KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2024 (test 2)

PYTANIE NR 37.
Na schemacie przedstawiono cykliczną realizację sekwencji. Przejście z etapu S32 do S31 nastąpi wtedy, gdy aktywny jest etap S32 oraz spełniony jest
Ilustracja przedstawia schemat blokowy, który jest częścią pytania egzaminacyjnego dla kwalifikacji technik mechatronik,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W sekwencji SFC/GRAFCET przejście między etapami zachodzi wtedy, gdy aktywny jest etap poprzedzający oraz spełniony jest warunek tranzycji przypisany do danego łuku. Dla przejścia z S32 do S31 należy wskazać warunek związany właśnie z tym przejściem na schemacie — jest nim "warunek d."

Pełne wyjaśnienie:

W schematach sekwencyjnych typu SFC/GRAFCET logika przejść jest ściśle określona: etap (krok) musi być aktywny, a dodatkowo musi być spełniony warunek przejścia (tranzycji) umieszczony na łuku między etapami. Sam fakt, że jakiś warunek jest prawdziwy, nie spowoduje zmiany etapu, jeśli etap poprzedzający nie jest aktualnie aktywny.

Dla przejścia S32 → S31 należy więc odczytać z rysunku, jaki warunek jest przypisany dokładnie do tej tranzycji. Poprawna odpowiedź "warunek d." oznacza, że to właśnie warunek oznaczony na schemacie literą d jest powiązany z łukiem powrotnym z S32 do S31 i po jego spełnieniu (przy aktywnym S32) następuje przełączenie etapu.

Pozostałe odpowiedzi ("warunek a.", "warunek b.", "warunek c.") są niepoprawne w tym sensie, że odnoszą się do innych przejść lub innych fragmentów sekwencji. Typowa pomyłka polega na:

  • wybraniu warunku, który występuje na sąsiednim przejściu, bo ma podobne położenie na rysunku,
  • założeniu, że "powrót w cyklu" ma taki sam warunek jak przejście w przód,
  • pominięciu, że w treści pytania występuje spójnik oraz, czyli wymagane jest jednocześnie: aktywność S32 i spełnienie wskazanego warunku.

W praktyce (np. na sterowniku PLC) taki zapis chroni sekwencję przed niekontrolowanym przeskakiwaniem etapów i pozwala precyzyjnie definiować, kiedy cykl ma wracać do wcześniejszego kroku (np. po potwierdzeniu czujnika, osiągnięciu pozycji lub zakończeniu timera).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Etap (krok) to stan sekwencji opisujący, co aktualnie wykonuje układ. Gdy etap jest aktywny, mogą być wykonywane akcje przypisane do tego etapu. Zmiana etapu następuje dopiero po spełnieniu warunku przejścia (tranzycji) do następnego kroku.
Tranzycja (przejście) to połączenie między etapami, które określa kiedy wolno przejść z jednego kroku do drugiego. Zwykle ma postać warunku logicznego z czujników, timerów lub sygnałów gotowości. Bez spełnionej tranzycji sekwencja pozostaje w aktualnym kroku.
To typowa reguła SFC/GRAFCET: przejście jest dozwolone tylko wtedy, gdy krok poprzedzający jest aktywny i jednocześnie warunek tranzycji jest prawdziwy. Dzięki temu sygnał z czujnika nie "przestawia" sekwencji, gdy układ jest w innym kroku.
Należy odnaleźć na rysunku łuk (połączenie) prowadzący z S32 do S31 i odczytać opis warunku umieszczony przy tym łuku. Uwaga: inne przejścia mogą mieć podobne oznaczenia, ale liczy się dokładnie ten warunek, który jest przypisany do konkretnego połączenia.
Nie. Cykliczność oznacza, że po wykonaniu pewnej części sekwencji następuje powrót do zadanego kroku (często wcześniejszego), ale miejsce powrotu zależy od projektu. Powrót może być do kroku startowego albo do kroku kontrolnego, który rozpoczyna kolejną iterację cyklu.
Najczęstsze błędy to: pomylenie przejścia (odczyt warunku z sąsiedniego łuku), nieuwzględnienie, że etap musi być aktywny, oraz automatyczne założenie, że "warunek powrotu" jest taki sam jak warunek przejścia w przód. Pomaga śledzenie strzałek i numerów etapów.
W zadaniach opartych o rysunek nie powinno się zgadywać. Odpowiedzi typu "warunek a/b/c/d" są sensowne dopiero po odczycie, który warunek jest przypisany do danego przejścia. Jeśli nie prześledzisz łuku S32 → S31, ryzykujesz wybór warunku dotyczącego innego przejścia.
Sprawdza się dwa elementy: (1) czy krok S32 jest rzeczywiście aktywny (podświetlenie/bit aktywności), oraz (2) czy warunek tranzycji na przejściu S32 → S31 jest spełniony (stany wejść, timery, blokady). Jeśli jeden z nich jest fałszywy, przejście nie nastąpi.
Najczęściej są to sygnały z czujników położenia (krańcówki, enkodery), czujników obecności detalu, presostatów/termików, potwierdzenia napędu "w pozycji", zakończenia timera oraz sygnałów bezpieczeństwa. Warunek bywa złożeniem logicznym kilku takich sygnałów.
Przejścia powrotne stosuje się, gdy proces ma się powtarzać w pętli albo gdy potrzebny jest krok kontrolny wykonywany wielokrotnie (np. kolejne sztuki na linii). Powrót może też realizować ponowną próbę operacji po spełnieniu warunku, np. po resetowaniu błędu lub osiągnięciu gotowości.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "W sekwencji SFC/GRAFCET przejście między etapami zachodzi wtedy, gdy aktywny jest etap poprzedzający oraz spełniony jest warunek tranzycji przypisany do danego łuku."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages, rozdział dotyczący Sequential Function Chart (SFC)
  • PLCopen, 'PLCopen XML - Technical Specification' (zakres: reprezentacja i interpretacja elementów SFC), wersja opublikowana przez PLCopen (dokument specyfikacji)
  • Siemens, 'SIMATIC S7-Graph (S7-GRAPH) - Podręcznik/Manual', rozdział o krokach (steps) i przejściach (transitions) oraz warunkach przejść

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne o SFC/GRAFCET używane w kształceniu technika mechatronika
  • Dokumentacje producentów PLC dotyczące języka SFC (np. środowiska inżynierskie PLC)
  • Normatywny opis SFC w standardzie IEC 61131-3 (rozdział o Sequential Function Chart)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego