Przesunięcie fazowe (różnica faz) opisuje, "o ile" jeden przebieg sinusoidalny jest przesunięty względem drugiego wzdłuż osi czasu, przy założeniu tej samej częstotliwości. Dla sinusoidy pełen okres odpowiada pełnemu obrotowi fazy, czyli 360°.
Aby wyznaczyć przesunięcie fazowe z wykresu:
- wybierz ten sam punkt charakterystyczny na obu przebiegach (np. maksimum, minimum albo przejście przez zero z rosnącym zboczem),
- zmierz poziome przesunięcie między tymi punktami (to jest opóźnienie/wyprzedzenie w czasie),
- porównaj je z okresem T: część okresu pomnóż przez 360°.
W praktyce często spotyka się sytuację, gdy jeden przebieg jest przesunięty o ćwierć okresu względem drugiego. Ćwierć okresu to 1/4 · 360°, czyli 90°. Taki wynik oznacza, że gdy jeden sygnał jest w maksimum, drugi jest w przejściu przez zero (albo odwrotnie), o ile porównujemy właściwe zbocze.
Dlaczego pozostałe wartości są niepoprawne w typowym odczycie tego typu?
- 60° odpowiada przesunięciu 1/6 okresu; łatwo je błędnie wybrać, gdy wzrokowo "zaniża" się odstęp między punktami lub porównuje różne miejsca na krzywych.
- 120° to 1/3 okresu; bywa mylone z 90°, gdy nie sprawdzi się, czy przesunięcie to dokładnie ćwierć, czy bliżej jednej trzeciej okresu.
- 180° to 1/2 okresu (przeciwfaza). Ten wybór pojawia się często przez heurystykę: "są jakby odwrócone", mimo że przesunięcie fazy nie musi oznaczać odwrócenia amplitudy, tylko przesunięcie w czasie.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze porównuj takie same punkty (np. oba maksima) i upewnij się, że oba przebiegi mają tę samą podziałkę czasu. Dopiero wtedy przelicz część okresu na stopnie.
