KWALIFIKACJA ELM1 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 29.
Na podstawie przedstawionego fragmentu instrukcji centrali klimatycznej określ obciążenie pomiarowe F i ugięcie x paska klinowego SPB dla rozstawu osi 2,5 m średnicy czynnej małego koła pasowego 330 mm.
Ilustracja przedstawia fragment instrukcji dotyczącej centrali klimatycznej, związanej z obciążeniem pomiarowym i ugięciem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Obciążenie pomiarowe F dobiera się z tabeli dla profilu SPB i średnicy czynnej małego koła 330 mm (zakres 315–400 mm), co daje 55–76 N na pasek. Następnie z wykresu zależności ugięcia od rozstawu osi odczytuje się dla A=2500 mm wartość x=40 mm. To komplet danych do kontroli naciągu metodą ugięcia.

Pełne wyjaśnienie:

W metodzie kontroli napięcia paska klinowego przez ugięcie potrzebne są dwie informacje: siła kontrolna (obciążenie pomiarowe) F oraz wymagane ugięcie x. Odczytuje się je z dokumentacji (tabela + wykres), a nie "zgaduje" ani nie mierzy ugięcia bez przyłożenia siły.

Dlaczego poprawne jest "F = 55 N ÷ 76 N, x = 40 mm"?

  • Dobór F: w tabeli należy wybrać profil paska SPB oraz zakres średnicy czynnej małego koła pasowego obejmujący 330 mm. Dla przedziału 315–400 mm przypisany jest zakres 55–76 N na pasek. To jest siła, którą przykłada się w trakcie pomiaru.
  • Dobór x: ugięcie zależy od rozstawu osi A. Z wykresu x(A) dla A = 2500 mm odczytuje się x = 40 mm. Pomiar wykonuje się w połowie rozpiętości paska, prostopadle do jego biegu, przykładając wcześniej siłę F.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Warianty z F = 35 N ÷ 50 N wskazują na odczyt z innego profilu paska albo innego zakresu średnicy. To typowy błąd "podobnych wartości" z tabeli: liczby wyglądają wiarygodnie, ale nie spełniają warunku profilu SPB i średnicy czynnej 330 mm.
  • Wariant z x = 38 mm jest bliski, ale wynika zwykle z niedokładnego odczytu albo z pomylenia skali (np. odczyt dla innego A). W zadaniu A wynosi dokładnie 2500 mm, a wykres wskazuje 40 mm.
  • Wariant z x = 5 mm jest charakterystyczny dla błędu jednostek lub błędnego rozumienia pomiaru (np. "małe ugięcie = lepiej napięty pasek"). Zbyt małe ugięcie przy zadanej sile oznacza w praktyce zbyt duży naciąg, który może przeciążać łożyska.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze rozdziel zadanie na dwa kroki: (1) tabela → F, (2) wykres → x. Dodatkowo sprawdź jednostki: rozstaw osi w tym typie wykresów bywa w mm, nawet jeśli w treści podano go jako 2,5 m.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Obciążenie pomiarowe F to siła, którą należy przyłożyć do paska (zwykle w połowie rozstawu) podczas testu ugięcia. Jest dobierana z tabeli dla danego profilu paska i średnicy czynnej koła. Dzięki temu ugięcie jest mierzone w powtarzalnych warunkach.
Na osi poziomej wybierz rozstaw osi A (najczęściej w mm), a następnie poprowadź odczyt do linii na wykresie. Z punktu przecięcia odczytaj na osi pionowej wartość x w mm. To ugięcie, które ma wystąpić po przyłożeniu właściwej siły F.
Średnica czynna dotyczy miejsca, gdzie pasek rzeczywiście współpracuje z kołem i determinuje warunki pracy oraz dobór siły kontrolnej. Średnica zewnętrzna może być większa i nie odpowiada warunkom tarcia w rowku. Pomyłka prowadzi do wyboru złego zakresu w tabeli.
Zbyt mały naciąg powoduje poślizg, spadek przenoszonego momentu i wzrost temperatury pracy. W praktyce pojawia się hałas, szybsze zużycie paska i kół oraz niestabilna praca wentylatora. Dodatkowo rosną straty energii i ryzyko awarii napędu.
Zbyt duży naciąg zwiększa obciążenia na łożyskach i wałach, co skraca ich trwałość. Może też powodować nadmierne zużycie paska i niewspółosiowości układu. Często jest to "cicha" usterka: napęd działa, ale elementy mechaniczne zużywają się dużo szybciej.
W praktyce często podaje się zakres F, ponieważ zależy on m.in. od stanu paska. Dla nowego paska zwykle stosuje się wartości bliższe górnej granicy, a dla paska "ułożonego" lub pracującego dłużej – bliższe dolnej. Najważniejsze jest trzymanie się danych z tabeli.
Pomiar wykonuje się podczas przeglądów okresowych, po wymianie paska oraz po korekcie ustawienia silnika lub napinacza. W centralach klimatycznych jest to element typowej obsługi utrzymania ruchu. Warunek kluczowy: ugięcie mierzy się po przyłożeniu siły kontrolnej F.
Najczęściej używa się dynamometru lub wagi sprężynowej do przyłożenia siły F oraz linijki/suwmiarki do odczytu ugięcia x. Ważne jest przyłożenie siły prostopadle do biegu paska i wykonanie pomiaru w środku rozpiętości. Bez siły F wynik nie jest porównywalny.
Profil (np. SPB) determinuje geometrię paska i dopuszczalne obciążenia, dlatego w tabelach dla różnych profili występują różne wartości siły kontrolnej F. Pomylenie profilu prowadzi do błędnego doboru naprężenia: napęd może się ślizgać albo nadmiernie obciążać łożyska.
Najpierw sprawdź opis osi wykresu: jeśli jest A (mm), to 2,5 m trzeba zamienić na 2500 mm. Dopiero wtedy odczytuj ugięcie x. W zadaniach to częsta pułapka: odczyt "2,5" zamiast "2500" daje wartości całkowicie nieadekwatne do rzeczywistej rozpiętości paska.
info

Statystycznie 32% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Obciążenie pomiarowe F dobiera się z tabeli dla profilu SPB i średnicy czynnej małego koła 330 mm (zakres 315–400 mm), co daje 55–76 N na pasek."

Źródła:

  • DIN 7753 (wąskie paski klinowe do dużych obciążeń) – norma techniczna definiująca profile SPZ/SPA/SPB i parametry kontroli naciągu (F, metoda ugięcia).

Materiały:

  • Instrukcje serwisowe producentów central wentylacyjnych/klimatyzacyjnych (sekcje o napędach pasowych i naciągu pasków)
  • Materiały dydaktyczne z podstaw mechaniki i elementów maszyn (napędy pasowe)
  • Karty katalogowe i poradniki producentów pasków klinowych (metoda ugięcia i siły kontrolne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego