KWALIFIKACJA ELM5 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 26.
Na podstawie oscylogramu określ jaką częstotliwość ma obserwowany przebieg napięcia.
Ilustracja przedstawia oscylogram, który jest wykorzystywany w kontekście egzaminu zawodowego dla technika elektronika,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Częstotliwość wyznacza się z oscylogramu przez odczyt okresu T (czas jednego pełnego powtórzenia przebiegu) i obliczenie f=1/T.
Jeśli z podziałki czasu wynika, że jeden okres trwa 100 µs (0,0001 s), to f=1/0,0001 s=10 000 Hz, czyli 10 kHz.

Pełne wyjaśnienie:

W oscyloskopie częstotliwość przebiegu napięcia najczęściej wyznacza się pośrednio z okresu. Z oscylogramu odczytujesz czas jednego pełnego cyklu sygnału (od zbocza do analogicznego zbocza kolejnego okresu), czyli T, a następnie liczysz f=1/T.

Jak to zrobić krok po kroku:

  • Wybierz dwa jednakowe punkty przebiegu (np. dwa kolejne maksima lub dwa kolejne narastające przejścia przez poziom odniesienia).
  • Policz liczbę działek poziomych między tymi punktami.
  • Pomnóż liczbę działek przez nastawę podstawy czasu (np. 20 µs/działkę), aby dostać okres T.
  • Przelicz jednostki do sekund i zastosuj f=1/T.

Odpowiedź "10 kHz" jest zgodna z sytuacją, w której na oscylogramie wychodzi okres rzędu 100 µs (0,0001 s), bo wtedy f=1/0,0001 s=10 000 Hz=10 kHz. To typowy wynik dla sygnałów z generatorów, układów impulsowych lub prostych oscylatorów w urządzeniach elektronicznych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują (typowe pułapki):

  • "1kHz" sugeruje okres 1 ms. Taki błąd często wynika z pomylenia µs z ms albo z odczytania 10 razy większej liczby działek niż faktycznie obejmuje jeden cykl.
  • "100 Hz" oznacza okres 10 ms. To zwykle efekt bardzo dużej pomyłki skali czasu lub mylenia kilku okresów z jednym.
  • "100 kHz" wymaga okresu 10 µs. Ten wybór pojawia się, gdy ktoś nie doszacuje liczby działek jednego okresu lub błędnie odczyta nastawę podstawy czasu.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj T w sekundach przed policzeniem 1/T i na końcu dopiero dobieraj przedrostek (kHz, Hz). To ogranicza pomyłki jednostek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odczytaj okres T z osi czasu: policz działki jednego pełnego cyklu i pomnóż przez ustawienie (np. µs/działkę). Potem oblicz f=1/T. Na końcu dopasuj jednostkę: Hz, kHz lub MHz.
Okres T to czas jednego pełnego powtórzenia sygnału. Na oscylogramie mierzysz go między dwoma identycznymi punktami kolejnych cykli, np. między dwoma kolejnymi maksimami albo dwoma narastającymi przejściami przez ten sam poziom.
Częstotliwość mówi, ile cykli jest w 1 sekundzie. Jeśli jeden cykl trwa T sekund, to w 1 sekundzie zmieści się 1/T cykli. Dlatego z odczytanego okresu najprościej wyznaczyć częstotliwość przez odwrócenie wartości.
Najczęściej mylą się ms i µs, bo różnią się o czynnik 1000. Pomyłka jednostek natychmiast przesuwa wynik o trzy rzędy wielkości (np. 10 kHz zamiast 10 Hz). Pomaga zapis T w sekundach przed liczeniem 1/T.
Policz przybliżony okres: dla 10 kHz okres to 0,1 ms (100 µs). Jeśli na ekranie jeden cykl zajmuje np. 5 działek, to ustawienie powinno być ok. 20 µs/działkę. Gdy skala czasu jest dużo większa lub mniejsza, wynik może nie pasować.
Tak, wiele oscyloskopów cyfrowych ma automatyczny pomiar Frequency lub Period. Na egzaminie często jednak wymaga się metody "z podziałki", więc warto umieć policzyć działki i przeliczyć wynik samodzielnie jako kontrolę.
Wybieraj powtarzalne punkty: zbocze narastające w tym samym miejscu amplitudy, maksimum impulsu lub moment przejścia przez ustalony poziom. Unikaj miejsc z zakłóceniami i dzwonieniami. Stabilne wyzwalanie ułatwia poprawny odczyt.
100 kHz oznacza okres 10 µs, czyli bardzo krótki czas. Uczniowie wybierają tę wartość, gdy zaniżą liczbę działek jednego cyklu albo odczytają niewłaściwą nastawę podstawy czasu. Pomaga kontrola: czy T jest rzędu dziesiątek µs czy setek µs.
Najważniejsze są: podstawa czasu (s/działkę), wyzwalanie (trigger) i stabilizacja obrazu oraz odpowiednia czułość pionowa (V/działkę). Gdy przebieg "pływa", trudno poprawnie policzyć działki okresu.
Ćwicz na wielu przykładach: sinus, prostokąt, impulsy. Zawsze wykonuj te same kroki: policz działki, pomnóż przez czas/działkę, zapisz T w sekundach, policz 1/T i dobierz jednostkę. Warto też robić szybką kontrolę rzędu wielkości wyniku.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Oscyloskop - dostęp 2026-02-28
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Cz%C4%99stotliwo%C5%9B%C4%87 - dostęp 2026-02-28
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Okres_(fizyka) - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Instrukcja obsługi dowolnego oscyloskopu (rozdziały: podstawa czasu, wyzwalanie, pomiary)
  • Materiał dydaktyczny z metrologii elektronicznej: pomiary oscyloskopowe
  • Ćwiczenia: wyznaczanie f z różnych podstaw czasu i różnych liczby działek okresu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego