KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 17.
Który z wymienionych zaworów działa zgodnie z zamieszczoną tabelą prawdy?
Ilustracja przedstawia tabelę prawdy, która jest używana w kontekście egzaminu zawodowego dla technika mechatronika,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zawór podwójnego sygnału realizuje funkcję logiczną "AND": na wyjściu pojawia się sygnał dopiero wtedy, gdy jednocześnie występują dwa sygnały na wejściach, co odpowiada typowej tabeli prawdy dla AND. Zawór dławiąco-zwrotny i szybki spust zmieniają warunki przepływu, a nie logikę zależną od dwóch wejść.

Pełne wyjaśnienie:

W pneumatyce (i szerzej: w układach mechatronicznych) tabela prawdy opisuje zależność między stanami wejść a stanem wyjścia. Jeśli tabela wskazuje, że wyjście jest aktywne wyłącznie wtedy, gdy aktywne są oba wejścia, odpowiada to funkcji logicznej AND.

Zawór podwójnego sygnału (często nazywany też zaworem dwu-ciśnieniowym) jest klasycznym elementem realizującym taką zależność: do uzyskania sygnału na wyjściu potrzebne są jednocześnie dwa sygnały na wejściach. Dlatego pasuje do tabeli prawdy, w której kombinacje "brak/brak", "jest/brak" i "brak/jest" dają na wyjściu brak sygnału, a dopiero "jest/jest" daje sygnał na wyjściu.

Pozostałe propozycje dotyczą elementów o innym przeznaczeniu:

  • Zawór dławiąco-zwrotny służy do regulacji natężenia przepływu w jednym kierunku (dławienie) oraz swobodnego przepływu w kierunku przeciwnym. Nie jest to element logiczny oparty o dwa wejścia i nie tworzy tabeli prawdy w sensie zależności 2→1.
  • Zawór przełączenia obiegu (zależnie od konstrukcji) dotyczy zmiany toru zasilania/wyjścia lub wyboru ścieżki przepływu. Może być mylony z logiką, ale nie odpowiada typowej tabeli prawdy AND dla dwóch jednoczesnych sygnałów.
  • Zawór szybkiego spustu przyspiesza odpowietrzanie siłownika przez skrócenie drogi upustu. Poprawia dynamikę ruchu, ale nie realizuje warunku "dopiero gdy oba wejścia są aktywne".

W praktyce zawór podwójnego sygnału stosuje się m.in. w układach wymagających jednoczesności (np. oburęczne uruchamianie, dwa niezależne warunki zezwolenia). Na egzaminie warto najpierw rozpoznać, czy tabela opisuje AND czy OR, a dopiero potem dobrać nazwę zaworu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tabela prawdy to zestawienie wszystkich kombinacji stanów sygnałów na wejściach oraz odpowiadającego im stanu na wyjściu. Ułatwia sprawdzenie, czy element (np. zawór logiczny) realizuje funkcję typu AND lub OR.
To zawór logiczny, w którym sygnał na wyjściu pojawia się dopiero wtedy, gdy oba wejścia są pod ciśnieniem. W praktyce odpowiada funkcji AND, czyli warunkowi jednoczesności dwóch sygnałów sterujących.
Zawór dławiąco-zwrotny reguluje przepływ (dławienie w jednym kierunku i swobodny przepływ w drugim), a nie porównuje dwóch niezależnych sygnałów wejściowych. Nie realizuje więc relacji wejścia→wyjście opisanej tabelą prawdy 2‑wejściową.
Zawór szybkiego spustu wpływa na szybkość odpowietrzania siłownika i dynamikę ruchu, ale nie wprowadza warunku logicznego zależnego od dwóch wejść. Zawór logiczny zmienia stan wyjścia w zależności od kombinacji sygnałów sterujących.
Funkcja AND występuje wtedy, gdy wyjście jest aktywne tylko w jednym przypadku: gdy oba wejścia są aktywne jednocześnie. Dla pozostałych kombinacji (0/0, 1/0, 0/1) wyjście pozostaje nieaktywne.
Funkcja OR występuje, gdy wyjście jest aktywne, jeśli aktywne jest przynajmniej jedno wejście. Wtedy kombinacje 1/0, 0/1 i 1/1 dają aktywne wyjście, a tylko 0/0 daje brak sygnału na wyjściu.
Stosuje się go tam, gdzie trzeba wymusić spełnienie dwóch warunków naraz, np. w układach oburęcznego uruchamiania, w blokadach bezpieczeństwa oraz w prostych układach sterowania pneumatycznego bez PLC.
Nie zawsze. W praktyce spotyka się różne nazewnictwo handlowe i skróty, dlatego warto kojarzyć funkcję po działaniu: czy element reguluje przepływ, przyspiesza odpowietrzanie, przełącza tor, czy realizuje zależność logiczną (AND/OR).
Typowe błędy to sprawdzanie tylko jednego wiersza tabeli, mylenie AND z OR, oraz wybór elementu na podstawie skojarzeń z nazwą zamiast analizy funkcji. Pomaga metoda: najpierw rozpoznać funkcję logiczną, potem dobrać element.
Ćwicz dopasowywanie tabel prawdy do funkcji AND/OR, a następnie do konkretnych zaworów. Dodatkowo rozwiązuj zadania praktyczne: narysuj schemat, opisz wejścia/wyjścia i sprawdź, czy układ spełnia warunek jednoczesności lub alternatywy.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Zawór podwójnego sygnału realizuje funkcję logiczną "AND": na wyjściu pojawia się sygnał dopiero wtedy, gdy jednocześnie występują dwa sygnały na wejściach, co odpowiada typowej tabeli prawdy dla AND."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do pneumatyki siłowej oraz logiki pneumatycznej
  • Materiały szkoleniowe producentów osprzętu pneumatycznego (sekcje: zawory logiczne, szybki spust, dławienie)
  • Ćwiczenia z czytania tabel prawdy i mapowania na funkcje AND/OR

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego