KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 31.
Jaki wymiar wskazuje suwmiarka na przedstawionym rysunku?
Rysunek przedstawia fragment skali przyrządu pomiarowego, składający się z dwóch równoległych podziałek: górnej i dolnej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odczyt z suwmiarki noniuszowej to suma skali głównej i noniusza.
Zero noniusza znajduje się za kreską 5 mm, więc część całkowita wynosi 5 mm. Następnie szuka się kreski noniusza idealnie pokrywającej się ze skalą główną: pokrywa się kreska nr 6, czyli 0,6 mm. Razem daje to 5,6 mm.

Pełne wyjaśnienie:

Odczyt z suwmiarki noniuszowej wykonuje się zawsze w dwóch krokach: najpierw ustala się pełne milimetry ze skali głównej, a potem dodaje część dziesiętną wynikającą z ustawienia noniusza.

Krok 1 – skala główna (mm): patrzymy na położenie zera noniusza względem skali głównej. Jeśli zero noniusza minęło kreskę 5 mm, ale nie doszło do 6 mm, to część całkowita odczytu wynosi 5 mm.

Krok 2 – noniusz (0,1 mm): szukamy tej kreski noniusza, która dokładnie pokrywa się z dowolną kreską skali głównej. Numer tej kreski informuje o liczbie dziesiątych części milimetra. Jeżeli pokrywa się kreska nr 6, to część ułamkowa wynosi 0,6 mm.

Suma: 5 mm + 0,6 mm = 5,6 mm.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne? Wartość 5,0 mm pomija odczyt z noniusza (część dziesiętną), co jest typowym błędem przyrządów z noniuszem. Wartość 6,0 mm wynika z błędnego przyjęcia, że "6" z noniusza oznacza 6 mm albo z założenia, że zero noniusza jest już na 6 mm, a nie między 5 a 6. Wartość 5,9 mm sugeruje, że pokrywa się kreska nr 9 noniusza, co nie odpowiada wskazaniu – należy szukać idealnego wyrównania, a nie "prawie pasującej" kreski.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw odczytaj pełne mm z położenia zera noniusza, a dopiero potem dopasuj jedną kreskę noniusza, która pokrywa się najdokładniej. Nie interpretuj numeru kreski noniusza jako pełnych milimetrów – to tylko część dziesiętna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pełne milimetry odczytuje się ze skali głównej, patrząc gdzie znajduje się zero noniusza. Wartość w mm to ta kreska skali głównej, którą zero noniusza minęło, ale jeszcze nie przekroczyło następnej.
To informacja o części ułamkowej pomiaru. Numer kreski noniusza, która idealnie pokrywa się z kreską skali głównej, wskazuje ile dodać (np. przy noniuszu 0,1 mm: kreska 6 oznacza 0,6 mm).
Suwmiarka ma dwie skale: główną (mm) i pomocniczą (noniusz). Skala główna daje wartość "zgrubną" w pełnych mm, a noniusz doprecyzowuje do dziesiątych części mm. Dopiero ich suma daje poprawny wynik.
Typowe błędy to: pomijanie noniusza (zostaje samo 5 mm), mylenie numeru kreski noniusza z mm (np. "6" jako 6,0 mm), oraz wybieranie kreski "prawie" pokrywającej się zamiast tej wyrównanej idealnie.
Tak, i to jest normalne. Zero noniusza niemal zawsze wypada między kolejnymi milimetrami skali głównej, bo właśnie wtedy noniusz pozwala odczytać część dziesiętną. Trzeba sprawdzić, którą kreskę mm zero już minęło.
Najczęściej wynika to z budowy noniusza i jego podziałki (np. 10 działek odpowiada 9 mm skali głównej). W zadaniach szkolnych często przyjmuje się noniusz 0,1 mm, więc numer dopasowanej kreski bezpośrednio daje dziesiąte części mm.
Suwmiarka jest uniwersalna: mierzy wymiary zewnętrzne, wewnętrzne i głębokość, zwykle z dokładnością do 0,1 mm. Mikrometr daje większą dokładność, ale ma mniejszą uniwersalność. W kontroli bieżącej w produkcji często zaczyna się od suwmiarki.
Jeśli zero noniusza nie doszło do kreski 6 mm na skali głównej, to nie może być 6,0 mm. Wtedy część całkowita wynosi 5 mm, a resztę dopiero dodaje się z noniusza. To szybka kontrola logiczna wyniku.
Należy szukać najbardziej idealnego wyrównania na całej długości kreski i porównać kilka sąsiednich. Warto też ustabilizować wzrok prostopadle do skali (bez paralaksy). W egzaminach zwykle tylko jedna kreska pasuje jednoznacznie.
Najlepiej przerobić serię krótkich ćwiczeń z obrazkami: zawsze zapisuj osobno skala główna (mm) i noniusz (część dziesiętna), a potem sumę. Trenuj też eliminowanie błędów typu "zaokrąglanie" i "pomijanie noniusza".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 69% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Suwmiarka" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Suwmiarka (dostęp: 2026-04-01)
  • Wikipedia (EN): "Vernier scale" — https://en.wikipedia.org/wiki/Vernier_scale (dostęp: 2026-04-01)

Materiały:

  • Instrukcje metrologii warsztatowej dotyczące suwmiarki noniuszowej (ćwiczenia z odczytu)
  • Tablice i zadania treningowe z odczytu noniusza 0,1 mm
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z działu "Pomiary warsztatowe"

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego