Robienie zakupów należy do czynności instrumentalnych życia codziennego (IADL). W przeciwieństwie do podstawowych ADL (np. mycie, ubieranie), zakupy wymagają złożonego przetwarzania informacji: zaplanowania listy, orientacji w przestrzeni sklepu, wyboru właściwych produktów, kontroli budżetu oraz bezpiecznego dokonania płatności.
Odpowiedź "Podopieczny, u którego stwierdzono nerwicę wegetatywną." jest poprawna, ponieważ w tym rodzaju zaburzeń dominują objawy somatyczne i lękowe związane z układem autonomicznym (np. kołatanie serca, pocenie, zawroty głowy), natomiast funkcje poznawcze nie są z definicji uszkodzone. Taka osoba może potrzebować wsparcia emocjonalnego lub strategii radzenia sobie ze stresem (np. przerwy, techniki oddechowe), ale zasadniczo potrafi wykonać zadanie zakupów.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "Podopieczny cierpiący na chorobę Alzheimera." – w typowym przebiegu dochodzi do postępujących zaburzeń pamięci, dezorientacji i trudności wykonawczych. To bezpośrednio uderza w elementy zakupów: pamiętanie celu, rozpoznawanie produktów, podejmowanie decyzji i operowanie pieniędzmi.
- "Podopieczny cierpiący na demencję starczą." – niezależnie od szczegółowej etiologii otępienie wiąże się z pogorszeniem funkcji poznawczych i funkcjonowania przystosowawczego. W praktyce często oznacza konieczność nadzoru lub pomocy w IADL, w tym w zakupach.
- "Podopieczny z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu znacznym." – znaczne ograniczenia rozumowania, planowania i samodzielności adaptacyjnej utrudniają samodzielne zakupy (lista, porównywanie cen, płatność, bezpieczeństwo).
Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy samodzielności w IADL, najpierw rozbij czynność na elementy (pamięć, orientacja, decyzje, finanse) i sprawdź, które rozpoznania typowo zaburzają te obszary.
