KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2020 (test 2)

PYTANIE NR 24.
Na podstawie mapy wskaż, w której części kraju występuje najwięcej miejsc z najgorszą jakością powietrza pod kątem zawartości pyłu PM10.
Ilustracja przedstawia mapę Polski z zaznaczonymi miejscami o różnej jakości powietrza pod kątem zawartości pyłu PM10.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby poprawnie wskazać część kraju, należy odczytać z legendy mapy, które oznaczenia odpowiadają najgorszej jakości powietrza dla pyłu PM10, a następnie porównać liczbę takich miejsc w czterech częściach Polski. Najwięcej punktów tej kategorii znajduje się w części północnej.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu sprawdzana jest przede wszystkim umiejętność analizy mapy tematycznej. Kluczowe jest, aby nie kierować się skojarzeniami (np. "gdzie zwykle bywa smog"), tylko konkretnymi oznaczeniami przedstawionymi na mapie dla pyłu PM10.

Jak dojść do poprawnej odpowiedzi?

  • Najpierw odczytaj legendę: ustal, jaki kolor/znak oznacza najgorszą jakość powietrza pod kątem PM10.
  • Następnie zidentyfikuj na mapie wszystkie miejsca oznaczone tą najgorszą klasą.
  • Podziel kraj na cztery części (północ, południe, wschód, zachód) i porównaj, gdzie jest najwięcej takich punktów.

Poprawna jest odpowiedź "Północnej.", ponieważ na mapie właśnie w północnej części kraju występuje największa koncentracja miejsc zaklasyfikowanych do najgorszej jakości powietrza w odniesieniu do PM10.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują? Odpowiedzi "Zachodniej.", "Wschodniej." i "Południowej." byłyby poprawne tylko wtedy, gdyby to w tych częściach kraju liczba punktów z najgorszą jakością była najwyższa. Typowe pomyłki polegają na: (1) nieuwzględnieniu legendy i błędnej interpretacji barw, (2) pomyleniu kierunków świata na mapie, (3) skupieniu się na jednym większym skupisku zamiast policzenia/porównania całego rozkładu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli mapa pokazuje kilka klas jakości, zawsze oceniaj tylko tę klasę, o którą pyta zadanie ("najgorsza"), a nie wszystkie przekroczenia łącznie. To pomaga uniknąć błędów wynikających z mieszania kategorii.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pył zawieszony to drobne cząstki stałe i ciekłe unoszące się w powietrzu. Frakcja PM10 obejmuje cząstki o średnicy do 10 µm, które mogą dostawać się do dróg oddechowych. Dlatego jest to powszechnie stosowany wskaźnik w monitoringu jakości powietrza i ocenie ryzyka zdrowotnego.
Zawsze zacznij od legendy: sprawdź, które kolory/znaki odpowiadają poszczególnym klasom jakości. Dopiero potem szukaj na mapie punktów z klasą wskazaną w pytaniu (np. "najgorszą"). Unikaj ocen "na oko" bez legendy, bo skale barw mogą się różnić między mapami.
Na mapie łatwo pomylić wschód z zachodem lub północ z południem, zwłaszcza gdy patrzy się szybko. W zadaniach egzaminacyjnych błąd kierunku jest częsty: uczeń poprawnie rozpoznaje skupisko punktów, ale przypisuje je złej części kraju. Pomaga sprawdzenie położenia morza i granic.
Najczęstsze błędy to: pominięcie legendy i błędne odczytanie kolorów, mieszanie różnych klas (np. "zła" z "umiarkowaną"), liczenie wszystkich punktów zamiast tylko najgorszej kategorii oraz mylenie kierunków świata. Warto też uważać na mapy z kilkoma symbolami dla różnych zanieczyszczeń.
W takim sformułowaniu zwykle chodzi o liczbę lokalizacji oznaczonych jako "najgorsza jakość", a nie o jeden rekord z najwyższym stężeniem. Dlatego należy porównać zagęszczenie/ilość punktów danej klasy w regionach. Jeśli mapa pokazuje wartości liczbowe, pytanie zwykle brzmi wtedy inaczej.
Mapy wykorzystuje się m.in. do wyznaczania obszarów problemowych, planowania kontroli źródeł emisji, lokalizacji dodatkowych pomiarów, przygotowania działań naprawczych oraz komunikacji ryzyka dla mieszkańców. Dla technika ochrony środowiska to narzędzie wspierające planowanie i raportowanie stanu środowiska.
Północ Polski rozpoznasz po linii brzegowej Morza Bałtyckiego. Jeśli mapa jest klasycznie zorientowana (północ u góry), to obszar przy morzu to północ. Dodatkowo można sprawdzić położenie charakterystycznych elementów, np. ujścia Wisły lub granicy z obwodem kaliningradzkim.
To przykład heurystyki: wybór odpowiedzi na podstawie skojarzeń zamiast danych. Różne mapy mogą dotyczyć różnych okresów, sieci pomiarowej lub kryteriów klasyfikacji. Na egzaminie liczy się to, co jest przedstawione w materiale źródłowym, czyli na mapie i w legendzie, a nie ogólne przekonania.
Najważniejsze są: (1) wskazanie, który symbol/kolor oznacza najgorszą jakość, (2) czy mapa dotyczy konkretnego zanieczyszczenia (tu pyłu) oraz (3) czy klasy odnoszą się do jakości/stężeń w danym okresie. Bez legendy łatwo pomylić kategorię lub temat mapy.
Ćwicz na różnych mapach: jakości powietrza, hałasu, wód i gleb. Zawsze wykonuj ten sam schemat: legenda → identyfikacja interesującej klasy → porównanie regionów → weryfikacja kierunków. Pomaga też trenowanie szybkiego odczytu skali barw i świadome unikanie odpowiedzi "na intuicję".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Najwięcej punktów tej kategorii znajduje się w części północnej."

Źródła:

  • Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ) – serwis "Jakość powietrza" / informacje o monitoringu i prezentacji danych: https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/home (dostęp 2026-03-01)
  • European Environment Agency (EEA) – Air quality in Europe (raporty i wskaźniki jakości powietrza): https://www.eea.europa.eu/publications/air-quality-in-europe (dostęp 2026-03-01)
  • World Health Organization (WHO) – Global Air Quality Guidelines (informacje o pyłach i jakości powietrza): https://www.who.int/publications/i/item/9789240034228 (dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • Raporty i mapy jakości powietrza publikowane przez GIOŚ (państwowy monitoring środowiska)
  • Materiały edukacyjne o interpretacji map tematycznych (geografia/monitoring środowiska)
  • Wprowadzenie do zanieczyszczeń powietrza i pyłów zawieszonych w podręcznikach ochrony środowiska

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego