KWALIFIKACJA ELM5 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 38.
Jaki będzie poziom sygnału w.cz. po przejściu przez tłumik o tłumieniu -20 dB, jeżeli poziom sygnału wejściowego wynosi 40 dBmV?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tłumienie 20 dB oznacza spadek poziomu o 20 dB.
Gdy poziom wejściowy wynosi 40 dBmV, to po przejściu przez tłumik poziom wyjściowy będzie równy 40 dBmV − 20 dB = 20 dBmV. Odpowiedzi w samych dB są błędne, bo pytanie dotyczy poziomu w dBmV.

Pełne wyjaśnienie:

W technice w.cz. często operuje się na poziomach sygnału wyrażonych w jednostkach logarytmicznych. W tym zadaniu poziom sygnału podano w dBmV, czyli w decybelach odniesionych do 1 mV (to jednostka poziomu, a nie "zwykłe" dB).

Tłumik opisuje się wartością tłumienia w dB. Kluczowa własność jest taka, że gdy znamy poziom wejściowy (w dB względem jakiegoś odniesienia) oraz stratę/tłumienie (w dB), to poziom na wyjściu otrzymujemy przez odjęcie tłumienia:

poziom_wyjściowy = poziom_wejściowy − tłumienie

Podstawienie danych:

  • poziom wejściowy: 40 dBmV
  • tłumienie: 20 dB (spadek o 20 dB)

Obliczenie:

40 dBmV − 20 dB = 20 dBmV

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "20 dB" – dB samo w sobie opisuje różnicę/iloraz (np. tłumienie), ale pytanie pyta o poziom sygnału w jednostce dBmV. Brakuje odniesienia (mV), więc jednostka nie pasuje.
  • "60 dBmV" – tłumik nie zwiększa poziomu, tylko go zmniejsza. Taki wynik odpowiadałby wzmocnieniu o 20 dB, a nie tłumieniu.
  • "60 dB" – ponownie zła jednostka (dB zamiast dBmV) oraz nielogiczny kierunek zmiany dla tłumika.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź zgodność jednostek w odpowiedziach z treścią pytania. Jeśli pytanie jest o dBmV, poprawna odpowiedź także powinna być w dBmV. Następnie wykonaj proste odejmowanie strat w dB od poziomu wejściowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tłumienie 20 dB oznacza, że poziom sygnału na wyjściu jest mniejszy o 20 dB niż na wejściu. W praktyce w budżecie strat po prostu odejmujesz 20 dB od poziomu wejściowego (w tej samej skali poziomu, np. dBmV).
Stosujesz zasadę: poziom_wyjściowy = poziom_wejściowy − tłumienie. Jeśli wejście jest w dBmV, wynik też będzie w dBmV, bo tłumik podaje zmianę w dB. To typowy rachunek w torach RF (kable, złącza, tłumiki).
dB opisuje różnicę/iloraz (np. tłumienie), a dBmV to poziom z odniesieniem do 1 mV. Jeśli pytanie pyta o poziom sygnału, musi być podane odniesienie. Odpowiedź w samych dB nie jest poziomem absolutnym.
W praktyce spotyka się oba zapisy: "tłumik 20 dB" (wartość dodatnia) albo "zmiana poziomu -20 dB" (spadek). Kluczowe jest znaczenie: ma być spadek o 20 dB, więc od poziomu wejściowego odejmujesz 20.
Najczęściej: (1) mylenie dB z dBmV/dBm, (2) błąd znaku i dodawanie zamiast odejmowania, (3) wybór odpowiedzi "większej", mimo że tłumik nie wzmacnia, (4) niekontrolowanie jednostek w odpowiedziach. Pomaga szybki test logiki: po tłumiku ma być mniej.
dBmV to poziom napięcia wyrażony w decybelach względem 1 mV. Spotyka się go m.in. w pomiarach sygnałów RF/telewizyjnych i w instalacjach, gdzie wygodnie opisuje się poziomy w szerokim zakresie wartości bez używania dużych liczb liniowych.
Dodajesz dB dla elementów, które zwiększają poziom (wzmacniacze, zysk anteny), a odejmujesz dB dla strat (tłumiki, kable, złącza, filtry o tłumieniu wtrąceniowym). W zadaniach egzaminacyjnych to zwykle jedno proste sumowanie budżetu.
Dla napięć 20 dB odpowiada stosunkowi 10 razy (bo dla napięcia używa się 20·log10). W wielu zadaniach nie trzeba tego przeliczać na wartości liniowe, bo poziomy w dBmV liczy się wygodnie jako różnice w dB. Najpierw sprawdź, czy wymagane jest przejście na skalę liniową.
Użyj kontroli zdroworozsądkowej: tłumik zawsze zmniejsza poziom, więc wynik po tłumiku musi być mniejszy od wejścia. Dodatkowo jednostka wyniku powinna być taka sama jak w pytaniu (tu: dBmV). Jeśli widzisz dB lub większą wartość, to sygnał ostrzegawczy.
Ćwicz krótkie rachunki: dodawanie/odejmowanie w dB dla strat i wzmocnień oraz rozpoznawanie jednostek (dB, dBm, dBV, dBmV). Zrób zestaw zadań typu: "poziom + wzmacniacz − kabel − tłumik". Zawsze zapisuj jednostki przy każdym kroku.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Tłumienie 20 dB oznacza spadek poziomu o 20 dB.Gdy poziom wejściowy wynosi 40 dBmV, to po przejściu przez tłumik poziom wyjściowy będzie równy 40 dBmV − 20 dB = 20 dBmV."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Decybel" – definicja dB i własność dodawania/odejmowania poziomów w skali logarytmicznej, https://pl.wikipedia.org/wiki/Decybel (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (EN): "dBV" – jednostki poziomu napięcia (analogicznie do dBmV jako odniesienie napięciowe), https://en.wikipedia.org/wiki/DBV (dostęp: 2026-02-27)
  • Keysight Technologies: materiały edukacyjne o decybelach i poziomach (dB/dBm oraz rachunek strat i wzmocnień w torze), https://www.keysight.com/us/en/learn/featured/decibel-calculator.html (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podstawy techniki radiowej i pomiarów RF (rozdziały o dB, poziomach i tłumieniu)
  • Noty aplikacyjne producentów aparatury pomiarowej o jednostkach dB/dBm/dBV/dBmV
  • Ćwiczenia z budżetu strat w torze w.cz. (tłumiki, kable, złącza) – zadania rachunkowe

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego