KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 2.
Ile wynoszą naprężenia w pręcie kwadratowym o boku 10 mm obciążonym siłą rozciągającą 5 kN?
Ilustracja przedstawia wzór na naprężenia rozciągające, który jest istotny w kontekście egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Naprężenie normalne oblicza się ze wzoru σ = F/A.
Pole przekroju kwadratowego o boku 10 mm: A = 10·10 = 100 mm².
Siła 5 kN = 5000 N.
Zatem σ = 5000/100 = 50 N/mm² = 50 MPa, więc poprawnie: 50,00 MPa.

Pełne wyjaśnienie:

W pręcie rozciąganym osiowo (siła działa wzdłuż osi pręta) wyznacza się naprężenie normalne ze wzoru:

σ = F / A

gdzie F to siła rozciągająca, a A to pole przekroju poprzecznego pręta.

Krok 1: pole przekroju
Przekrój jest kwadratowy o boku 10 mm, więc:

A = a² = 10 mm · 10 mm = 100 mm²

Krok 2: przeliczenie siły
Podano 5 kN, a do obliczeń wygodnie użyć niutonów:

5 kN = 5000 N

Krok 3: obliczenie naprężenia
Podstawiamy do wzoru:

σ = 5000 N / 100 mm² = 50 N/mm²

Krok 4: jednostka MPa
W wytrzymałości materiałów bardzo ważna jest relacja jednostek: 1 MPa = 1 N/mm². Dlatego:

50 N/mm² = 50 MPa

Odpowiedź 50,00 MPa jest więc zgodna zarówno z obliczeniami, jak i z poprawnym przeliczeniem jednostek.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 0,50 MPa zwykle wynika z pomylenia pola 100 mm² z 10 000 mm² lub z błędnego "ucieczkowego" dzielenia przez 10 000.
  • 5,00 MPa często pojawia się, gdy ktoś błędnie przyjmie pole 1000 mm² albo przestawi jedno zero przy dzieleniu 5000/100.
  • 0,05 MPa to typowy błąd rzędu wielkości przy niekontrolowanym przejściu na paskale i pomyleniu mm² z m².

Wskazówka egzaminacyjna: zrób szybkie sprawdzenie sensowności: 5 kN na 100 mm² to "kilkadziesiąt" N na mm², więc wynik w dziesiątkach MPa jest logiczny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Naprężenie normalne w pręcie obciążonym osiowo liczysz ze wzoru σ = F/A, gdzie F to siła, a A pole przekroju. Kluczowe jest poprawne wyznaczenie pola (np. dla kwadratu A=a²) i spójne jednostki.
MPa (megapaskal) to jednostka naprężenia. W praktyce obliczeń dla przekrojów w milimetrach używa się zależności: 1 MPa = 1 N/mm². Dzięki temu po podzieleniu siły w N przez pole w mm² od razu otrzymujesz wynik w MPa.
Wynik 50 MPa wynika z tego, że 5000 N / 100 mm² = 50 N/mm², a to jest 50 MPa. Wartość 0,05 MPa pojawia się zwykle po błędnym przeliczeniu mm² na m² lub po pomyleniu wielokrotności (MPa vs Pa).
Przeliczenie jest proste: 1 kN = 1000 N. Zatem 5 kN = 5000 N. Na egzaminie to częsty krok, więc warto go wykonywać od razu przed podstawieniem do wzoru σ = F/A.
Dla kwadratu pole przekroju to A = a². Jeśli a = 10 mm, to A = 10·10 = 100 mm². Uwaga: nie myl pola z obwodem (4a) ani z samym bokiem.
Nie. Długość pręta jest potrzebna np. do obliczeń wydłużenia lub odkształcenia, ale samo naprężenie osiowe zależy od siły i pola przekroju. W tym typie zadania wystarczą F oraz A.
Najczęściej myli się jednostki (kN bez zamiany na N), źle liczy pole (np. bierze 10 mm zamiast 100 mm²) albo nie korzysta z faktu, że 1 MPa = 1 N/mm². Pomaga zapisanie danych i kontrola rzędu wielkości wyniku.
Liczy się je m.in. przy doborze elementów rozciąganych/ściągów, wstępnej ocenie obciążeń śrub i prętów, projektowaniu prostych uchwytów lub oprzyrządowania oraz przy weryfikacji, czy element nie przekroczy dopuszczalnych naprężeń.
Jeśli w treści jest mowa o sile rozciągającej działającej wzdłuż osi pręta, to chodzi o naprężenia normalne. Naprężenia ścinające pojawiają się przy obciążeniach poprzecznych, skręcaniu, nitach/śrubach na ścinanie itp.
Zrób oszacowanie: 5 kN to kilka tysięcy niutonów, a 100 mm² to "sto" mm². Tysiące podzielone przez setkę dają dziesiątki, więc wynik rzędu kilkudziesięciu MPa jest logiczny. To pomaga wychwycić błędy zer.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Naprężenie normalne oblicza się ze wzoru σ = F/A.Pole przekroju kwadratowego o boku 10 mm: A = 10·10 = 100 mm².Siła 5 kN = 5000 N.Zatem σ = 5000/100 = 50 N/mm² = 50 MPa, więc poprawnie: 50,00 MPa."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Naprężenie" – definicja i zależność σ=F/A, https://pl.wikipedia.org/wiki/Napr%C4%99%C5%BCenie (dostęp: 2026-02-27)
  • Engineering ToolBox: "Stress" (basic definition stress = force/area), https://www.engineeringtoolbox.com/stress-tensile-d_460.html (accessed 2026-02-27)
  • Wikipedia (en): "Pascal (unit)" – relacje jednostek Pa/MPa oraz N/m², https://en.wikipedia.org/wiki/Pascal_(unit) (accessed 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z wytrzymałości materiałów (rozdziały: rozciąganie/ściskanie osiowe, naprężenia normalne)
  • Tablice jednostek i przeliczników (N, kN, mm², MPa)
  • Zestawy zadań rachunkowych z mechaniki/wytrzymałości materiałów dla techników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego