KWALIFIKACJA ELM6 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 34.
Którą funkcję należy ustawić w programie dla Q1, aby w odpowiedzi na przebieg sygnału I1 uzyskać przebieg sygnału Q1
Ilustracja przedstawia schemat blokowy oraz wykresy sygnałów, które są związane z pytaniem egzaminacyjnym dotyczącym
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Jeśli na podstawie przebiegu wejścia I1 na wyjściu Q1 ma pojawić się sygnał o postaci krótkiego impulsu, właściwa jest funkcja impulsowa (monostabilna). Funkcje Set/Reset służą do podtrzymania stanu (zatrzask), a detekcja zbocza narastającego zwykle tylko informuje o zmianie, nie tworząc przebiegu impulsowego Q1.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach PLC typu I/Q często chodzi o dobranie takiego bloku, który przekształca sygnał wejściowy w wymagany kształt przebiegu czasowego na wyjściu. Jeżeli oczekiwany przebieg Q1 jest impulsem (krótkim załączeniem na określony czas po wystąpieniu zdarzenia na I1), stosuje się funkcję impulsową – czyli działanie monostabilne. Taki blok, po wyzwoleniu (najczęściej pojawieniem się stanu 1 lub zbocza narastającego na wejściu), generuje na wyjściu impuls o zdefiniowanym czasie trwania, niezależnie od tego, jak długo trwa sygnał wejściowy (w zależności od implementacji).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do typowego wymagania "uzyskać przebieg sygnału Q1" w postaci impulsu?

  • "Funkcję Reset." Reset służy do wyzerowania/powrotu do stanu 0 (np. skasowania zatrzasku). Nie generuje sam z siebie przebiegu impulsowego na Q1; jest raczej akcją kasującą stan.
  • "Funkcję Set." Set ustawia i zwykle podtrzymuje stan 1 do momentu skasowania (Reset). To odpowiada przebiegowi "zatrzaskowemu" (latch), a nie pojedynczemu impulsowi.
  • "Funkcję zbocza narastającego." Detektor zbocza narastającego sygnalizuje moment przejścia z 0 na 1. W praktyce daje krótką informację/flagę zdarzenia (jednocyklową), ale nie realizuje samodzielnie wymaganego przebiegu Q1 o zadanym czasie. Zwykle wykorzystuje się go jako wyzwalacz dla funkcji impulsowej, licznika lub timera.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści/na rysunku widzisz, że Q ma być "krótsze" od I lub ma mieć stałą długość niezależną od czasu trwania wejścia, myśl o bloku impulsowym/monostabilnym. Gdy Q ma pozostać w stanie 1 aż do skasowania, wtedy pasuje Set/Reset.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Funkcja impulsowa (monostabilna) to blok, który po wyzwoleniu sygnałem wejściowym generuje na wyjściu impuls o ograniczonym czasie trwania. Stosuje się ją, gdy na wyjściu ma pojawić się krótkie załączenie, a nie stan podtrzymany.
Gdy wyjście Q ma krótszy przebieg niż wejście I (np. stały czas załączenia), albo gdy Q pojawia się tylko na chwilę po zdarzeniu na I, to jest typowy sygnał, że trzeba użyć bloku impulsowego/monostabilnego.
Set zwykle ustawia wyjście i je podtrzymuje, dopóki nie pojawi się Reset. To daje przebieg "zatrzaskowy", a nie pojedynczy impuls o kontrolowanej długości. Impuls wymaga ograniczenia czasu trwania przez blok impulsowy lub timer.
Reset jest funkcją kasującą (sprowadza sygnał do 0 lub kasuje podtrzymanie). Nie generuje samodzielnie krótkiego załączenia na wyjściu. W typowych układach Reset jest używany do przerzutników (RS) lub zerowania stanów, nie do tworzenia impulsów.
Detekcja zbocza narastającego wykrywa moment przejścia sygnału z 0 na 1 i zwykle tworzy krótką informację o zdarzeniu (np. na jeden cykl programu). Często służy jako wyzwalacz dla innych bloków, ale nie zastępuje funkcji impulsowej o zadanym czasie.
Impuls na Q bywa używany do krótkiego sterowania: start napędu, impuls do przekaźnika, inicjacja kroku sekwencji, wyzwolenie licznika, potwierdzenie zdarzenia. Dzięki impulsowi unika się długiego wysterowania elementu wykonawczego.
Set/Reset wybiera się, gdy wyjście ma utrzymać stan (np. "włącz i trzymaj") aż do spełnienia warunku kasowania. To dobre dla trybów pracy, pamięci alarmu lub podtrzymania załączenia. Gdy potrzebny jest tylko krótki sygnał, lepszy jest impuls.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie impulsu z podtrzymaniem (RS), traktowanie detektora zbocza jako generatora impulsu o czasie, ignorowanie czasu trwania sygnałów oraz przenoszenie nazewnictwa bloków z innej platformy PLC bez sprawdzenia działania.
Nie zawsze. W wielu środowiskach jest gotowa funkcja impulsowa/monostabilna, która wewnętrznie realizuje odmierzanie czasu. Jeśli jej nie ma, impuls można zbudować z timera i logiki. Kluczowe jest, aby wyjście miało ograniczony czas trwania.
Ćwicz czytanie wykresów czasowych i dopasowywanie bloków: impuls, opóźnienie załączenia/wyłączenia, przerzutnik RS, detekcja zbocza. Warto rozwiązywać zadania, gdzie ten sam sygnał wejściowy daje różne kształty Q, bo to uczy właściwego doboru funkcji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Jeśli na podstawie przebiegu wejścia I1 na wyjściu Q1 ma pojawić się sygnał o postaci krótkiego impulsu, właściwa jest funkcja impulsowa (monostabilna)."

Źródła:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych producenta danego środowiska PLC użytego w zadaniu (nazwy i zachowanie bloków różnią się między platformami).

Materiały:

  • Podręcznik/notes z podstaw bloków funkcyjnych PLC (timery, przerzutniki, zbocza)
  • Ćwiczenia z interpretacji przebiegów czasowych I/Q w LD/FBD
  • Materiały dydaktyczne z programowania PLC w zakresie logiki sekwencyjnej (RS, impuls, detektory zbocza)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego