Aby ustalić jednostkowy koszt własny wytworzenia, najpierw trzeba poprawnie wyznaczyć koszt wytworzenia partii, a dopiero potem podzielić go przez liczbę wyprodukowanych sztuk.
1) Jakie koszty wchodzą do kosztu wytworzenia?
Koszt wytworzenia obejmuje koszty bezpośrednio związane z produktem oraz uzasadnioną część pośrednich kosztów produkcji. W praktyce w takim zadaniu są to:
- Materiały bezpośrednie – zużyte do wytworzenia produktu.
- Płace bezpośrednie – wynagrodzenia pracowników produkcyjnych przypisanych do wyrobu.
- Koszty wydziałowe – pośrednie koszty produkcji (np. energia technologiczna, amortyzacja maszyn, utrzymanie ruchu).
2) Jakich kosztów nie wolno doliczać?
Warto zapamiętać rozróżnienie: koszty produktu (mogą "wejść w zapasy") oraz koszty okresu (obciążają wynik w okresie poniesienia). Do kosztów okresu zalicza się m.in. koszty ogólnego zarządu, dlatego nie zwiększają kosztu wytworzenia produktu.
3) Obliczenie kosztu wytworzenia partii
Sumujemy tylko koszty produkcyjne:
30 000,00 + 16 000,00 + 4 600,00 = 50 600,00 zł
4) Obliczenie kosztu jednostkowego
Dzielimy koszt partii przez liczbę sztuk:
50 600,00 / 2 000 = 25,30 zł
Dlaczego pozostałe wartości są błędne?
- 26,50 zł odpowiada sytuacji, gdy ktoś dodał koszty zarządu (50 600 + 2 400 = 53 000; 53 000 / 2 000 = 26,50). To typowy błąd wynikający z założenia, że "wszystko, co poniesione, jest kosztem produktu".
- 23,00 zł może wynikać z pominięcia kosztów wydziałowych i liczenia tylko materiałów i płac (46 000 / 2 000 = 23,00). To błąd mylenia kosztów bezpośrednich z pełnym kosztem wytworzenia.
- 24,20 zł nie wynika z poprawnej kalkulacji na tych danych; zwykle jest efektem przypadkowego pominięcia części kosztów lub błędu rachunkowego.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w danych występują "koszty zarządu" lub "koszty sprzedaży", sprawdź, czy pytanie dotyczy kosztu wytworzenia (wtedy je wyłączasz), czy kosztu własnego sprzedaży lub wyniku okresu (wtedy mogą się pojawić w rachunku wyników).
