W profilu podłużnym drogi porównuje się dwie wysokości (rzędne): rzędną terenu oraz rzędną niwelety, czyli wysokość projektowanej osi jezdni (lub innej projektowanej linii odniesienia w osi drogi).
Jeżeli spełniony jest warunek rz.terenu > rz.niwelety, oznacza to, że teren znajduje się powyżej projektowanej niwelety. Aby doprowadzić teren do poziomu niwelety, trzeba usunąć nadmiar gruntu, czyli wykonać wykop.
Wielkość, o którą teren przewyższa niweletę, jest właśnie głębokością wykopu w osi drogi (podawaną jako wartość dodatnia). Z tego wynika zależność:
głębokość wykopu = rz.terenu − rz.niwelety
Pozostałe propozycje są błędne, bo:
- zawierają odejmowanie od zera mimo braku zadanego poziomu odniesienia "0" (w zadaniu porównuje się dwie konkretne rzędne, nie rzędną z poziomem morza ani z umownym zerem),
- odwracają kolejność odejmowania, co prowadzi do wyniku ujemnego i miesza interpretację znaku z interpretacją "głębokości",
- mają niespójny, niejednoznaczny zapis (np. dwukropki), który nie jest standardową postacią wzoru i utrudnia ocenę merytoryczną.
W praktyce warto zapamiętać prostą regułę: wykop występuje tam, gdzie teren jest wyżej niż projekt, a liczbowo jest to "ile terenu jest ponad niweletą", czyli różnica teren minus niweleta.
