KWALIFIKACJA MEC8 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 40.
Na podstawie przedstawionego fragmentu katalogu na czop wałka o średnicy O20 mm należy dobrać łożysko oznaczone wg PN
Ilustracja przedstawia fragment katalogu dotyczącego łożysk kulkowych zwykłych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W oznaczeniu łożyska końcówka (np. "04") odpowiada średnicy otworu łożyska, czyli średnicy czopa wałka.
Ø20 mm odpowiada kodowi "04", dlatego właściwy wybór to 6404. Pozostałe warianty (6405–6407) dotyczą większych średnic otworu i nie pasują na czop Ø20 mm.

Pełne wyjaśnienie:

W doborze łożyska na czop wałka kluczowe jest dopasowanie średnicy otworu łożyska do średnicy czopa. W oznaczeniach wielu łożysk tocznych (spotykanych w katalogach i normach) dwie ostatnie cyfry symbolu są powiązane z tzw. kodem średnicy otworu.

Dla wałka o średnicy Ø20 mm odpowiada temu kod "04", więc poprawnym oznaczeniem łożyska z podanych odpowiedzi jest 6404. Oznacza to, że ten wariant ma otwór dostosowany do czopa Ø20 mm, a więc może zostać prawidłowo osadzony (przy założeniu właściwego pasowania i warunków pracy).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 6405 – ma inny kod otworu (większą średnicę), więc nie będzie pasować na czop Ø20 mm.
  • 6406 – analogicznie, dotyczy jeszcze większej średnicy otworu; na czopie Ø20 mm pojawi się nadmierny luz montażowy.
  • 6407 – również odnosi się do większego otworu; montaż byłby błędny i mógłby prowadzić do niewspółosiowości, bicia lub uszkodzeń.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy odpowiedzi różnią się tylko dwiema ostatnimi cyframi, zwykle testowana jest umiejętność powiązania tych cyfr z średnicą otworu łożyska. Najpierw dopasuj średnicę czopa, dopiero potem rozważ serię (np. "64…") oraz typ łożyska.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej dwie ostatnie cyfry symbolu łożyska odnoszą się do kodu średnicy otworu, czyli średnicy, na którą łożysko jest osadzane na czopie wałka. W praktyce pozwala to szybko dopasować łożysko do wałka bez przeliczania innych wymiarów.
Dobór zaczyna się od dopasowania średnicy otworu łożyska do średnicy czopa (Ø20 mm). Następnie dobiera się serię i typ łożyska do obciążeń i prędkości. W zadaniach testowych zwykle wystarczy poprawnie odczytać kod średnicy w oznaczeniu.
Katalog łożysk zawiera tabele wymiarów, nośności oraz zasady oznaczeń. W praktyce mechanik-monter często dobiera elementy na podstawie katalogu producenta lub zestawień normowych. Egzamin sprawdza umiejętność korzystania z takich danych, a nie tylko pamięciowe definicje.
Samo pytanie sprawdza głównie dopasowanie średnicy otworu do wałka, a nie szczegółowy typ elementu tocznego. W oznaczeniach spotykanych w praktyce dana seria może wskazywać rodzinę łożysk, ale do jednoznacznego rozstrzygnięcia potrzebny jest kontekst katalogowy.
Najczęstsze błędy to: mylenie kodu otworu z innym wymiarem (np. średnicą zewnętrzną), wybieranie "podobnego" numeru bez sprawdzenia reguły oraz nieuwzględnienie, że różne końcówki (04, 05, 06, 07) oznaczają różne średnice otworu, więc inne wałki.
Do wstępnego doboru – tak, bo średnica wałka determinuje średnicę otworu łożyska. Jednak poprawny dobór eksploatacyjny wymaga też uwzględnienia obciążeń, prędkości, warunków smarowania, uszczelnień i wymaganej trwałości. Na egzaminie często sprawdza się pierwszy krok.
Różnice mogą wynikać z użycia innych norm, zmian w nazewnictwie, katalogu konkretnego producenta lub stosowania zamienników. W praktyce warto zawsze porównać oznaczenie z tabelą wymiarów (średnica otworu, zewnętrzna, szerokość) i upewnić się, że parametry są zgodne z wymaganiami węzła łożyskowego.
Wymiary i parametry sprawdza się w katalogach producentów łożysk, w zestawieniach warsztatowych oraz w dokumentacji technicznej maszyny. Jeśli masz łożysko w ręku, oznaczenie bywa też wybite na pierścieniu. Zawsze warto potwierdzić dobór tabelą, a nie intuicją.
W typowym doborze "na czop wałka Ø20 mm" zakłada się bezpośrednie dopasowanie średnicy otworu łożyska do czopa. Stosowanie tulei lub innych adapterów to rozwiązanie dodatkowe i wymaga osobnych założeń konstrukcyjnych. W pytaniu jednokrotnego wyboru nie należy tego domniemywać.
Przećwicz: (1) rozpoznawanie średnicy otworu po oznaczeniu, (2) czytanie tabel katalogowych, (3) dobór do wałka i oprawy (podstawowe pasowania), (4) typowe błędy montażowe. Pomaga własna "ściąga" z zasadami kodów i kilka zadań treningowych.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w oznaczeniu łożyska końcówka (np. "04") odpowiada średnicy otworu łożyska, czyli średnicy czopa wałka.Ø20 mm odpowiada kodowi "04", dlatego właściwy wybór to 6404.

Materiały:

  • Katalogi producentów łożysk (tabele wymiarowe i zasady oznaczeń)
  • Podręczniki z podstaw konstrukcji maszyn (rozdziały o łożyskach)
  • Instrukcje montażu łożysk (pasowania, tolerancje, dobór do wałka)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego