KWALIFIKACJA BUD18 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 21.
Na którym z rysunków podziałki transwersalnej zaznaczono odcinek o długości 35,35 m?
Ilustracja przedstawia cztery diagramy oznaczone literami A, B, C i D, które zawierają podziałki transwersalne.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Podziałka transwersalna służy do dokładnego odczytu części ułamkowej jednostki długości.
Aby uzyskać 35,35 m, trzeba poprawnie złożyć część całkowitą 35 m oraz część ułamkową 0,35 m z układu linii transwersalnych. Spośród pokazanych rysunków tylko wariant wskazany jako poprawny odpowiada temu położeniu odcinka.

Pełne wyjaśnienie:

Podziałka transwersalna (diagonalna) jest konstrukcją graficzną, która umożliwia dokładny odczyt części ułamkowych jednostki długości (np. dziesiątych i setnych metra) bez wykonywania obliczeń numerycznych. W praktyce geodezyjnej wykorzystuje się ją do precyzyjnego odkładania i odczytywania odcinków na rysunku, gdy sama podziałka liniowa byłaby zbyt "gruba" na małe ułamki.

Wartość 35,35 m składa się z dwóch elementów:

  • część całkowita: 35 m (czyli 30 m + 5 m, zależnie od tego, jak opisane są główne działki),
  • część ułamkowa: 0,35 m, którą odczytuje się na polu transwersalnym (przez wskazanie odpowiedniej działki i przecięcia z liniami ukośnymi/pomocniczymi).

Poprawny rysunek musi więc przedstawiać odcinek, którego koniec znajduje się dokładnie w miejscu odpowiadającym 0,35 jednostki (zwykle metra) ponad pełne 35 m. Typowe pomyłki polegają na:

  • odczytaniu 35,05 m lub 35,30 m, bo wybiera się zły punkt przecięcia linii pomocniczych,
  • pominięciu "trzydziestek" i potraktowaniu 35 jako 3,5 lub 350 (błąd miejsca dziesiętnego),
  • czytaniu od przeciwnego końca podziałki (błąd wyboru zera).

Odpowiedź poprawna wskazuje ten wariant rysunku, w którym jednocześnie zgadza się część całkowita (35 m) oraz część ułamkowa (0,35 m). Pozostałe warianty zwykle różnią się o jedną działkę główną (np. 34,35 lub 36,35) albo o inną część ułamkową (np. 35,25; 35,30; 35,40), co wynika z przesunięcia znaku względem siatki transwersalnej.

Wskazówka egzaminacyjna: zanim wybierzesz wariant, najpierw "zabezpiecz" część całkowitą (35 m), a dopiero potem dopasuj ułamek 0,35 m. To ogranicza ryzyko błędu wynikającego z sugestywnego wyglądu rysunku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Podziałka transwersalna (diagonalna) to konstrukcja graficzna skali, która pozwala odczytywać ułamki jednostki (np. dziesiąte i setne metra) dokładniej niż zwykła podziałka liniowa. Wykorzystuje siatkę linii pomocniczych, dzięki którym można "interpolować" położenie punktu między działkami.
Najpierw ustal część całkowitą, czyli 35 m, na głównej skali. Następnie na polu transwersalnym znajdź ułamek 0,35 m (zwykle 0,3 + 0,05) zgodnie z układem linii pomocniczych. Wynik to suma: 35 m + 0,35 m.
Skala liniowa pozwala zwykle czytać tylko do wielkości jednej najmniejszej działki. Podziałka transwersalna dodaje interpolację graficzną przez linie ukośne/pomocnicze, dzięki czemu można wiarygodnie określić położenie punktu między działkami bez zgadywania "na oko".
Najczęściej myli się: (1) punkt startu (odczyt od złego zera), (2) miejsce dziesiętne (0,35 vs 0,035), (3) wybór niewłaściwej linii pomocniczej, co daje 0,30 albo 0,40. Pomaga zapis: 0,35 = 0,3 + 0,05 i kontrola, czy wynik jest "między" 0,3 a 0,4.
W zadaniach z podziałką transwersalną zwykle chodzi o odczyt graficzny, a nie o obliczenia. "Liczenie" ogranicza się do złożenia części całkowitej i ułamkowej (np. 35 + 0,35). Kluczowe jest poprawne rozpoznanie, które miejsce na rysunku odpowiada wymaganej wartości.
Podziałki i skale wykorzystuje się m.in. podczas pracy z mapami i szkicami, przy kontroli opracowań, w redakcji mapy oraz przy weryfikacji, czy graficzne przedstawienie danych jest zgodne z wartościami liczbowymi. To także przydatne przy szybkim szacowaniu odległości w terenie na podstawie mapy.
Zrób kontrolę przedziału: 35,35 m musi być większe niż 35,30 m i mniejsze niż 35,40 m. Jeśli na rysunku punkt wypada bliżej 35,4 niż 35,3, to odczyt 35,35 jest podejrzany. Dodatkowo sprawdź, czy część całkowita to na pewno 35 m, a nie 34 lub 36.
Część całkowita (35 m) wskazuje, ile pełnych metrów obejmuje odcinek, a część ułamkowa (0,35 m) doprecyzowuje położenie w obrębie następnego metra. W skali transwersalnej zwykle najpierw "ustawia się" pełne metry, a następnie dobiera ułamek na siatce linii pomocniczych.
Oznacza to, że koniec odcinka na rysunku leży w punkcie odpowiadającym 35 pełnym metrom oraz dodatkowym 0,35 m. Na podziałce transwersalnej nie jest to przypadkowe miejsce "pomiędzy" działkami, tylko dokładnie określone przecięcie linii, które reprezentuje daną część ułamkową.
Najlepiej ćwiczyć seriami: odczyty typu 12,10; 12,25; 12,50; 12,75, a potem wartości "nieokrągłe" jak 35,35. Stosuj stały schemat: część całkowita → ułamek → kontrola przedziału. Notuj, gdzie popełniasz błąd: zera, dziesiąte czy setne.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Spośród pokazanych rysunków tylko wariant wskazany jako poprawny odpowiada temu położeniu odcinka."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z miernictwa geodezyjnego dotyczące skal i podziałek
  • Zestawy ćwiczeń z odczytu długości z różnych typów podziałek (liniowa, diagonalna/transwersalna)
  • Przykładowe arkusze egzaminacyjne z zadaniami na interpretację rysunku i odczyt wartości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego