KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 33.
Obciążony silnik asynchroniczny uruchamiany przy pomocy przełącznika gwiazda/trójkąt rusza dopiero po skojarzeniu jego uzwojeń w trójkąt. Przyczyną takiej pracy silnika jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W rozruchu gwiazda/trójkąt w połączeniu gwiazda napięcie na uzwojeniu jest mniejsze, więc moment rozruchowy spada.
Jeśli silnik rusza dopiero po przełączeniu w trójkąt, typowym powodem jest przerwa w torze "gwiazdy" przełącznika/stycznika, przez którą w gwieździe nie ma zasilania uzwojeń.

Pełne wyjaśnienie:

Rozruch gwiazda/trójkąt stosuje się po to, aby zmniejszyć prąd rozruchowy silnika asynchronicznego. W połączeniu gwiazda na każde uzwojenie stojana przypada mniejsze napięcie fazowe niż w połączeniu trójkąt, dlatego prąd oraz moment rozruchowy są wyraźnie mniejsze. Przy obciążonym silniku może to być krytyczne: w gwieździe moment może być zbyt mały, by "wyrwać" maszynę z postoju.

W opisywanym przypadku silnik jednak nie rusza w ogóle w fazie "gwiazdy", a zaczyna ruszać dopiero po przełączeniu w trójkąt. To typowy objaw przerwy w przełączniku gwiazda/trójkąt (w praktyce: uszkodzony styk, wypalony tor prądowy, błędne połączenie, niesprawny stycznik "gwiazdy" lub element wykonawczy). Wtedy w połączeniu gwiazda uzwojenia nie dostają poprawnego zasilania (brak prądu lub zbyt mały prąd), natomiast po przełączeniu w trójkąt tor "Δ" jest sprawny i silnik zaczyna pracować.

  • Odpowiedź "zwarcie w jednym z uzwojeń stojana" jest nieprawidłowa, ponieważ zwarcie zwykle powoduje bardzo duży prąd, zadziałanie zabezpieczeń i problemy zarówno w Y, jak i w Δ. Silnik nie powinien wtedy poprawnie ruszać po przełączeniu.
  • Odpowiedź "przerwa w jednym z uzwojeń stojana" jest nieprawidłowa, bo uszkodzenie uzwojenia jest wadą samego silnika; objawy będą występować niezależnie od tego, czy łączysz uzwojenia w gwiazdę czy w trójkąt (często: brak momentu, buczenie, nierówna praca, nagrzewanie).
  • Odpowiedź "brak jednej fazy napięcia zasilania" jest nieprawidłowa, ponieważ zanik fazy zasilania wpływa na działanie w obu trybach. Silnik zwykle ma wtedy trudny rozruch, głośne buczenie i przeciążenie prądowe, a nie "normalny start" dopiero po przełączeniu w Δ.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli zmiana połączenia Y→Δ "naprawia" zachowanie silnika, podejrzewaj najpierw elementy łączeniowe i połączenia w układzie rozruchu (styczniki, przełącznik, zaciski), a dopiero potem uszkodzenia uzwojeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To sposób uruchamiania silnika trójfazowego, w którym najpierw uzwojenia łączy się w gwiazdę (mniejsze napięcie na uzwojeniach, mniejszy prąd), a po rozpędzeniu przełącza w trójkąt, aby uzyskać pełny moment i moc.
W połączeniu gwiazda na każde uzwojenie przypada mniejsze napięcie fazowe niż w trójkącie. Mniejsze napięcie oznacza mniejszy prąd w stojanie, a to przekłada się na spadek momentu rozruchowego. Przy dużym obciążeniu może to uniemożliwić start.
Najczęściej wskazuje to na problem w części układu odpowiedzialnej za połączenie gwiazdy (np. przerwa w torze prądowym, uszkodzony styk/stycznik, błędne połączenie). Po przełączeniu w trójkąt zasilanie wraca i silnik może ruszyć.
Przy braku fazy objawy zwykle występują w każdym trybie: silnik buczy, ma kłopoty z rozruchem, rośnie prąd i grzanie. Przy przerwie w torze "gwiazdy" silnik nie startuje w Y, ale po przełączeniu w Δ może zachowywać się znacznie lepiej.
Typowe usterki to wypalone lub sklejone styki styczników, poluzowane zaciski na listwie, uszkodzone przewody w torze mocy, a w torze sterowania np. niesprawny przekaźnik czasowy. Każda przerwa w torze "gwiazdy" może blokować start.
Zwykle nie. Zwarcie uzwojenia powoduje nadmierny prąd, szybkie nagrzewanie i często zadziałanie zabezpieczeń. Taka usterka nie "znika" po przełączeniu z Y na Δ, bo dotyczy samego silnika. Objawy powinny być groźne w obu połączeniach.
Może pojawić się brak momentu, nierówna praca, buczenie, większy pobór prądu w pozostałych fazach oraz nagrzewanie. To usterka wewnętrzna silnika, więc będzie problemem niezależnie od tego, czy uzwojenia są łączone w gwiazdę czy w trójkąt.
Gdy maszyna startuje z dużym obciążeniem (np. wysoki moment na wale), bo moment w gwieździe może być zbyt mały. Wtedy lepiej sprawdzają się inne metody ograniczania prądu rozruchowego, dobierane do aplikacji i wymagań technologicznych.
Przydatny jest pomiar napięć i prądów w trybie gwiazda: jeśli prąd jest bliski zera lub wyraźnie "brakuje" zasilania na zaciskach uzwojeń, wskazuje to na przerwę w torze łączeniowym. Dodatkowo sprawdza się ciągłość połączeń i stan styków.
Skup się na logice: Y daje mniejszy prąd i mniejszy moment, Δ daje pełne parametry. Jeśli silnik działa dopiero w Δ, podejrzewaj elementy przełączania/połączeń. Jeśli problem jest w obu trybach, częściej winne są zasilanie lub uzwojenia.
info

Około 33% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Źródła:

  • All About Circuits – "Three-Phase Motor Starting" (dział o rozruchu i redukcji napięcia/prądu) https://www.allaboutcircuits.com/textbook/alternating-current/chpt-13/three-phase-motor-starting/ - dostęp 2026-02-27
  • Electrical4U – "Star Delta Starter" (opis zasady działania i skutków połączenia Y/Δ) https://www.electrical4u.com/star-delta-starter/ - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia – "Star-delta starter" (opis układu i przełączania Y/Δ) https://en.wikipedia.org/wiki/Star-delta_starter - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z maszyn elektrycznych (silniki asynchroniczne, rozruch Y/Δ)
  • Instrukcje serwisowe i DTR typowych układów rozruchowych gwiazda/trójkąt
  • Materiały dydaktyczne producentów aparatury łączeniowej (styczniki, przekaźniki czasowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego