KWALIFIKACJA BUD18 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 22.
Ile wynosi długość odcinka zaznaczonego na zamieszczonym rysunku podziałki transwersalnej?
Ilustracja przedstawia podziałkę transwersalną, która jest używana w geodezji do dokładnego pomiaru odległości.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Podziałka transwersalna pozwala odczytać wartość z dokładnością większą niż główne działki, wykorzystując część "dziesiątą" i interpolację między kreskami. Dla zaznaczonego odcinka suma pełnych działek oraz części odczytanej z transwersali daje 246,0 m. Pozostałe wartości wynikają z pominięcia fragmentu lub błędnej interpolacji.

Pełne wyjaśnienie:

Podziałka transwersalna (liniowa) służy do graficznego odczytu długości z rysunku. W odróżnieniu od prostej podziałki głównej umożliwia dokładniejsze określenie części działki (np. 0,1 działki) dzięki układowi skośnych/rozsuniętych kresek, które wspierają interpolację.

Aby poprawnie odczytać długość odcinka:

  • Najpierw ustala się punkt początkowy odcinka na podziałce (odczyt zawsze zaczyna się od właściwego "zera" dla danego segmentu).
  • Następnie zlicza się pełne działki na podziałce głównej odpowiadające całym odcinkom jednostki (np. pełne dziesiątki/setki metrów – zgodnie z opisem skali).
  • Na końcu odczytuje się część ułamkową z części transwersalnej, wybierając odpowiednią kreskę i dopasowując ją do końca mierzonego odcinka.
  • Wynik zapisuje się w jednostkach podanych przez podziałkę (tu w metrach) i z właściwym zaokrągleniem.

W tym zadaniu prawidłowy odczyt daje 246,0 m, czyli wartość będącą sumą pełnych działek oraz części doprecyzowanej na transwersali.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Wartość 205,6 m jest typowa dla sytuacji, gdy odczyta się inną pozycję końca odcinka albo zastosuje błędną część ułamkową (np. pomylenie linii pomocniczych).
  • Wartość 206,4 m często wynika z przesunięcia odczytu o jedną działkę lub z odwrócenia sposobu liczenia kresek transwersalnych (błąd kierunku interpolacji).
  • Wartość 200,4 m odpowiada pominięciu znacznej części pełnych działek i pozostawieniu prawie samej części "ułamkowej", co jest skutkiem skupienia się tylko na fragmencie transwersalnym bez zliczenia całości.

Wskazówka egzaminacyjna: po odczycie sprawdź sensowność wyniku — jeśli odcinek na rysunku jest wyraźnie dłuższy niż jedna duża działka, a wynik jest bliski wartości minimalnej, to zwykle oznacza pominięcie pełnych działek lub start od niewłaściwego zera.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Podziałka transwersalna to odmiana skali liniowej ułatwiająca dokładny odczyt długości z rysunku. Oprócz działek głównych zawiera układ kresek pomocniczych, który pozwala interpolować część działki (np. dziesiąte części) i odczytać wynik precyzyjniej niż z samej podziałki głównej.
Najpierw odczytaj pełne działki z podziałki głównej (całe jednostki), potem dopasuj koniec odcinka do kresek części transwersalnej i odczytaj część ułamkową. Na końcu zsumuj: część "całą" + część "ułamkową" i zapisz wynik w jednostkach podanych na skali (np. w metrach).
Najczęściej błąd bierze się z rozpoczęcia odczytu od niewłaściwego "zera" lub zliczenia działek w złym kierunku. Pomaga kontrola: policz najpierw pełne działki, a dopiero potem część ułamkową. Jeśli wynik wydaje się zbyt mały/duży względem długości na rysunku, wróć do punktu początkowego.
Część ułamkowa to fragment jednej działki głównej, którego nie da się dokładnie odczytać "na oko" z samej podziałki. Transwersala dostarcza kresek pomocniczych, dzięki którym można wybrać odpowiednie dopasowanie końca odcinka i uzyskać wynik z większą dokładnością (np. do 0,1 działki).
Typowe błędy to: pominięcie pełnych działek, mylenie jednostek, odczyt z niewłaściwej strony skali oraz błędna interpolacja między kreskami pomocniczymi. W praktyce warto robić szybkie sprawdzenie "logiczne" (czy wynik pasuje do tego, jak długi jest odcinek na rysunku).
Nie zastępuje, tylko uzupełnia. Skala liczbowa mówi, jaki jest stosunek odległości na mapie do odległości w terenie, a podziałka liniowa (w tym transwersalna) pozwala tę odległość wygodnie odczytać graficznie bez przeliczania centymetrów na metry. Obie formy skali opisują to samo.
Gdy potrzebne jest wstępne oszacowanie odległości (np. do planowania prac), sprawdzenie projektu na podkładzie mapowym lub szybka kontrola wielkości elementów w opracowaniu. Odczyt z mapy nie zastępuje pomiaru, ale jest przydatny w analizie biurowej i przygotowaniu do tyczenia.
Porównaj długość odcinka na rysunku z długością jednej dużej działki skali: jeśli odcinek jest kilka razy dłuższy, wynik nie może być tylko nieznacznie większy od jednej działki. Dodatkowo upewnij się, że uwzględniłeś część całkowitą i ułamkową oraz że jednostki skali odpowiadają temu, co zapisujesz.
Takie wartości często wynikają z typowych mechanizmów błędu: odczytu jedynie z fragmentu skali (pominięcie pełnych działek), przesunięcia początku odczytu albo złej interpolacji (wybranie nie tej kreski pomocniczej). To prowadzi do wyniku "prawie poprawnego", ale przesuniętego o kilkadziesiąt metrów.
Ćwicz na wielu przykładach: odczytuj pełne działki i część ułamkową osobno, a potem sumuj. Rób krótkie notatki, z którego miejsca zaczynasz odczyt i jaką jednostkę ma podziałka. Dobrą metodą jest też kontrola wyniku "na oko" oraz unikanie pośpiechu przy interpolacji.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Podziałka transwersalna pozwala odczytać wartość z dokładnością większą niż główne działki, wykorzystując część "dziesiątą" i interpolację między kreskami."

Materiały:

  • Podręcznik/rozdział z kartografii geodezyjnej: skale i podziałki liniowe (w tym transwersalne)
  • Zestawy ćwiczeń z odczytu odległości z mapy i skali liniowej
  • Instrukcje szkolne/branżowe do ćwiczeń z mapą zasadniczą i podkładami sytuacyjno-wysokościowymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego