KWALIFIKACJA PGF5 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 5.
Jaka jest wymagana minimalna ilość papieru formatu A3 do wydrukowania biletów 40 x 65 mm w nakładzie 42 000 sztuk, bez uwzględniania naddatków technologicznych?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Arkusz A3 ma wymiary 297×420 mm. Bilet 40×65 mm najkorzystniej ułożyć jako 65 mm wzdłuż 420 mm (6 szt.) i 40 mm wzdłuż 297 mm (7 szt.), co daje 6×7=42 użytki na arkuszu. Dla nakładu 42 000 szt. potrzeba 42 000/42=1 000 arkuszy (bez naddatków).

Pełne wyjaśnienie:

Aby obliczyć minimalną liczbę arkuszy A3 potrzebnych do wydrukowania biletów, trzeba ustalić, ile biletów (użytków) zmieści się na jednym arkuszu, a następnie podzielić nakład przez tę liczbę.

Krok 1. Wymiary arkusza A3
Format A3 ma wymiary 297 × 420 mm.

Krok 2. Rozmieszczenie użytków 40 × 65 mm
Sprawdzamy oba ustawienia (z obrotem o 90°), bo to wpływa na liczbę użytków:

  • Ustawienie 40 mm wzdłuż 420 mm: 420/40 = 10 (zostaje 20 mm).
    Ustawienie 65 mm wzdłuż 297 mm: 297/65 = 4 (zostaje 37 mm).
    Razem: 10 × 4 = 40 użytków.
  • Ustawienie 65 mm wzdłuż 420 mm: 420/65 = 6 (zostaje 30 mm).
    Ustawienie 40 mm wzdłuż 297 mm: 297/40 = 7 (zostaje 17 mm).
    Razem: 6 × 7 = 42 użytki.

Lepsze jest drugie ułożenie, bo daje 42 bilety na arkuszu A3.

Krok 3. Podział nakładu przez liczbę użytków
Nakład wynosi 42 000 szt., więc liczba arkuszy to: 42 000 / 42 = 1 000.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "750" wynikałoby z założenia 56 użytków na arkuszu (42 000/750), co nie jest tu realne przy tych wymiarach na A3.
  • "500" oznaczałoby aż 84 użytki na arkuszu, co tym bardziej przekracza możliwości formatu A3.
  • "1250" odpowiadałoby tylko 33,6 użytku na arkuszu (czyli w praktyce 33), a to zaniża wykorzystanie arkusza i nie daje wartości minimalnej.

W treści wskazano, że nie uwzględnia się naddatków technologicznych, więc liczymy wyłącznie czystą geometrię upakowania i wynik w pełnych arkuszach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Format A3 ma wymiary 297 × 420 mm. Te wartości wynikają z serii A (ISO 216), gdzie każdy kolejny format powstaje przez podzielenie poprzedniego na pół. Znajomość wymiarów A3 jest kluczowa do obliczania liczby użytków na arkuszu.
Dzielisz oba wymiary arkusza przez odpowiadające im wymiary użytku i bierzesz część całkowitą. Potem mnożysz wyniki. Trzeba sprawdzić oba ułożenia (z obrotem o 90°), bo inne ustawienie może dać więcej użytków na arkuszu.
Obrót użytku o 90° zmienia, ile sztuk zmieści się wzdłuż długości i szerokości arkusza. Często jedno ustawienie daje np. 40 użytków, a drugie 42, co wpływa na wynik końcowy i na to, która odpowiedź jest minimalną liczbą arkuszy.
Użytek to pojedynczy egzemplarz projektu (np. jeden bilet) rozmieszczony na arkuszu drukowym w impozycji. Liczba użytków na arkuszu decyduje o zużyciu papieru i jest podstawą do szybkiej kalkulacji, ile arkuszy trzeba wydrukować.
Najpierw liczysz, ile użytków mieści się na 1 arkuszu. Następnie dzielisz nakład przez tę liczbę: nakład / użytki_na_arkuszu. Wynik zaokrąglasz w górę do pełnych arkuszy, bo nie da się wydrukować "części" arkusza.
Nie. Treść mówi "bez uwzględniania naddatków technologicznych", więc liczysz wyłącznie teoretyczne minimum wynikające z geometrii upakowania użytków na arkuszu. W realnej produkcji zwykle dolicza się zapas, ale tu jest on celowo pomijany.
Arkusz jest jednostką niepodzielną w takim uproszczonym rachunku: drukuje się pełne arkusze, a dopiero potem tnie na pojedyncze użytki. Dlatego nawet jeśli z dzielenia wyszłoby np. 1000,2, to minimalna ilość arkuszy wynosiłaby 1001.
Najczęstsze pomyłki to: nieuwzględnienie obrotu użytku, użycie złego formatu arkusza (np. A4 zamiast A3), policzenie tylko jednego kierunku (np. "6") bez przemnożenia przez drugi, oraz zaokrąglanie w dół przy wyznaczaniu minimalnej liczby arkuszy.
Można zrobić kontrolę logiczną: 42 000 / 500 = 84 użytki na arkuszu. Jeśli wiesz, że na A3 mieści się ok. 40–42 sztuk przy takim formacie biletu, to 84 jest nierealne. Taka kontrola pomaga odrzucać odpowiedzi "z kosmosu".
W kalkulacji produkcyjnej i wycenie: trzeba szybko oszacować zużycie papieru, liczbę arkuszy do druku i plan cięcia. To wspiera decyzje o formacie arkusza, opłacalności zlecenia i organizacji pracy (druk, trymowanie, konfekcja).
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Arkusz A3 ma wymiary 297×420 mm. Bilet 40×65 mm najkorzystniej ułożyć jako 65 mm wzdłuż 420 mm (6 szt.) i 40 mm wzdłuż 297 mm (7 szt.), co daje 6×7=42 użytki na arkuszu."

Źródła:

  • ISO 216:2007, Writing paper and certain classes of printed matter — Trimmed sizes — A and B series (wymiary serii A, w tym A3)
  • https://en.wikipedia.org/wiki/ISO_216 - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z planowania produkcji poligraficznej (impozycja, użytki, formaty)
  • Tablice/ściągi z formatami papieru serii A (wymiary w mm)
  • Ćwiczenia rachunkowe z kalkulacji zużycia papieru i rozkroju

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego