KWALIFIKACJA ELM5 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 3.
Masz obwód z dwoma rezystorami połączonymi szeregowo, R1 = 5Ω i R2 = 15Ω. Oblicz napięcie na pierwszym rezystorze, jeśli napięcie na całym obwodzie wynosi 20V.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rezystory są połączone szeregowo, więc napięcie dzieli się proporcjonalnie do rezystancji.
U1 = U · R1/(R1+R2) = 20 V · 5/(5+15) = 20 · 5/20 = 5 V. Pozostałe odpowiedzi wynikają z błędnego dzielenia napięcia bez uwzględnienia proporcji oporów.

Pełne wyjaśnienie:

W połączeniu szeregowym przez oba rezystory płynie ten sam prąd. Całkowita rezystancja obwodu wynosi:

Rz = R1 + R2 = 5 Ω + 15 Ω = 20 Ω

Z prawa Ohma dla całego obwodu:

I = U/Rz = 20 V / 20 Ω = 1 A

Spadek napięcia na pierwszym rezystorze obliczamy ponownie z prawa Ohma:

U1 = I · R1 = 1 A · 5 Ω = 5 V

To samo można policzyć jako klasyczny dzielnik napięcia:

U1 = U · R1/(R1+R2), co prowadzi do tego samego wyniku.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 10 V – to typowy wynik "dzielenia na pół", jakby rezystancje były równe. Tutaj R2 jest trzykrotnie większy od R1, więc podział nie jest równy.
  • 15 V – to spadek napięcia bliższy temu, jaki wystąpi na większym rezystorze (R2), ale pytanie dotyczy R1. Dla kontroli: U2 = I · R2 = 1 A · 15 Ω = 15 V.
  • None of the above – nieprawidłowe, bo poprawny wynik to 5 V, który jest podany w odpowiedziach.

Wskazówka egzaminacyjna: przy połączeniu szeregowym najpierw policz Rz i prąd I, a potem spadki napięć na elementach. To ogranicza ryzyko pomylenia wzorów z połączeniem równoległym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dzielnik napięcia to układ rezystorów połączonych szeregowo, w którym napięcie zasilania rozkłada się na elementy proporcjonalnie do ich rezystancji. Dla dwóch rezystorów obowiązuje zależność: U1 = U · R1/(R1+R2).
Najpewniej: policz rezystancję zastępczą Rz = R1 + R2, potem prąd I = U/Rz, a na końcu spadek napięcia U1 = I · R1. To minimalizuje ryzyko pomylenia wzorów.
W szeregu prąd jest taki sam, a spadek napięcia wynika z U = I · R. Większa rezystancja powoduje większy spadek napięcia. Równe dzielenie (np. 10 V i 10 V) zachodzi tylko wtedy, gdy rezystancje są równe.
Jeśli R1=5 Ω, R2=15 Ω i U=20 V, to Rz=20 Ω, więc I=1 A. Na większym rezystorze: U2 = I · R2 = 1 A · 15 Ω = 15 V. Suma spadków musi dać napięcie zasilania.
Tak. W połączeniu szeregowym jest tylko jedna droga przepływu, więc przez każdy element płynie ten sam prąd. Zmieniają się natomiast spadki napięcia na poszczególnych rezystorach, zależnie od ich wartości.
Wykonaj kontrolę: policz U1 i U2, a potem sprawdź, czy U1 + U2 = U. Dodatkowo sprawdź jednostki (V, Ω, A) i sens fizyczny: większy rezystor powinien mieć większy spadek napięcia.
Najczęstsze błędy to: dzielenie napięcia "na pół" mimo różnych rezystancji, użycie wzoru jak dla połączenia równoległego, pominięcie sumy R1+R2 w mianowniku oraz błędy rachunkowe w proporcjach. Pomaga metoda: Rz → I → U1.
Dzielnik napięcia stosuje się m.in. do obniżania poziomu sygnału (np. dopasowanie do wejścia ADC), ustawiania punktu pracy tranzystora, tworzenia napięć odniesienia oraz w czujnikach rezystancyjnych (np. potencjometr jako dzielnik).
Spadek napięcia to różnica potencjałów między końcami rezystora podczas przepływu prądu. Opisuje go prawo Ohma: U = I · R. W szeregu suma spadków na wszystkich elementach równa się napięciu zasilania.
Sprawdź proporcję: jeśli R1 jest mały względem R2, to U1 też będzie mniejsze od U2. Tutaj R1=5 Ω, R2=15 Ω, więc U1 to 1/4 całego napięcia (5 z 20 Ω), czyli 1/4 · 20 V = 5 V.
info

Około 75% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Rezystory są połączone szeregowo, więc napięcie dzieli się proporcjonalnie do rezystancji.U1 = U · R1/(R1+R2) = 20 V · 5/(5+15) = 20 · 5/20 = 5 V."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Dzielnik napięcia" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Dzielnik_napi%C4%99cia (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL), "Prawo Ohma" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_Ohma (dostęp: 2026-02-18)
  • Khan Academy (EN), "Voltage divider" – https://www.khanacademy.org/science/electrical-engineering/ee-circuit-analysis-topic/ee-resistor-circuits/a/ee-voltage-divider (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw elektrotechniki/elektroniki: połączenia rezystorów i dzielnik napięcia
  • Kursy online z praw Ohma i Kirchhoffa (sekcja: obwody DC)
  • Zadania rachunkowe z dzielnika napięcia (z rozwiązaniami krok po kroku)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego