KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 35.
Na rysunku przedstawiono schemat obwodu sterowania stycznika. Na podstawie wyników pomiarów zawartych w tabeli określ, który element obwodu jest uszkodzony.
Ilustracja przedstawia schemat obwodu sterowania stycznika, co jest typowe dla egzaminów zawodowych w kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przycisk rozwierny (typowo STOP) w obwodzie sterowania stycznika powinien zapewniać ciągłość toru sterowania w stanie spoczynku i rozłączać go po naciśnięciu. Wnioskując z tabeli pomiarów: objaw przerwy/braku ciągłości w torze sterowania wskazuje na uszkodzenie tego przycisku, a nie cewki, styku podtrzymania ani przycisku zwiernego.

Pełne wyjaśnienie:

W typowym obwodzie sterowania stycznikiem spotyka się układ START–STOP. Przycisk zwierny (NO) służy do podania sygnału załączenia, a przycisk rozwierny (NC) pełni funkcję zatrzymania i jest elementem bezpieczeństwa: w stanie spoczynku nie może przerywać toru zasilania cewki.

Jeżeli z tabeli pomiarów wynika, że tor sterowania jest przerwany w warunkach, w których powinien być zamknięty (np. pomiar ciągłości/rezystancji wskazuje przerwę, albo w odpowiednim punkcie nie pojawia się napięcie mimo poprawnego zasilania), najbardziej logiczną przyczyną jest uszkodzenie elementu znajdującego się szeregowo w torze sterowania i mającego normalnie stan zamknięty. Taką rolę spełnia właśnie przycisk rozwierny W.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w takim wnioskowaniu:

  • Cewka K: uszkodzona cewka zwykle daje objawy w postaci poprawnej ciągłości toru sterowania, ale braku zadziałania stycznika (albo nietypowej rezystancji samej cewki). Sama przerwa "przed cewką" częściej wskazuje na element łączeniowy w szeregu.
  • Przycisk zwierny Z: przycisk NO w spoczynku jest rozwarty, więc jego "brak ciągłości" w spoczynku może być stanem normalnym. Aby uznać go za uszkodzony, pomiary musiałyby wskazywać brak zwarcia po naciśnięciu.
  • Styk S: styk podtrzymania lub styk pomocniczy bywa zwierny i zamyka się dopiero po zadziałaniu stycznika. W wielu wariantach układu jego stan w spoczynku jest otwarty, więc wynik pomiaru bez uwzględnienia stanu stycznika może prowadzić do błędnego wniosku.

W praktyce, analizując tabelę, zawsze trzeba zestawić wynik z oczekiwanym stanem elementu (NO/NC) oraz z warunkiem pomiaru (wciśnięty/zwolniony, stycznik załączony/wyłączony). To pozwala jednoznacznie wskazać uszkodzony element.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stycznik to aparat elektryczny do częstego łączenia obwodów mocy za pomocą obwodu sterowania (cewki). Pozwala włączać/wyłączać urządzenia, a w praktyce automatyki (także przy urządzeniach gazowniczych) umożliwia sterowanie napędami, wentylacją czy sygnalizacją z użyciem przycisków i zabezpieczeń.
W układzie START–STOP przycisk START (NO) chwilowo podaje sygnał na cewkę, a przycisk STOP (NC) przerywa obwód sterowania. Po zadziałaniu stycznika zwykle zamyka się styk pomocniczy (podtrzymanie), dzięki czemu cewka pozostaje zasilona po puszczeniu START.
Przycisk zwierny (NO) w spoczynku nie przewodzi i zwiera dopiero po naciśnięciu. Przycisk rozwierny (NC) w spoczynku przewodzi, a po naciśnięciu rozłącza. Rozróżnienie jest kluczowe przy diagnozie z tabeli pomiarów (ciągłość w spoczynku vs po wciśnięciu).
Rozwiązanie z przyciskiem STOP jako NC zwiększa bezpieczeństwo: przerwa w obwodzie (np. uszkodzony przewód lub zacisk) powoduje wyłączenie sterowania, a nie niekontrolowane podtrzymanie pracy. Dlatego w diagnostyce przerwa w torze sterowania często kieruje podejrzenie na elementy NC w szeregu.
Najczęściej sprawdza się ciągłość/rezystancję styków (czy element zwiera/rozwiera zgodnie ze stanem) oraz napięcie w kolejnych punktach obwodu przy zasilaniu. Kluczowe jest wykonywanie pomiaru w określonym stanie: wciśnięty/zwolniony przycisk, stycznik załączony/wyłączony.
Uszkodzona cewka zwykle objawia się brakiem zadziałania stycznika mimo poprawnego sygnału sterującego. W pomiarach może wyjść nietypowa rezystancja cewki (przerwa lub zwarcie). Gdy tabela wskazuje przerwę wcześniej w torze sterowania, częściej winne są przyciski lub styki, a nie sama cewka.
Tak, jeśli nie uwzględni się stanu stycznika. Styk podtrzymania (pomocniczy) zwykle jest NO i w spoczynku jest rozwarty, więc "brak ciągłości" może być normalny. Dopiero po zadziałaniu stycznika powinien się zamknąć. Błąd polega na ocenianiu wyniku bez informacji, czy stycznik był załączony.
Najczęstsze są: mylenie nazw "zwierny/rozwierny", pomijanie warunku pomiaru (wciśnięty/zwolniony) oraz odruchowe przypisanie STOP do NO. Pomaga reguła: STOP ma zwykle przewodzić w spoczynku (NC), a START zwykle nie przewodzi w spoczynku (NO).
Styczniki pojawiają się w szafach sterowniczych urządzeń pomocniczych, np. napędów, pomp, wentylacji, ogrzewania lub układów sygnalizacji w obiektach technologicznych. Technik powinien umieć diagnozować tor sterowania, bo usterka elektryczna może zatrzymać pracę urządzenia mimo sprawnej części mechanicznej.
Najpierw ustal, które elementy są w szeregu z cewką i które z nich w spoczynku powinny przewodzić (NC) lub nie przewodzić (NO). Potem porównaj oczekiwany stan z wynikiem w tabeli. Na końcu sprawdź, czy wynik nie zależy od podtrzymania (czy stycznik był załączony). Taki schemat minimalizuje błędy.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Przycisk rozwierny (typowo STOP) w obwodzie sterowania stycznika powinien zapewniać ciągłość toru sterowania w stanie spoczynku i rozłączać go po naciśnięciu."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Stycznik - dostęp 2026-02-28
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Przycisk_(elektrotechnika) - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do elektrotechniki/automatyki obejmujące styczniki oraz obwody START–STOP
  • Instrukcje producentów aparatury łączeniowej (przyciski sterownicze, styczniki) – schematy i tabele stanów styków
  • Materiały dydaktyczne z diagnostyki obwodów sterowania (pomiar ciągłości, napięcia, rezystancji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego