.wikipedia.org/wiki/Iloraz (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki/zeszyty ćwiczeń z obliczeń technologicznych w przetwórstwie mięsa (dział: wydajność/uzysk)
  • Materiały szkolne z matematyki: procenty i proporcje
  • Instrukcje zakładowe/technologiczne (jeśli dostępne) opisujące sposób liczenia uzysku w danym zakładzie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego