W zadaniach z niwelacji geometrycznej kluczowe jest rozróżnienie, co jest odczytem na łacie, a co jest różnicą wysokości między punktami. Odczyty na łacie (zwykle w metrach z dokładnością do centymetrów lub milimetrów) są wartościami "surowymi", natomiast różnica wysokości Δh jest wynikiem obliczenia.
Najczęściej stosowana zasada w niwelacji ze stanowiska pośredniego polega na tym, że różnicę wysokości między punktami 1 i 2 oblicza się jako różnicę odczytów:
- Δh = odczyt wstecz − odczyt w przód (gdy łata na punkcie 1 jest wstecz, a na punkcie 2 w przód),
- albo równoważnie: wysokość punktu 2 = wysokość punktu 1 + Δh, zgodnie z przyjętą konwencją znaku.
W tym pytaniu odpowiedź ma postać dodatniej wartości, więc rozumiana jest jako wartość różnicy wysokości wynikająca z odczytów pokazanych na rysunku. Skoro odczyty na dwóch łatach różnią się o 0,4 m, to taka jest wartość Δh.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "4,0 m" to typowy błąd polegający na przepisaniu jednego z odczytów (albo pomyleniu różnicy z samą wartością odczytu). Różnica wysokości ma być wynikiem odejmowania, a nie pojedynczym odczytem.
- "4,0 cm" i "0,4 cm" wynikają z błędnej zamiany jednostek. Jeżeli różnica odczytów wynosi 0,4 m, to jest to 40 cm, a nie 4 cm ani 0,4 cm.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy w odpowiedziach "kuszą" Cię jednostki. Gdy wśród opcji są zarówno metry, jak i centymetry, najpierw policz w metrach, a dopiero potem (jeśli trzeba) przeliczaj. Pozwala to uniknąć pomyłek rzędu 10 lub 100.
