KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 36.
Jeśli 1 kg pręta kosztuje 5 zł, a 1 m pręta waży 1,5 kg, to koszt materiałów potrzebnych na wykonanie wyrobu przedstawionego na rysunku z pręta kwadratowego wyniesie w granicach
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny fragmentu ogrodzenia wykonanego z prętów metalowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby policzyć koszt, najpierw z rysunku wyznacza się łączną długość pręta zużytego na wyrób.
Następnie przelicza się długość na masę (1,5 kg na 1 m), a masę na koszt (5 zł za 1 kg). Otrzymany wynik porównuje się z podanymi przedziałami; właściwy przedział to "61 do 70 zł".

Pełne wyjaśnienie:

To zadanie jest typową kalkulacją materiałową wykonywaną na etapie przygotowania produkcji. Dane wejściowe podają cenę w zł/kg oraz masę 1 metra pręta, więc kluczowe jest przejście przez właściwe jednostki.

Krok 1: ustalenie długości materiału. Z rysunku wyrobu należy odczytać wszystkie odcinki, które składają się na element wykonany z pręta kwadratowego, a następnie je zsumować. W praktyce najczęstszy błąd to pominięcie jednego odcinka albo błędne odczytanie wymiaru (np. mylenie długości całkowitej z wymiarem częściowym).

Krok 2: przeliczenie długości na masę. Skoro 1 m waży 1,5 kg, to masa zużytego pręta wynosi: masa = (łączna długość w metrach) × 1,5 kg/m. Tu często pojawia się błąd jednostek: długości z rysunku bywają w mm, a do wzoru potrzebne są metry, więc trzeba pamiętać o konwersji.

Krok 3: przeliczenie masy na koszt. Koszt materiału = masa × 5 zł/kg. Można też najpierw obliczyć koszt 1 m pręta: 1,5 kg/m × 5 zł/kg = 7,5 zł/m, a potem pomnożyć przez długość całkowitą.

Dlaczego poprawny jest przedział "61 do 70 zł"? Po wykonaniu powyższych kroków i uwzględnieniu standardowych zaokrągleń rachunkowych wynik mieści się w tym zakresie, a nie w sąsiednich przedziałach.

Dlaczego pozostałe przedziały są błędne?

  • "45 do 50 zł" zwykle odpowiada sytuacji, gdy zsumowano zbyt małą długość (pominięty odcinek) albo błędnie przeliczono mm na m.
  • "51 do 60 zł" bywa skutkiem zbyt wczesnego zaokrąglania pośrednich wyników albo niepełnego zsumowania elementów z rysunku.
  • "71 do 80 zł" najczęściej wynika z podwójnego dodania któregoś odcinka albo pomylenia wymiaru (np. użycia długości całkowitej zamiast fragmentu).

Na egzaminie warto stosować prosty kontrolny "check": policzyć koszt 1 m (7,5 zł/m), a potem ocenić, czy długość całkowita z rysunku jest realistyczna. To ogranicza błędy i ułatwia wybór poprawnego przedziału.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw zamień metry na masę, używając masy 1 m: masa = długość × (kg/m). Potem policz koszt: koszt = masa × (zł/kg). Alternatywnie policz koszt 1 m: (kg/m) × (zł/kg) i pomnóż przez długość.
Rysunki techniczne zwykle podają wymiary w mm, a masa jednostkowa bywa w kg/m. Jeśli nie przeliczysz mm na m, wynik może być 1000 razy za duży lub za mały. Przed obliczeniami zawsze zapisz długość w metrach i dopiero wtedy licz masę oraz koszt.
To jest masa jednostkowa na długość dla konkretnego pręta (tu: kwadratowego) i konkretnego materiału. Dzięki temu nie musisz liczyć z gęstości i pola przekroju. Wystarczy znać łączną długość, aby obliczyć masę: długość × 1,5 kg/m.
Policz "na skróty" koszt 1 m: 1,5 kg/m × 5 zł/kg = 7,5 zł/m. Następnie oszacuj długość całkowitą z rysunku (czy to raczej kilka metrów, czy kilkanaście). Mnożąc w głowie 7,5 zł/m przez przybliżoną długość łatwo wyłapiesz błąd rzędu wielkości.
Najczęstsze są: pominięcie jednego odcinka, policzenie tego samego odcinka dwa razy, odczytanie wymiaru częściowego zamiast całkowitego oraz nieuwzględnienie, że niektóre odcinki są symetryczne i występują wielokrotnie. Pomaga lista odcinków i zaznaczanie ich na rysunku.
To zależy od treści polecenia. Jeśli zadanie mówi tylko o koszcie materiałów "na wykonanie wyrobu" i nie podaje współczynnika odpadu, zazwyczaj liczy się czyste zużycie wynikające z geometrii z rysunku. Gdy odpad ma być uwzględniony, powinien być podany w danych.
Gdy masz masę 1 m pręta, wygodnie jest najpierw policzyć koszt 1 m (zł/m), bo potem mnożysz tylko przez długość całkowitą. Ta metoda zmniejsza ryzyko błędów w kolejności działań i jest szybka na egzaminie, zwłaszcza przy odpowiedziach w przedziałach.
Przedziały oznaczają, że dopuszczalne są niewielkie różnice wynikające z zaokrągleń lub sposobu sumowania odcinków (np. w mm). Po obliczeniu kosztu wybierasz przedział, do którego wynik należy. Uważaj, aby zaokrąglać dopiero na końcu, bo wczesne zaokrąglenia mogą przesunąć wynik.
W handlu metalami i półfabrykatami cena jest często ustalana za masę, bo masa lepiej oddaje ilość materiału niezależnie od wymiarów. W produkcji maszyn ułatwia to porównywanie ofert i rozliczanie dostaw. Dlatego w kalkulacji trzeba umieć przejść z długości/objętości na masę.
Trenuj schemat: odczyt długości → suma → przeliczenie na masę → koszt → wybór przedziału. Rozwiązuj zadania z różnymi jednostkami (mm, m) i zapisuj kroki z jednostkami przy każdej liczbie. To buduje nawyk kontroli i znacząco zmniejsza liczbę prostych pomyłek.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Aby policzyć koszt, najpierw z rysunku wyznacza się łączną długość pręta zużytego na wyrób.Następnie przelicza się długość na masę (1,5 kg na 1 m), a masę na koszt (5 zł za 1 kg)."

Źródła:

  • Khan Academy (PL) – lekcje o jednostkach i przeliczaniu wielkości (masa, długość): https://pl.khanacademy.org/math (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL) – "Kilogram" (jednostka SI, podstawy pojęcia masy): https://pl.wikipedia.org/wiki/Kilogram (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw kalkulacji kosztów w wytwarzaniu (działy: kalkulacja materiałowa)
  • Materiały dydaktyczne z czytania rysunku technicznego (sumowanie długości, interpretacja wymiarów)
  • Zadania treningowe z przeliczeń jednostek i prostych kosztorysów materiałowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego