KWALIFIKACJA SPL1 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 38.
Niszczarka dokumentów używana jest średnio 6 minut w ciągu godziny pracy biura. Oblicz wskaźnik wykorzystania czasu pracy niszczarki w godzinach pracy biura między 7:00 a 15:00.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wskaźnik wykorzystania czasu to stosunek czasu pracy urządzenia do czasu dostępnego. Skoro niszczarka pracuje średnio 6 min w każdej godzinie, to jej wykorzystanie wynosi 6/60 = 0,10 (czyli 10%). Przedział 7:00–15:00 obejmuje 8 godzin, ale iloraz wciąż pozostaje taki sam.

Pełne wyjaśnienie:

Wskaźnik wykorzystania czasu pracy urządzenia najczęściej liczy się jako udział czasu, w którym urządzenie faktycznie pracuje, w czasie, w którym jest ono dostępne (dyspozycyjne) w danym okresie. Jest to wielkość bezwymiarowa i zwykle mieści się w przedziale 0–1 (albo 0–100%).

W treści podano informację kluczową: niszczarka jest używana średnio 6 minut w ciągu 1 godziny. Godzina ma 60 minut, więc wskaźnik wykorzystania w tej jednostce czasu obliczamy bezpośrednio:

6 / 60 = 0,10

To oznacza, że niszczarka jest używana przeciętnie przez 10% czasu, a przez pozostałe 90% jest niewykorzystywana (w sensie pracy czynnej).

Wskazany przedział 7:00–15:00 obejmuje 8 godzin. Można go użyć do sprawdzenia spójności: w 8 godzinach urządzenie pracuje średnio 8 × 6 = 48 minut, a czas dostępny to 8 × 60 = 480 minut. Iloraz 48/480 nadal daje 0,10, więc przedział nie zmienia wyniku, tylko pokazuje przykładowy okres rozliczeniowy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Wartość 0,05 odpowiadałaby 3 minutom pracy na godzinę (a nie 6). Wartości 0,75 i 0,90 oznaczałyby odpowiednio 45 lub 54 minuty pracy na godzinę, czyli bardzo wysokie obciążenie urządzenia, sprzeczne z danymi w zadaniu. W takich zadaniach najczęstszy błąd to pomylenie dzielnika (powinno być 60 minut) albo automatyczne przejście na procenty bez wykonania rachunku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To miara, która pokazuje, jaką część czasu dostępnego urządzenie rzeczywiście pracuje. Najczęściej liczy się ją jako iloraz: czas pracy / czas dostępny. Wynik podaje się jako liczba 0–1 lub w procentach.
Dzielisz czas pracy przez czas dostępny w tej samej jednostce: 6 min / 60 min = 0,10. To znaczy, że urządzenie jest wykorzystywane przez 10% każdej godziny pracy.
Bo wskaźnik to proporcja. Jeśli w każdej godzinie urządzenie pracuje 6 minut, to niezależnie czy liczysz 1 godzinę czy 8 godzin, iloraz pozostaje taki sam (np. 48/480 = 0,10).
Aby zamienić ułamek dziesiętny na procent, mnożysz przez 100%. Dla 0,10: 0,10 × 100% = 10%. W praktyce często podaje się oba zapisy, zależnie od wymagań zadania.
Najczęściej myli się dzielnik (np. dzieli przez 8 godzin zamiast przez 60 minut), miesza jednostki (minuty z godzinami) albo wybiera "ładnie wyglądające" wartości typu 0,75 bez sprawdzenia, ile minut na godzinę by to oznaczało.
W klasycznej definicji nie powinien przekraczać 1, bo oznaczałoby to pracę dłuższą niż czas dostępny. Jeśli w obliczeniach wychodzi >1, zwykle to sygnał błędu jednostek lub nieprawidłowo zdefiniowanego czasu dostępnego.
Skoro pracuje 6 minut na godzinę, to w 8 godzin: 8 × 6 = 48 minut. To nie jest jeszcze wskaźnik, tylko czas bezwzględny. Wskaźnik dalej liczysz jako 48/480 = 0,10.
Takie wskaźniki pomagają ocenić obciążenie zasobów: np. drukarki etykiet, skanerów, wózków czy owijarek. Dzięki temu łatwiej zdecydować o zakupie kolejnego urządzenia, zmianie organizacji pracy lub współdzieleniu sprzętu.
Potrzebujesz dwóch rzeczy w tej samej jednostce czasu: ile czasu urządzenie faktycznie pracuje oraz ile czasu jest dostępne w analizowanym okresie (godzina, zmiana, doba). Potem liczysz ich iloraz.
Tak, ale tylko gdy urządzenie pracowałoby około 54 minuty na godzinę (0,90 × 60). W tym zadaniu podano 6 minut na godzinę, więc 0,90 jest niezgodne z danymi i oznaczałoby prawie ciągłą pracę.
info

Statystycznie 83% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Wskaźnik wykorzystania czasu to stosunek czasu pracy urządzenia do czasu dostępnego."

Źródła:

  • Mfiles.pl, hasło: "Wskaźnik wykorzystania czasu pracy" (definicja wskaźnika jako ilorazu czasu wykorzystanego do dostępnego) - https://mfiles.pl/pl/index.php/Wska%C5%BAnik_wykorzystania_czasu_pracy - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia PL, hasło: "Wskaźnik" (pojęcie wskaźnika i relacji wielkości) - https://pl.wikipedia.org/wiki/Wska%C5%BAnik - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia PL, hasło: "Procent" (związek ułamka i zapisu procentowego, użyteczne przy interpretacji 0,10 jako 10%) - https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw organizacji pracy i wskaźników efektywności
  • Zadania z matematyki praktycznej: ułamki, proporcje, procenty
  • Notatki z logistyki/organizacji procesów: wykorzystanie zasobów i czasy pracy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego