KWALIFIKACJA BPO1 - STYCZEŃ 2008

PYTANIE NR 36.
Na którym rysunku przedstawiono schematycznie sytuację, w której może wystąpić zagrożenie obcięcia ręki?
Ilustracja przedstawia cztery schematyczne rysunki oznaczone literami A, B, C i D, które obrazują różne sytuacje związane z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rysunek B jest właściwy, ponieważ pokazuje dłoń znajdującą się w przestrzeni pomiędzy dwoma pionowymi elementami, które mogą się zbliżać. Taka konfiguracja tworzy typową strefę ścięcia/zgniotu, w której może dojść do obcięcia palców lub dłoni przy ruchu elementów.

Pełne wyjaśnienie:

W BHP zagrożenie obcięcia ręki (często ujmowane jako zagrożenie ścięcia lub zgniotu prowadzące do amputacji) pojawia się wtedy, gdy kończyna górna znajdzie się w strefie niebezpiecznej pomiędzy elementami, które wykonują ruch względem siebie i zmniejszają odległość.

Poprawna odpowiedź to "B", bo rysunek przedstawia rękę umieszczoną między dwoma pionowymi elementami, które mogą się zbliżyć. W momencie ruchu powstaje efekt "nożyc" albo "szczęk", a nacisk lub ścinanie tkanek następuje bardzo szybko. To klasyczny przykład sytuacji, w której sam fakt kontaktu z elementem nie jest jedynym problemem – decydujące jest zamknięcie przestrzeni, w którą włożono dłoń.

Pozostałe rysunki (A, C, D) nie pokazują tej charakterystycznej konfiguracji dwóch części tworzących strefę ścięcia/zgniotu dla ręki albo sugerują inny typ zagrożenia (np. uderzenie, zahaczenie, wciągnięcie) bądź sytuację bez bezpośredniego "zamykania" przestrzeni na dłoni. W praktyce oceniając rysunki, warto szukać:

  • miejsca, gdzie odległość maleje (zbliżające się elementy),
  • punktu, w którym ręka jest "uwięziona" bez możliwości szybkiego wycofania,
  • krawędzi/elementów działających jak klin/nożyce.

W realnym środowisku pracy takie ryzyko dotyczy m.in. pras, gilotyn, walców, mechanizmów zaciskowych i prowadnic. Ogranicza się je przez właściwe osłony, urządzenia ochronne, zachowanie bezpiecznych odległości oraz procedury i szkolenie pracowników.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zagrożenie obcięcia (amputacji) to ryzyko urazu, gdy dłoń lub palce znajdą się w strefie, gdzie elementy maszyny mogą je ściąć lub zgnieść. Typowo dotyczy to miejsc, w których dwa elementy zbliżają się do siebie, tworząc "nożyce" albo "szczęki".
Szukaj miejsca, gdzie zmniejsza się szczelina między częściami oraz gdzie ręka byłaby "zamknięta" bez drogi ucieczki. Charakterystyczne są dwa elementy poruszające się ku sobie (albo jeden do nieruchomego), tworzące punkt lub linię kontaktu o dużej sile.
Bo ruch elementów powoduje gwałtowny wzrost nacisku i może dojść do ścięcia lub zmiażdżenia tkanek zanim człowiek zdąży zareagować. Dodatkowo dłoń może zostać zablokowana, co ogranicza możliwość wycofania ręki i zwiększa ciężkość urazu.
Najczęściej są to prasy i wykrawarki, gilotyny do cięcia, walce i zgniatarki, mechanizmy zaciskowe, a także urządzenia z prowadnicami i suwakami. Wspólną cechą jest obecność strefy zamykania, gdzie elementy się zbliżają i mogą przygnieść lub odciąć palce.
Nie. Wciągnięcie polega na pochwyceniu i wprowadzeniu kończyny w ruch maszyny (np. przez rolki), a obcięcie/ścięcie dotyczy sytuacji, gdy dwa elementy działają jak nożyce lub zacisk. Na rysunkach warto zwracać uwagę, czy ręka jest wciągana, czy ściskana/ścinana.
Stosuje się m.in. osłony stałe i ruchome, kurtyny świetlne, oburęczne sterowanie, wygrodzenia oraz urządzenia blokujące. Kluczowe jest, aby pracownik nie mógł dosięgnąć strefy niebezpiecznej w trakcie ruchu roboczego oraz by dostęp był możliwy dopiero po zatrzymaniu maszyny.
Często mylą ścięcie ze zgniotem lub wciągnięciem, bo wszystkie kojarzą się z ciężkim urazem dłoni. Innym błędem jest wybór rysunku na podstawie "ogólnego wrażenia" zamiast sprawdzenia, czy faktycznie istnieje ruch zbliżający i powstaje strefa zamykania na ręce.
Zawsze, gdy praca obejmuje ręczne podawanie/odbieranie detali, ustawianie elementów, czyszczenie lub usuwanie zacięć przy maszynie. Dłonie są wtedy najbliżej stref roboczych. W ocenie ryzyka trzeba wskazać miejsca możliwego ścięcia/zgniotu oraz dobrać skuteczne zabezpieczenia.
Sprawdź: czy są dwa elementy zbliżające się, czy ręka znajduje się w miejscu, gdzie szczelina się zamknie, oraz czy kontakt może działać jak "nożyce". Jeśli odpowiedź jest "tak", ryzyko obcięcia jest realne. Jeśli dominuje obrót/ciągnięcie – to może być wciągnięcie.
Nie zawsze. Rękawice mogą ograniczać drobne skaleczenia, ale przy ścięciu/zgniocie przez elementy maszyny zwykle nie zapobiegają amputacji. Dodatkowo w niektórych sytuacjach mogą zwiększać ryzyko wciągnięcia. Podstawą jest eliminacja zagrożenia technicznie (osłony, blokady), a nie PPE.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że rysunek B jest właściwy, ponieważ pokazuje dłoń znajdującą się w przestrzeni pomiędzy dwoma pionowymi elementami, które mogą się zbliżać.

Źródła:

  • ISO 12100: Safety of machinery — General principles for design — Risk assessment and risk reduction (norma międzynarodowa, zagrożenia mechaniczne i ocena ryzyka)
  • ISO 13857: Safety of machinery — Safety distances to prevent hazard zones being reached by upper and lower limbs (norma międzynarodowa, odległości bezpieczeństwa dla kończyn)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z bezpieczeństwa maszyn (zagrożenia mechaniczne i środki ochronne)
  • Normy i wytyczne dotyczące oceny ryzyka oraz projektowania bezpiecznych maszyn (bezpieczeństwo maszyn)
  • Przykładowe karty oceny ryzyka zawodowego dla stanowisk z maszynami (prasy, gilotyny, walce)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego