To zadanie sprawdza umiejętność przeliczania receptury na inną liczbę wyrobów. Jeśli receptura podaje zużycie surowca na określoną liczbę sztuk, a technologia i wielkość sztuki się nie zmieniają, zakładamy zależność liniową: im więcej sztuk, tym proporcjonalnie więcej surowca.
Dane: 50 g miodu na 80 sztuk pierników. Trzeba obliczyć ilość miodu na 120 sztuk.
Krok 1: wyznacz współczynnik skali
Skalujemy z 80 do 120 sztuk, więc liczymy stosunek: 120 / 80 = 1,5. Oznacza to, że partia ma być o 50% większa.
Krok 2: przemnóż ilość surowca
Skoro partia jest 1,5 raza większa, to miodu potrzeba 1,5 raza więcej: 50 g × 1,5 = 75 g.
Dlatego poprawna wartość to 75 g.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- 80 g odpowiadałoby sytuacji, w której na 120 sztuk potrzeba aż 1,6 raza więcej miodu niż na 80 sztuk (80/50 = 1,6), co nie wynika z danych (skala wynosi 1,5).
- 85 g to typowy efekt liczenia "na oko" lub błędnego zaokrąglania, ale z proporcji wychodzi dokładnie 75 g, bez konieczności zaokrągleń.
- 90 g sugeruje podwojenie (1,8 raza względem 50 g), co jest zbyt dużym zwiększeniem i wynika zwykle z odwrócenia proporcji albo pomylenia liczb 80 i 120 w działaniach.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw policz, ile razy zmienia się liczba sztuk (współczynnik), a dopiero potem przemnażaj wszystkie składniki receptury. To najszybszy i najmniej podatny na pomyłki sposób.
