Jasność żarówki zasilanej prądem przemiennym zależy głównie od mocy wydzielanej w jej włóknie. Dla żarówki (obciążenie w przybliżeniu rezystancyjne) moc rośnie wraz ze wzrostem wartości skutecznej napięcia doprowadzonego do obciążenia.
W układach z elementami tyrystorowymi stosuje się często sterowanie fazowe: w każdym półokresie napięcia sieci element mocy jest załączany dopiero po pewnym opóźnieniu liczonym od chwili przejścia przebiegu przez zero. To opóźnienie opisuje kąt zapłonu (kąt wysterowania).
Kluczowa zależność jest taka: im większy kąt zapłonu, tym krótsza część półokresu jest "przepuszczana" do obciążenia. Krótszy czas przewodzenia oznacza mniejszą energię dostarczoną w półokresie i mniejszą wartość skuteczną napięcia na żarówce, a więc mniejszą moc i słabsze świecenie.
Dlatego:
- 0° oznacza załączenie od samego początku półokresu (brak "ucięcia" przebiegu). Żarówka otrzymuje maksymalną możliwą wartość skuteczną napięcia (praktycznie jak przy zasilaniu bez regulatora), więc świeci najjaśniej.
- 45° powoduje opóźnienie załączenia, część sinusoidy jest odcięta, wartość skuteczna spada i żarówka świeci słabiej niż przy 0°.
- 60° to jeszcze większe opóźnienie, jeszcze mniejszy czas przewodzenia i dalszy spadek mocy na żarówce.
- 90° oznacza załączenie dopiero w połowie półokresu, czyli bardzo duże "ucięcie" przebiegu. Skutkuje to znacznym zmniejszeniem mocy i jedną z najsłabszych jasności spośród podanych opcji.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy "najjaśniej/największa moc" w sterowaniu fazowym, zwykle szukasz najmniejszego kąta zapłonu, bo on daje najdłuższy czas przewodzenia w półokresie.
