KWALIFIKACJA BUD13 - CZERWIEC 2019 (test 2)

PYTANIE NR 24.
Na podstawie rysunku określ wartość wskazania na podziałce suwmiarki
Ilustracja przedstawia podziałkę suwmiarki, narzędzia pomiarowego używanego w technice mechanicznej do precyzyjnego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odczyt z suwmiarki wykonuje się jako sumę wskazania skali głównej (wartość przy zerze noniusza) oraz części ułamkowej z noniusza (działka, która idealnie pokrywa się z kreską skali głównej). Wynik zapisuje się w milimetrach z dokładnością wynikającą z noniusza.

Pełne wyjaśnienie:

Wskazanie suwmiarki noniuszowej odczytuje się zawsze w dwóch krokach, a następnie sumuje:

  • Skala główna – najpierw sprawdza się, na jakiej wartości w mm znajduje się zero noniusza (krawędź "0" na suwaku). Odczytuje się pełne milimetry, a czasem także 0,5 mm (zależnie od typu podziałki).
  • Noniusz – następnie wyszukuje się tę kreskę noniusza, która najdokładniej pokrywa się z kreską na skali głównej. Numer tej kreski mnoży się przez wartość działki noniusza (np. 0,02 mm lub 0,05 mm – zależnie od narzędzia/rysunku).

Ostateczny wynik to: wskazanie skali głównej + wskazanie noniusza. W tym zadaniu poprawną odpowiedzią jest "102,20 mm", co oznacza, że na skali głównej odczytano 102 mm, a z noniusza 0,20 mm.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "12,20 mm" i "10,22 mm" sugerują błąd rzędu wielkości: pominięcie setek milimetrów lub odczyt z niewłaściwego miejsca skali (często efekt nieuwagi i złej kontroli położenia zera noniusza).
  • "100,22 mm" miesza dwie typowe pomyłki: zaniżenie pełnych milimetrów (odczyt 100 zamiast 102) oraz niekonsekwentną część ułamkową (0,22 zamiast 0,20), co bywa skutkiem błędnego wskazania kreski pokrywającej się na noniuszu.

Wskazówka egzaminacyjna: po odczycie zawsze zrób szybki "test sensowności" – czy liczba pasuje do położenia suwaka (czy widać, że zero noniusza jest tuż za 102 mm, a nie w okolicach 10–12 mm). To często pozwala wychwycić przestawiony przecinek lub pomyłkę w pełnych milimetrach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw odczytaj pełne mm na skali głównej w miejscu, gdzie wypada zero noniusza. Potem znajdź kreskę noniusza, która pokrywa się ze skalą główną, i pomnóż jej numer przez działkę (np. 0,02 mm). Na końcu dodaj oba odczyty.
Noniusz to pomocnicza podziałka na suwaku suwmiarki. Pozwala odczytać części ułamkowe milimetra (np. setne lub pięćsetne mm), których nie widać na samej skali głównej. Dzięki temu pomiar jest dokładniejszy niż "na oko" między kreskami.
Przecinek oddziela część całkowitą (pełne mm ze skali głównej) od części ułamkowej (z noniusza). Taki zapis pokazuje, że pomiar uwzględnia dokładność narzędzia. Na egzaminie ważne jest też podanie jednostki mm i zgodność liczby miejsc po przecinku z działką.
Zrób szybki test: spójrz, gdzie jest zero noniusza względem pełnych mm. Jeśli jest tuż za 102 mm, wynik nie może wynosić 10–12 mm. Dodatkowo upewnij się, że część ułamkowa nie przekracza 1 mm i wynika z konkretnej kreski noniusza.
Najczęściej myli się: (1) miejsce odczytu pełnych mm (odczyt z niewłaściwej kreski skali głównej), (2) wybór kreski noniusza "prawie" pokrywającej się zamiast idealnie, (3) przestawienie przecinka, (4) pomylenie typu noniusza, np. 0,02 z 0,05 mm.
Nie. Dokładność zależy od konstrukcji: spotyka się m.in. noniusze 0,02 mm lub 0,05 mm, a w wersjach cyfrowych inną rozdzielczość. Na rysunkach egzaminacyjnych zwykle widać typ podziałki po liczbie działek noniusza. Gdy nie podano typu, trzeba go wnioskować z podziałki.
"Zero noniusza" wyznacza punkt odniesienia dla pełnych milimetrów. To właśnie przy nim odczytuje się wartość na skali głównej. Jeśli pomylisz położenie zera, błąd będzie duży (np. o 1–2 mm albo nawet o rząd wielkości przy nieuwadze na setki mm).
Jeżeli skala główna ma zaznaczone połówki milimetra, a zero noniusza minęło kreskę 0,5 mm, trzeba ją doliczyć do pełnych mm. To zależy od konkretnej podziałki na rysunku/narzędziu. Potem dopiero dodaje się część ułamkową z noniusza.
Najlepsza metoda to trening: wykonuj serię krótkich odczytów z rysunków i z realnej suwmiarki. Zawsze zapisuj dwa składniki: skala główna i noniusz. Ćwicz też kontrolę sensowności wyniku i unikaj zgadywania "na oko" części ułamkowej.
Różnią się o 90 mm, więc zwykle wynikają z błędu w odczycie pełnych milimetrów (pominięcie setek/ dziesiątek mm) albo z nieuważnego spojrzenia na położenie suwaka. W poprawnym odczycie najpierw ustala się zakres na skali głównej, dopiero potem doprecyzowuje noniuszem.
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Odczyt z suwmiarki wykonuje się jako sumę wskazania skali głównej (wartość przy zerze noniusza) oraz części ułamkowej z noniusza (działka, która idealnie pokrywa się z kreską skali głównej)."

Źródła:

  • Mitutoyo Europe GmbH, "How to Read a Vernier Caliper" (materiał instruktażowy), https://www.mitutoyo.eu/ (sekcja wsparcia/poradniki) - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (EN), "Vernier caliper" – zasada odczytu skali głównej i noniusza, https://en.wikipedia.org/wiki/Vernier_caliper - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Instrukcja użytkowania suwmiarki noniuszowej (materiały producentów narzędzi pomiarowych)
  • Podręczniki do metrologii warsztatowej (dział: suwmiarki i odczyt noniusza)
  • Ćwiczenia praktyczne: seria odczytów z rysunków i z rzeczywistej suwmiarki

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego