KWALIFIKACJA TKO3 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 4.
Na 1 m3 zagęszczonej podsypki tłuczniowej przyjmuje się 1,18 m3 tłucznia w stanie luźnym. Ile tłucznia potrzeba do zabalastowania pryzmy podsypki o łącznej objętości 200 m3?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla 1 m3 podsypki po zagęszczeniu przyjęto 1,18 m3 tłucznia w stanie luźnym, więc stosuje się mnożenie.
Obliczenie: 200 m3 × 1,18 = 236 m3.
Wynik oznacza objętość tłucznia przed wbudowaniem i zagęszczeniem.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano współczynnik przeliczeniowy między objętością podsypki w stanie zagęszczonym a ilością tłucznia w stanie luźnym potrzebną do jej wykonania. Informacja "na 1 m3 zagęszczonej podsypki przyjmuje się 1,18 m3 tłucznia w stanie luźnym" oznacza, że aby uzyskać docelowo 1 m3 po zagęszczeniu, trzeba dostarczyć nieco więcej materiału luźnego (bo po wbudowaniu i zagęszczeniu zmniejsza się jego objętość).

Krok 1: zapis zależności
1 m3 zagęszczonej podsypki ↔ 1,18 m3 tłucznia luźnego

Krok 2: obliczenie dla 200 m3
Skoro współczynnik dotyczy każdego 1 m3 po zagęszczeniu, to dla 200 m3 należy wykonać mnożenie:
200 × 1,18 = 236

Wniosek
Potrzeba 236 m3 tłucznia w stanie luźnym, aby po wbudowaniu i zagęszczeniu uzyskać pryzmę podsypki o łącznej objętości 200 m3.

Dlaczego pozostałe wartości są nieprawidłowe?

  • 118 m3 wynika zwykle z dzielenia przez 1,18 lub błędnego założenia, że materiału luźnego będzie mniej niż po zagęszczeniu. To przeczy sensowi współczynnika > 1.
  • 1180 m3 i 2360 m3 to typowe pomyłki rzędu wielkości (np. niekontrolowane "dopisywanie zera" lub błędne potraktowanie 1,18 jak 11,8). Tak duży wynik nie ma uzasadnienia, bo współczynnik 1,18 zwiększa 200 m3 tylko o 18%.

Wskazówka egzaminacyjna
Gdy współczynnik jest większy od 1, a dotyczy materiału "przed zagęszczeniem", wynik dla zapotrzebowania materiału powinien być większy niż objętość docelowa po zagęszczeniu. Taka kontrola sensu szybko wykrywa błędy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza, że aby uzyskać 1 m³ podsypki po zagęszczeniu, trzeba przygotować 1,18 m³ tłucznia w stanie luźnym. Współczynnik uwzględnia ubytek objętości po wbudowaniu i zagęszczeniu kruszywa.
Stosujesz proste mnożenie: 200 × 1,18. Wynik to 236 m³. To zapotrzebowanie na tłuczeń przed wbudowaniem, czyli ilość, którą trzeba dostarczyć na roboty.
Bo 1,18 m³ dotyczy materiału luźnego potrzebnego na 1 m³ zagęszczonej podsypki. Skoro materiał po zagęszczeniu "siada", to na tę samą objętość docelową potrzebujesz więcej luźnego kruszywa, więc mnożysz.
To warstwa kruszywa (tłucznia) ułożona pod i wokół podkładów. Jej zadaniem jest m.in. przeniesienie obciążeń, stabilizacja toru, zapewnienie sprężystości oraz odprowadzenie wody. W praktyce jest kluczowa dla utrzymania geometrii toru.
Stan luźny jest istotny przy zamówieniu, transporcie i składowaniu kruszywa. Stan zagęszczony dotyczy obmiaru efektu robót w torze. Różnica wynika z zagęszczania oraz wypełniania pustek między ziarnami.
Najczęściej: odwrócenie współczynnika (dzielenie zamiast mnożenia), utrata kontroli nad przecinkiem (1,18 → 11,8), brak sprawdzenia rzędu wielkości oraz pomylenie, czy 200 m³ dotyczy objętości docelowej po zagęszczeniu.
Zwykle nie, bo współczynnik 1,18 oznacza wzrost tylko o 18%. Dla 200 m³ spodziewasz się ok. 236 m³, a nie wartości wielokrotnie większej. Tak duży wynik sugeruje błąd w zapisie liczby lub brak kontroli rzędu wielkości.
Oceń znak i skalę zmiany: skoro współczynnik to 1,18, zapotrzebowanie ma być o ok. 18% większe niż 200 m³. 10% z 200 to 20, a 20% to 40, więc wynik powinien być w okolicy 236–240 m³. To szybki test sensowności.
W stanie luźnym między ziarnami są większe pustki. Podczas wbudowania i podbijania/ zagęszczania ziarna układają się ciaśniej, część pustek się zmniejsza, a materiał "siada". Dlatego objętość po zagęszczeniu jest mniejsza niż przed nim.
Ćwicz schemat: odczytaj, czego dotyczy współczynnik (luźny czy zagęszczony), zapisz zależność dla 1 m³, a potem przemnóż przez podaną objętość. Na końcu zrób kontrolę rzędu wielkości (czy wynik jest tylko trochę większy).
info

Statystycznie 82% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Dla 1 m3 podsypki po zagęszczeniu przyjęto 1,18 m3 tłucznia w stanie luźnym, więc stosuje się mnożenie."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii robót torowych (podsypka i balastowanie) używane w kształceniu zawodowym
  • Podręczniki/opracowania dotyczące nawierzchni kolejowej i robót utrzymaniowych toru
  • Zadania rachunkowe z przedmiotu kosztorysowanie/obmiary robót (objętości i współczynniki)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego