KWALIFIKACJA MTL4 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 38.
Na rysunku przedstawiono
Ilustracja przedstawia defektoskop magnetyczny, urządzenie używane w technice odlewniczej do wykrywania wad w materiałach
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Defektoskop magnetyczny służy do badań magnetyczno-proszkowych elementów ferromagnetycznych: wytwarza pole magnetyczne, a nieciągłości ujawniają się przez gromadzenie proszku/ zawiesiny w miejscu wady. Urządzenia ultradźwiękowe, rentgenowskie i prądowirowe mają inną budowę oraz inny sposób wzbudzania i detekcji sygnału.

Pełne wyjaśnienie:

W badaniach odlewów często stosuje się metody NDT, a rozpoznanie aparatury na rysunku wymaga powiązania wyglądu urządzenia z zasadą działania.

Odpowiedź "defektoskop magnetyczny" jest właściwa dla metody magnetyczno-proszkowej (MPI): urządzenie wytwarza pole magnetyczne w badanym elemencie ferromagnetycznym, a następnie stosuje się proszek magnetyczny lub zawiesinę. W miejscach nieciągłości (np. pęknięć) następuje lokalny "wyciek" strumienia magnetycznego i koncentracja cząstek, co daje widoczne wskazania wady.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują:

  • "defektoskop ultrasonograficzny" pracuje na falach ultradźwiękowych i typowo ma głowicę (przetwornik) przykładany do powierzchni oraz tor pomiarowy oparty o echa; rozpoznaje się go po innej konstrukcji osprzętu i sposobie sprzęgania (żel/sprzęgacz).
  • "sonda rentgenowska" odnosi się do radiografii (RT), gdzie wykorzystuje się promieniowanie przenikliwe i detektor (film/cyfrowy). W praktyce pojawia się źródło promieniowania i układ rejestracji obrazu oraz wymagania osłonowe; nie jest to typowa "sonda" używana jak w MPI.
  • "sonda prądowirowa" dotyczy metody prądów wirowych (ET), opartej o indukcję elektromagnetyczną i zmiany impedancji cewki. Takie sondy mają charakterystyczne końcówki-cewki i zwykle współpracują z defektoskopem wiroprądowym; zasada działania i osprzęt różnią się od MPI.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy odpowiedzi opisują urządzenie (defektoskop) czy element pomiarowy (sonda). Następnie skojarz metodę z tym, co jest fizycznie potrzebne: pole magnetyczne i proszek (MPI), fala i sprzęgacz (UT), promieniowanie i detektor (RT), cewka i pomiar impedancji (ET).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Defektoskop magnetyczny to urządzenie do badań magnetyczno-proszkowych (MPI) elementów ferromagnetycznych. Wytwarza pole magnetyczne w detalu, a nieciągłości (np. pęknięcia) ujawniają się jako skupiska proszku lub zawiesiny magnetycznej w miejscu wady.
Metoda MPI jest szczególnie skuteczna do wykrywania wad powierzchniowych i płytko podpowierzchniowych: pęknięć, naderwań, zakładek, braku ciągłości materiału. Warunkiem jest ferromagnetyczność materiału, bo potrzebne jest namagnesowanie badanego elementu.
Ultradźwięki (UT) wykorzystują fale sprężyste i analizę echa, zwykle z użyciem głowicy oraz sprzęgacza. Defektoskopia magnetyczna (MPI) opiera się na wytworzeniu pola magnetycznego i obserwacji wskazań proszkowych. To inne zjawiska fizyczne i inny osprzęt.
Zasadniczo nie, bo MPI wymaga materiału ferromagnetycznego (możliwości namagnesowania). Dla odlewów nieżelaznych częściej dobiera się inne metody NDT, np. penetracyjną (PT) dla wad powierzchniowych albo ultradźwiękową/radiograficzną zależnie od geometrii i typu wady.
Sonda prądowirowa (ET) zawiera cewkę wytwarzającą zmienne pole magnetyczne, które indukuje prądy wirowe w przewodzącym materiale. Wady i zmiany własności materiału modyfikują te prądy, co powoduje zmianę sygnału/impedancji cewki i umożliwia wykrywanie nieciągłości.
W radiografii przemysłowej (RT) stosuje się promieniowanie przenikliwe (np. X) oraz detektor obrazu (film lub detektor cyfrowy), aby zobaczyć nieciągłości wewnętrzne. To metoda obrazowa, przydatna m.in. dla porowatości i jam skurczowych, ale wymaga rygorów bezpieczeństwa.
Defektoskop to zwykle komplet: jednostka zasilająco-pomiarowa (obudowa, sterowanie) i osprzęt. Sonda to część robocza przykładana do materiału (np. głowica UT lub cewka ET). Jeśli na rysunku widać tylko końcówkę pomiarową na przewodzie, częściej chodzi o sondę.
Najczęstsze pomyłki wynikają z utożsamiania "badania nieniszczącego" z jedną znaną metodą (np. UT) oraz z nieuwagi na słowa "defektoskop" vs "sonda". Pomaga szybka checklista: czy potrzebny jest proszek (MPI), sprzęgacz (UT), detektor obrazu (RT), cewka (ET).
Powierzchnia powinna być możliwie czysta i odtłuszczona, aby wskazania proszkowe były czytelne. Nadmierna zgorzelina, farba lub zanieczyszczenia mogą maskować wady. W praktyce dobiera się też sposób magnesowania i kierunki magnesowania do spodziewanych pęknięć.
Często stosuje się podejście komplementarne: MPI lub PT do wad powierzchniowych, UT do kontroli objętościowej w elementach o sprzyjającej geometrii oraz RT do wykrywania nieciągłości wewnętrznych o charakterze objętościowym. Dobór zależy od stopu, grubości i kryteriów jakości.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że urządzenia ultradźwiękowe, rentgenowskie i prądowirowe mają inną budowę oraz inny sposób wzbudzania i detekcji sygnału.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): Badania magnetyczno-proszkowe – https://pl.wikipedia.org/wiki/Badania_magnetyczno-proszkowe (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): Badania ultradźwiękowe – https://pl.wikipedia.org/wiki/Badania_ultrad%C5%BAwi%C4%99kowe (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): Prądy wirowe – https://pl.wikipedia.org/wiki/Pr%C4%85d_wirowy (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne o badaniach nieniszczących (NDT) dla szkół branżowych/techników
  • Instrukcje producentów defektoskopów do metody magnetyczno-proszkowej (MPI) – rozdziały o budowie i BHP
  • Podręczniki/kompendia NDT opisujące MPI, UT, RT i ET z przykładami zastosowań w kontroli odlewów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego