KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 29.
Który z programów w języku drabinkowym (LAD) zapewni prawidłowe sterowanie siłownikiem: start po naciśnięciu S1 w położeniu B1 oraz zatrzymanie po osiągnięciu B3?
Ilustracja przedstawia zadanie egzaminacyjne z zakresu mechatroniki lub automatyki, składające się z czterech części.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W stanie początkowym B1=1 i B3=0, więc poprawny szczebel musi przewodzić przy S1 oraz umożliwiać podtrzymanie Y1. Dla B1=1 styk NO przewodzi, a styk NC blokuje. Dla B3=0 styk NC przewodzi i rozłącza dopiero po osiągnięciu B3=1. Te warunki spełnia tylko Program 4.

Pełne wyjaśnienie:

W układach PLC kluczowe jest rozróżnienie: czujnik fizyczny może być typu NO, ale w programie LAD możemy użyć styku NO lub NC, które reagują na stan wejścia (0/1), a nie na "typ czujnika" jako taki.

Dane stanu początkowego są następujące: siłownik znajduje się w położeniu B1, więc wejście od B1 ma stan 1 (B1=1), a czujnik B3 jest nieaktywny (B3=0). Aby układ mógł wystartować po naciśnięciu S1, szczebel musi przewodzić przy warunkach: S1=1, B1=1, B3=0. Dodatkowo po zwolnieniu S1 wyjście powinno pozostać załączone dzięki podtrzymaniu (styk Y1 w gałęzi równoległej do S1).

Dlaczego Program 4 jest poprawny?

  • Ma B1 jako styk NO, więc przy B1=1 przewodzi i nie blokuje rozruchu.
  • Ma B3 jako styk NC, więc przy B3=0 przewodzi (umożliwia start i pracę), a po dojechaniu do końca skoku (B3=1) styk NC się rozłącza i przerywa obwód Y1 – to realizuje warunek zatrzymania.
  • Podtrzymanie Y1 zapewnia utrzymanie wyjścia po puszczeniu S1, aż do spełnienia warunku zatrzymania.

Dlaczego pozostałe programy są błędne?

  • Program 1: użycie B3 jako NO powoduje, że przed dojazdem do końcówki (B3=0) styk NO nie przewodzi, więc obwód jest przerwany i wyjście Y1 nie ma warunku pracy.
  • Program 2: B1 jest jako NC, a w stanie startowym B1=1. Styk NC przy wejściu=1 jest otwarty, więc układ nie może wystartować mimo naciśnięcia S1.
  • Program 3: zawiera B1 jako NC (blokada startu przy B1=1) i dodatkowo B3 jako NC; podstawowy problem rozruchu pozostaje, więc program nie spełnia wymagań cyklu.

Na egzaminie warto zawsze zrobić szybki test: sprawdzić przewodzenie szczebla dla stanu początkowego oraz dla stanu końcowego, a dopiero potem oceniać podtrzymanie i zatrzymanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Styk NO w LAD przewodzi wtedy, gdy powiązane z nim wejście PLC ma stan 1. Jeśli wejście=0, styk NO jest "otwarty" i przerywa obwód logiczny w szczeblu. To nie jest to samo co "czujnik NO", tylko sposób interpretacji sygnału w programie.
Styk NC w LAD przewodzi wtedy, gdy wejście ma stan 0, a blokuje (jest otwarty), gdy wejście=1. Dlatego użycie styku NC dla sygnału, który w stanie startowym jest równy 1, może uniemożliwić rozruch. Zawsze analizuj, jaki stan ma wejście w danej fazie.
Jeśli w położeniu bazowym czujnik B1 jest aktywny, to wejście PLC ma stan 1. Styk NC w LAD przy wejściu=1 jest otwarty, więc przerywa szczebel i cewka nie dostaje "zasilania logicznego". W efekcie nawet naciśnięcie START nie uruchomi wyjścia, bo warunek jest spełniony "na nie".
Podtrzymanie realizuje się najczęściej przez styk własny Y1 w gałęzi równoległej do przycisku START. Po krótkim impulsie S1 cewka Y1 się załącza, a jej styk w programie zamyka obwód, dzięki czemu Y1 pozostaje w stanie 1 aż do przerwania przez warunek STOP lub czujnik krańcowy.
Wykonaj analizę stanów: podstaw wartości wejść dla stanu początkowego (np. B1=1, B3=0) i sprawdź, czy szczebel przewodzi. Potem podstaw stan końcowy (np. B3=1) i sprawdź, czy szczebel się rozłącza. To prosta "tabela prawdy", która wykrywa większość błędów NO/NC.
Gdy B3 ma zakończyć fazę ruchu: w czasie dojazdu do końcówki B3=0, więc styk NC przewodzi i pozwala utrzymać wyjście. Po osiągnięciu B3 czujnik zmienia stan na 1, a styk NC otwiera się i przerywa obwód, wymuszając zatrzymanie lub przejście do kolejnego kroku cyklu.
Czujnik NO opisuje zachowanie elektryczne elementu fizycznego (jakie ma wyjście bez zadziałania i po zadziałaniu). Styk NO w LAD opisuje warunek logiczny: przewodzenie przy wejściu=1. Czujnik NO zwykle daje 1 po zadziałaniu, ale w programie nadal możesz użyć NO albo NC zależnie od potrzeb logiki.
Jeśli B3 jest na końcu skoku, to przed dojazdem do końcówki B3=0. Styk NO w LAD przy 0 nie przewodzi, więc blokuje szczebel i wyjście nie może być utrzymane podczas ruchu. Taki zapis ma sens raczej jako warunek "osiągnięto B3", a nie jako warunek "pracuj aż do B3".
Można, ale zależy od wymagań. Jeśli START ma działać jako impuls i cykl ma trwać do zadziałania krańcówki, to podtrzymanie jest typowym rozwiązaniem. Bez podtrzymania operator musiałby trzymać S1 cały czas albo należałoby użyć innej struktury (np. pamięci kroków, przerzutnika, S/R).
Najczęstsze są: (1) mylenie NO/NC fizycznego czujnika z NO/NC w programie, (2) brak sprawdzenia stanu początkowego – układ nie startuje, (3) użycie B3 jako NO w torze pracy, przez co nie ma przewodzenia przed dojazdem do końca, oraz (4) pomijanie roli podtrzymania Y1.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "W stanie początkowym B1=1 i B3=0, więc poprawny szczebel musi przewodzić przy S1 oraz umożliwiać podtrzymanie Y1."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages (rozdziały dot. LD/LAD i interpretacji styków).

Materiały:

  • Dokumentacja i kursy producenta PLC dotyczące LAD oraz obwodów podtrzymania
  • Norma/standard dotyczący języków programowania PLC (IEC 61131-3) – część o LAD
  • Zadania treningowe z analizą stanów wejść i tabelą prawdy dla szczebla LAD

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego