KWALIFIKACJA MEC3 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 37.
Korzystając ż danych przedstawionych na rysunkach i w tabelach, dobierz wielkości d i l zawleczki zabezpieczającej sworzeń o średnicy d = 20 mm przed wypadnięciem z otworu.
Ilustracja przedstawia dwa rysunki techniczne oraz dwie tabele związane z wymiarowaniem elementów mechanicznych, które są
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dobór zawleczki wykonuje się na podstawie tabel/rysunków: dla podanej średnicy sworznia 20 mm odczytuje się odpowiadającą jej średnicę drutu zawleczki oraz zalecaną długość, tak aby po zagięciu skutecznie zabezpieczała sworzeń przed wypadnięciem. Z zestawu odpowiedzi temu doborowi odpowiada: d = 3,7 mm, l = 40 mm.

Pełne wyjaśnienie:

W tym typie zadania nie "liczy się" wymiarów od zera, tylko dobiera je z dokumentacji (rysunku oraz tabeli doboru). Najpierw identyfikuje się dane wejściowe: średnica sworznia wynosi 20 mm. Następnie w tabeli odszukuje się wiersz (lub zakres), który odpowiada tej średnicy sworznia, i odczytuje dwa parametry zawleczki:

  • d – średnica drutu zawleczki (dobierana tak, aby pasowała do otworu w sworzniu i zapewniała odpowiednią wytrzymałość na ścinanie/odkształcenie),
  • l – długość zawleczki (taka, by po przełożeniu przez otwór można było poprawnie rozgiąć/zagiąć końce i uzyskać pewne zabezpieczenie).

Odpowiedź "d = 3,7 mm, l = 40 mm" jest poprawna, ponieważ stanowi komplet parametrów odczytanych dla średnicy sworznia 20 mm (średnica drutu i długość są ze sobą powiązane w tabeli doboru).

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe typowo z trzech powodów:

  • "d = 2,9 mm, l = 30 mm" oraz "d = 2,3 mm, l = 20 mm" odpowiadają zwykle mniejszym średnicom sworzni – zastosowanie zbyt cienkiej i krótkiej zawleczki zwiększa ryzyko odkształcenia, zerwania albo wysunięcia zabezpieczenia podczas drgań.
  • "d = 4,6 mm, l = 50 mm" jest doborem "na większy wymiar" – może nie przejść przez otwór, utrudnić montaż lub nie odpowiadać zaleceniom tabeli dla danej średnicy sworznia.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj, czy oba wymiary (d i l) pochodzą z tego samego wiersza tabeli dla tej samej średnicy sworznia. Wiele błędów wynika z przypadkowego połączenia d z jednego wiersza i l z innego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zawleczka zabezpieczająca to prosty element z drutu, który po przełożeniu przez otwór w sworzniu i zagięciu końców uniemożliwia wysunięcie sworznia. Stosuje się ją tam, gdzie połączenie ma być rozłączne, ale odporne na drgania i przypadkowe rozpięcie.
Średnicę drutu dobiera się z tabeli doboru dla danej średnicy sworznia. Kluczowe jest dopasowanie do otworu w sworzniu i zapewnienie wytrzymałości. Zbyt cienka zawleczka łatwo się odkształci, a zbyt gruba może nie przejść przez otwór.
Długość zawleczki także wynika z tabeli. Musi pozwolić na przełożenie przez sworzeń i pewne zagięcie końców (tak, by nie odgięły się samoczynnie). Za krótka utrudni zagięcie, a za długa może przeszkadzać i zahaczać o elementy ruchome.
Wymiary wielu elementów złącznych są znormalizowane i podawane w tabelach. Egzamin sprawdza umiejętność pracy z dokumentacją techniczną: odczyt, dopasowanie wiersza/kolumny i wybór prawidłowego kompletu parametrów, a nie wykonywanie obliczeń wytrzymałościowych.
Średnica sworznia to dana wejściowa (np. 20 mm). Średnica zawleczki dotyczy drutu, z którego jest wykonana zawleczka, i zwykle jest znacznie mniejsza. Warto czytać opisy w tabeli: jedna kolumna odnosi się do sworznia, inna do zawleczki.
Nie zawsze. "Większa" zawleczka może nie pasować do otworu w sworzniu albo utrudnić montaż. Bezpieczeństwo zapewnia dobór zgodny z tabelą oraz prawidłowe zagięcie końców. Na egzaminie należy wybierać wartości przewidziane dla danej średnicy sworznia.
Najczęstsze pomyłki to: odczyt z sąsiedniego wiersza (np. dla innej średnicy), pomylenie kolumn d i l, oraz "mieszanie" wartości z dwóch różnych wierszy. Pomaga zaznaczenie w tabeli średnicy sworznia i sprawdzenie, czy oba wymiary pochodzą z tego samego miejsca.
Zawleczkę wymienia się, gdy była już raz zaginana i prostowana, jest odkształcona, skorodowana lub ma ślady pęknięć. W praktyce przy demontażu połączeń sworzniowych często stosuje się zasadę: zawleczka jednorazowa – po zdjęciu montuje się nową.
Parametr l oznacza długość zawleczki. Wpływa na to, czy po przełożeniu przez otwór w sworzniu będzie możliwe prawidłowe rozgięcie/zagięcie końców i uzyskanie trwałego zabezpieczenia. Długość dobiera się z tabeli razem ze średnicą drutu.
Ćwicz pracę z dokumentacją: czytaj rysunki, wyszukuj dane w tabelach i dobieraj komplet parametrów. Ustal nawyk: najpierw identyfikacja danych wejściowych, potem odszukanie odpowiedniego wiersza, a na końcu kontrola, czy wybrane wymiary tworzą logiczną parę (średnica i długość z tego samego doboru).
info

Około 32% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Z zestawu odpowiedzi temu doborowi odpowiada: d = 3,7 mm, l = 40 mm."

Materiały:

  • Podręczniki z zakresu podstaw konstrukcji maszyn (połączenia rozłączne, elementy złączne)
  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego maszynowego (czytanie tabel wymiarowych i oznaczeń)
  • Karty katalogowe/opracowania producentów elementów złącznych dotyczące zawleczek i sworzni

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego