KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2023 (test 2)

PYTANIE NR 37.
Które nastawy muszą zostać wybrane w oknie konfiguracyjnym timera, aby załączał swoje wyjście na 5 sekund od momentu podania na jego wejście logicznej jedynki?
Ilustracja przedstawia okno konfiguracyjne timera, które jest częścią oprogramowania używanego w kontekście kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wyjście timera było załączone przez dokładnie 5 s od chwili pojawienia się "1" na wejściu, potrzebny jest timer impulsowy.
Ustawienie typu "TP" realizuje impuls o zadanym czasie, a przy bazie 1 s i nastawie 5 uzyskuje się 5 s. Pozostałe typy dotyczą zwłoki załączenia lub wyłączenia.

Pełne wyjaśnienie:

W sterownikach PLC spotyka się kilka podstawowych funkcji czasowych. Kluczowe jest rozróżnienie, czy wyjście ma być impulsem, czy ma pojawić się dopiero po zwłoce, albo czy ma utrzymywać się po zaniku sygnału wejściowego.

W treści pytania wymagane jest, aby timer załączał swoje wyjście na 5 sekund od momentu podania logicznej jedynki. To opis działania impulsu: po zboczu wejścia (pojawieniu się "1") wyjście przechodzi w stan aktywny i pozostaje aktywne przez zadaną długość czasu, niezależnie od tego, czy wejście utrzyma się w stanie "1" (w typowym ujęciu timera impulsowego).

Dlatego poprawne nastawy to:

  • Timer Type: TP – funkcja impulsowa (monostabilna), generująca impuls na wyjściu.
  • Time Base: 1 s – baza, w jakiej odmierzany jest czas.
  • Preset: 5 – liczba jednostek bazy czasu. 5 × 1 s = 5 s.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • Ustawienie typu odpowiadającego opóźnieniu wyłączenia nie generuje impulsu "od chwili wejścia", tylko podtrzymuje wyjście po zaniku wejścia, więc nie spełnia warunku czasowego względem momentu podania "1".
  • Ustawienie typu odpowiadającego opóźnieniu załączenia powoduje, że wyjście nie załącza się natychmiast po "1", tylko dopiero po upływie czasu, więc logika jest inna niż w pytaniu.
  • Nawet jeśli w jednej z odpowiedzi iloczyn bazy czasu i nastawy daje 5 s, to nadal znaczenie ma typ timera: impuls (TP) a zwłoka (inne typy) to różne zachowania na wykresie czasowym.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze czytaj zadanie jak opis wykresu czasowego (co dzieje się od momentu pojawienia się "1" i jak długo), a dopiero potem dobieraj typ bloku oraz przeliczaj czas z bazy i nastawy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Timer impulsowy to blok czasowy, który po pojawieniu się sygnału "1" na wejściu generuje na wyjściu impuls o zadanej długości. Wyjście jest aktywne przez określony czas, a potem wraca do "0". To typowe rozwiązanie do podania sygnału sterującego o stałym czasie trwania.
Sformułowania typu "załącza wyjście na 5 sekund od momentu podania jedynki" opisują impuls: wyjście ma włączyć się od razu i utrzymać dokładnie przez 5 s. Gdy w treści jest "po 5 s włącza", to jest zwłoka załączenia, a gdy "po zaniku trzyma 5 s", to zwłoka wyłączenia.
W wielu timerach czas rzeczywisty jest wyliczany jako iloczyn: baza czasu × nastawa. Baza mówi, jaka jest jednostka odmierzania (np. 1 s), a nastawa ile takich jednostek ma upłynąć (np. 5). Dzięki temu łatwo dobrać parametry do wymaganego czasu.
Najpierw zamień bazę czasu na sekundy (np. 100 ms = 0,1 s). Następnie pomnóż przez wartość Preset. Przykład: 10 ms i Preset 50 daje 0,01 s × 50 = 0,5 s. Ta prosta kontrola pomaga uniknąć błędu skali między milisekundami a sekundami.
Zwłoka załączenia powoduje, że po podaniu "1" wyjście włączy się dopiero po upływie czasu. Timer impulsowy włącza wyjście natychmiast po podaniu "1", ale tylko na zadaną długość, po czym wyłącza. Różnica jest widoczna na wykresie czasowym i często decyduje o poprawności odpowiedzi.
Zwłoka wyłączenia działa "po opadaniu": gdy wejście przejdzie na "0", wyjście jeszcze przez określony czas pozostaje aktywne. Impuls działa "po narastaniu": po pojawieniu się "1" wyjście jest aktywne tylko przez zadany czas. W zadaniach egzaminacyjnych liczy się słowo kluczowe: "od momentu podania 1" vs "po zaniku".
Tak, matematycznie 5 s można uzyskać na wiele sposobów (np. 100 ms i 50, albo 1 ms i 5000), ale w praktyce ogranicza to zakres nastaw, rozdzielczość i wygoda konfiguracji. W pytaniach testowych oprócz czasu kluczowy bywa też właściwy typ timera (impuls vs zwłoka).
Najczęstsze pomyłki to: wybór niewłaściwego typu timera (zwłoka zamiast impulsu), pominięcie bazy czasu i patrzenie tylko na Preset, oraz błąd jednostek (ms vs s). Pomaga szybki rachunek kontrolny oraz narysowanie krótkiego wykresu wejście/wyjście na osi czasu.
Impuls czasowy stosuje się np. do krótkiego sterowania cewką zaworu, wygenerowania sygnału START dla napędu, "podania" produktu na przenośnik, czy wyzwolenia pojedynczego cyklu w stacji montażowej. Impuls bywa też używany do separacji zdarzeń i uniknięcia wielokrotnego zadziałania.
Przećwicz trzy podstawowe zachowania: impuls, zwłokę załączenia i zwłokę wyłączenia. Rysuj proste wykresy czasowe, a ustawienia zawsze sprawdzaj rachunkiem: baza × nastawa. Warto też znać typowe zastosowania w układach mechatronicznych (zawory, napędy, sygnały startowe).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 45% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Pozostałe typy dotyczą zwłoki załączenia lub wyłączenia."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages (funkcje i bloki standardowe, w tym timery TON/TOF/TP)

Materiały:

  • Instrukcje producenta PLC dotyczące bloków czasowych (timery IEC) w używanym środowisku
  • Materiały dydaktyczne z podstaw programowania PLC (bloki TON/TOF/TP w ujęciu funkcjonalnym)
  • Ćwiczenia laboratoryjne: porównanie działania timera impulsowego i timerów opóźniających na wykresach czasowych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego