KWALIFIKACJA HGT2 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 18.
Ile ziemniaków należy użyć do sporządzenia 2 porcji placków ziemniaczanych, jeżeli na 10 porcji potrzeba 3,5 kg tego surowca?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Obliczenie jest proporcjonalne do liczby porcji.
Z 10 porcji na 2 porcje przypada 2/10 surowca: 3,5 kg × 2/10 = 0,7 kg. Następnie przeliczamy 0,7 kg na dekagramy: 0,7 kg = 70 dag. Dlatego poprawna jest odpowiedź: 70 dag.

Pełne wyjaśnienie:

To zadanie sprawdza umiejętność skalowania receptury (kalkulacji surowca) przy zmianie liczby porcji. Skoro na 10 porcji potrzeba 3,5 kg ziemniaków, to na 2 porcje potrzeba tylko części tej ilości.

Krok 1: ustalenie skali
2 porcje stanowią ułamek 2/10 produkcji bazowej.

Krok 2: obliczenie masy w kilogramach
3,5 kg × 2/10 = 3,5 kg × 0,2 = 0,7 kg.

Krok 3: zamiana jednostek na dag
1 kg = 100 dag, więc 0,7 kg = 70 dag.

Odpowiedź "70 dag" jest więc zgodna z proporcją i poprawnym przeliczeniem jednostek.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "35 dag" – to połowa poprawnego wyniku. Taki błąd zwykle wynika z mylnego założenia, że przejście z 10 porcji na 2 porcje oznacza "podziel przez 2", a nie przemnożenie przez 2/10.
  • "1,05 kg" – to ilość większa niż 0,7 kg, czyli odpowiadałaby większej liczbie porcji (np. około 3 porcjom). Błąd często wynika z pomylenia skali lub niewłaściwego działania na liczbach.
  • "1,40 kg" – to podwojenie 0,7 kg, czyli ilość właściwa raczej dla 4 porcji (bo 2/10 z 3,5 kg to 0,7 kg, a 4/10 to 1,4 kg). To typowy błąd: użycie liczby 4 zamiast 2 w liczniku proporcji.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj, czy wynik ma sens: skoro 2 porcje to 1/5 z 10 porcji, wynik powinien być 1/5 z 3,5 kg, czyli wyraźnie mniejszy niż 3,5 kg i równy 0,7 kg.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ustal ułamek skali: nowa liczba porcji / liczba porcji bazowa, a potem pomnóż masę surowca przez ten ułamek. To najpewniejsza metoda w kalkulacji gastronomicznej i ogranicza pomyłki.
Bo dane dotyczą 10 porcji, a Ty chcesz 2 porcje. Skala produkcji to 2 z 10, czyli 2/10. Taki zapis wymusza poprawne przeskalowanie i ułatwia kontrolę sensowności wyniku.
Dag to dekagram, czyli 10 g. W praktyce szkolnej często spotyka się zapisy w dag, dlatego warto pamiętać, że 1 kg = 100 dag i 1 dag = 0,01 kg.
Skoro 1 kg = 100 dag, to mnożysz przez 100: 0,7 × 100 = 70. To najprostsza droga, bez przechodzenia przez gramy. Warto ją ćwiczyć do zadań egzaminacyjnych.
Obie metody są poprawne. Na 1 porcję: 3,5 kg / 10 = 0,35 kg, potem ×2 = 0,7 kg. Bezpośrednio: 3,5 kg × 2/10 = 0,7 kg. Wybierz tę, przy której rzadziej mylisz działania.
Zrób kontrolę "na oko": 2 porcje to 1/5 z 10 porcji, więc masa powinna być ok. 1/5 z 3,5 kg ≈ 0,7 kg. Jeśli wychodzi więcej niż 3,5 kg lub blisko 3,5 kg, to na pewno jest błąd.
Bo 1,40 kg to łatwy wynik (3,5 × 0,4), ale odpowiada skali 4/10, czyli 4 porcjom, a nie 2. To typowa pomyłka w liczniku ułamka, gdy uczeń automatycznie podstawia "ładniejszą" liczbę.
Najczęściej: mylenie dzielenia i mnożenia w proporcji, pomijanie jednostek (kg/dag), liczenie od złej bazy porcji oraz brak kontroli sensowności. Pomaga zapis: masa × (nowe porcje / bazowe porcje).
Codziennie: przy planowaniu wydawki, przygotowaniu półproduktów, dopasowaniu produkcji do liczby gości, a także w rozliczeniach magazynowych. Umiejętność szybkiej kalkulacji ogranicza braki i nadprodukcję.
Ćwicz krótkie serie zadań: zmiana z 10 porcji na 1, 2, 5 i 20 oraz zamiana kg↔g↔dag. Utrwal też stałe przeliczniki (1 kg = 1000 g, 1 kg = 100 dag). Na egzaminie zapisuj ułamek skali.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Obliczenie jest proporcjonalne do liczby porcji.Z 10 porcji na 2 porcje przypada 2/10 surowca: 3,5 kg × 2/10 = 0,7 kg. Następnie przeliczamy 0,7 kg na dekagramy: 0,7 kg = 70 dag."

Źródła:

  • Khan Academy (PL) – Proporcje i zależności proporcjonalne: https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic-home/arith-review-ratios-rate-prop (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL) – Dekagram: https://pl.wikipedia.org/wiki/Dekagram (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL) – Kilogram: https://pl.wikipedia.org/wiki/Kilogram (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały szkolne z działu: proporcje i przeliczanie jednostek masy
  • Ćwiczenia z kalkulacji gastronomicznej (przeliczanie receptur na inną liczbę porcji)
  • Karty receptur technologicznych z gramaturą na porcję

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego