KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2024 (test 3)

PYTANIE NR 35.
Który z diagramów czasowych jest zgodny z programem zapisanym w języku LD?
Ilustracja przedstawia diagramy czasowe związane z programowaniem w języku LD (Ladder Diagram), używanym w automatyce i
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Diagram czasowy zgodny z programem LD to taki, w którym przejścia 0/1 wyjścia wynikają dokładnie z warunków logicznych w szczeblach (styki NO/NC, ewentualne podtrzymanie, zbocza, elementy czasowe). Poprawny wybór odzwierciedla kolejność zdarzeń: kiedy wejścia spełniają warunek, wyjście się załącza, a po utracie warunku — wyłącza (lub utrzymuje, jeśli jest pamięć).

Pełne wyjaśnienie:

W języku LD (drabinkowym) działanie programu interpretuje się jak logiczny "obwód": styki reprezentują warunki na sygnałach (wejściach, bitach pamięci), a cewka ustawia stan wyjścia (lub bitu). Diagram czasowy jest zgodny z programem wtedy, gdy każde przejście sygnału wyjściowego 0/1 można wyjaśnić spełnieniem (albo niespełnieniem) warunku logicznego w danym szczeblu.

Jak podejść do takiego zadania na egzaminie:

  • Krok 1: Odczytaj, od czego zależy wyjście. Zwróć uwagę na styki NO (przewodzą przy "1") i NC (przewodzą przy "0"). Pomylenie NO/NC jest najczęstszą przyczyną błędu.
  • Krok 2: Ustal logikę połączeń: szeregowo zwykle oznacza koniunkcję (AND), równolegle alternatywę (OR). Dopiero potem porównuj z przebiegami.
  • Krok 3: Sprawdź, czy w programie występuje podtrzymanie (np. styk od własnego wyjścia) albo element pamięci. Wtedy wyjście może pozostać w stanie "1" mimo chwilowej zmiany jednego z wejść.
  • Krok 4: Jeśli pojawiają się elementy czasowe (opóźnienia), to na diagramie wyjście nie zmienia się natychmiast w chwili zmiany wejścia. Wtedy poprawny diagram będzie miał przesunięcie czasowe lub odcinki "zwłoki".

Dlaczego wybór "Diagram 2." jest właściwy: ten przebieg (zgodnie z kluczem odpowiedzi) jako jedyny odwzorowuje wszystkie wymagane momenty załączeń i wyłączeń wynikające z sieci LD, bez dodatkowych impulsów oraz bez brakujących przejść. Pozostałe diagramy typowo odpadają, gdy pokazują zmianę wyjścia w chwili, w której warunek w LD nie jest spełniony, albo nie pokazują zmiany mimo spełnienia warunku (np. przez nieuwzględnienie NC/NO, pamięci lub czasu).

Wskazówka egzaminacyjna: zamiast "zgadywać kształt", zaznacz na osi czasu przedziały, w których warunek logiczny na cewkę jest spełniony. Dopiero potem wybierz diagram, który ma stan wysoki dokładnie w tych przedziałach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
LD (Ladder Diagram) to język graficzny PLC, w którym logika jest zapisana jako "drabinka" ze szczeblami. Styki (NO/NC) opisują warunki, a cewki ustawiają wyjścia lub bity. Dzięki podobieństwu do schematów przekaźnikowych łatwo analizować zależność wejść i wyjść.
Diagram czasowy pokazuje, kiedy sygnał ma stan 0 i kiedy 1 w funkcji czasu. Krawędź narastająca oznacza przejście 0→1, a opadająca 1→0. Kluczowe jest porównanie momentów zmian z warunkami w programie: czy wyjście zmienia stan dokładnie wtedy, gdy spełnia się logika LD.
Styk NC jest "spełniony", gdy sygnał ma 0. Na diagramie oznacza to, że warunek dla wyjścia może być prawdziwy wtedy, gdy wejście jest w stanie niskim. Typowy błąd to traktowanie NC jak NO i wybór przebiegu "odwrotnego" względem faktycznego działania programu.
Podtrzymanie (np. styk od własnego wyjścia równolegle do przycisku START) powoduje, że po krótkim impulsie wejścia wyjście pozostaje w stanie 1. Na diagramie widać wtedy dłuższy odcinek stanu wysokiego niż czas trwania impulsu sterującego. Bez podtrzymania wyjście wróciłoby do 0.
Jeśli w programie użyto funkcji czasowej (timer), wyjście lub bit zmienia stan dopiero po upływie zadanego czasu od spełnienia warunku. Na diagramie widać przesunięcie krawędzi w prawo. W zadaniach egzaminacyjnych trzeba sprawdzić, czy wyjście reaguje natychmiast, czy dopiero po zwłoce.
Najczęściej myli się styki NO i NC, pomija się podtrzymanie albo zakłada się natychmiastową reakcję mimo elementów czasowych. Częsty jest też błąd "na oko": wybór podobnego kształtu bez sprawdzenia wszystkich krawędzi. Warto analizować krokowo, w jakich przedziałach warunek na cewkę jest spełniony.
Weź dany moment czasu i "przejdź" po szczeblu: oceń każdy styk (czy jest spełniony), następnie połączenia szeregowe i równoległe. Jeśli cała gałąź do cewki jest spełniona, wyjście powinno być 1 (z uwzględnieniem ewentualnych timerów lub pamięci). Powtórz dla kluczowych chwil zmian.
W dobrze przygotowanym pytaniu egzaminacyjnym powinna istnieć dokładnie jedna odpowiedź. W praktyce wieloznaczność pojawia się, gdy rysunek jest nieczytelny albo brakuje osi czasu/oznaczeń sygnałów. Wtedy różne interpretacje mogą prowadzić do różnych diagramów. Na egzaminie zakłada się pełną czytelność materiału.
Najtrudniejsze są elementy pamięci i czasu: podtrzymania, przerzutniki, detekcja zbocza oraz timery opóźniające. Powodują one, że wyjście nie jest prostą kopią wejścia i może reagować z opóźnieniem albo tylko impulsowo. W takich zadaniach trzeba szukać, co "trzyma" stan lub generuje impuls.
Ćwicz na krótkich sieciach LD: NO/NC, AND/OR, podtrzymanie, proste timery. Do każdego programu rysuj własny diagram czasowy i porównuj z symulacją w środowisku PLC (watch/trace). Skup się na krawędziach i warunkach logicznych, a nie na "ogólnym kształcie" wykresu.
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Diagram czasowy zgodny z programem LD to taki, w którym przejścia 0/1 wyjścia wynikają dokładnie z warunków logicznych w szczeblach (styki NO/NC, ewentualne podtrzymanie, zbocza, elementy czasowe)."

Źródła:

  • https://en.wikipedia.org/wiki/Ladder_logic - dostęp 2026-03-01
  • https://en.wikipedia.org/wiki/IEC_61131-3 - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Dokumentacja i kursy wprowadzające do IEC 61131-3 (języki PLC, w tym LD)
  • Instrukcje producentów PLC dotyczące LD i diagnostyki (watch table, trendy, trace)
  • Zadania treningowe: dopasowywanie przebiegów do prostych sieci LD (NO/NC, podtrzymanie, timery)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego