KWALIFIKACJA SPL1 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 13.
Oblicz ekonomiczną wielkość dostawy, jeżeli planowany roczny popyt kształtuje się na poziomie 40 000 szt., koszt obsługi jednego zamówienia to 500,00 zł, cena jednostkowa to 100,00 zł, a współczynnik rocznego kosztu utrzymania zapasu wynosi 0,1.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ekonomiczna wielkość dostawy liczy się ze wzoru Q* = √(2·D·S/H), gdzie D = 40 000 szt./rok, S = 500 zł/zam. Koszt utrzymania zapasu na sztukę H = i·c = 0,1·100 = 10 zł/szt./rok. Zatem Q* = √(2·40 000·500/10) = √4 000 000 = 2 000 szt.

Pełne wyjaśnienie:

Ekonomiczna wielkość dostawy (EOQ) to taka wielkość partii zamówienia, która minimalizuje sumę dwóch głównych grup kosztów: kosztów składania/obsługi zamówień oraz kosztów utrzymania zapasu w magazynie.

1) Wzór i znaczenie parametrów
Stosuje się klasyczny wzór:
Q* = √(2·D·S/H)
gdzie:

  • D – popyt roczny (szt./rok),
  • S – koszt obsługi jednego zamówienia (zł/zamówienie),
  • H – roczny koszt utrzymania zapasu dla 1 sztuki (zł/szt./rok).

2) Wyznaczenie H z danych zadania
W zadaniu podano współczynnik rocznego kosztu utrzymania zapasu i = 0,1 oraz cenę jednostkową c = 100 zł/szt. W typowym ujęciu oznacza to, że koszt utrzymania jednej sztuki przez rok wynosi:
H = i · c = 0,1 · 100 = 10 zł/szt./rok.

3) Podstawienie i obliczenia
Podstawiamy: D = 40 000, S = 500, H = 10.
Q* = √(2 · 40 000 · 500 / 10)
Najpierw licznik: 2 · 40 000 · 500 = 40 000 000.
Dzielimy przez 10: 4 000 000.
Pierwiastek: √4 000 000 = 2 000.
Wynik: 2 000 szt.

4) Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
Odpowiedź "1 415 szt." zwykle pojawia się, gdy ktoś błędnie policzy H (np. przyjmie inną wartość kosztu utrzymania) albo pomyli się w rachunku pierwiastka. "200 szt." jest zbyt małe i oznaczałoby bardzo częste zamówienia, co podniosłoby koszty zamawiania. "20 000 szt." jest zbyt duże i implikuje wysoki zapas średni, a więc wysokie koszty utrzymania.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź jednostki: S ma być "na zamówienie", D "na rok", a H "na sztukę na rok". Najczęstszy błąd to nieuwzględnienie, że H trzeba wyliczyć z i oraz ceny jednostkowej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ekonomiczna wielkość dostawy to taka liczba sztuk w jednym zamówieniu, która minimalizuje łączne koszty zapasu: koszty składania zamówień oraz koszty utrzymania towaru w magazynie. W praktyce pomaga ustalić, czy lepiej zamawiać częściej po mniej, czy rzadziej po więcej.
Najczęściej potrzebujesz: rocznego popytu (D), kosztu obsługi jednego zamówienia (S) oraz rocznego kosztu utrzymania zapasu 1 sztuki (H). Gdy H nie jest podane wprost, bywa liczone jako i·c, czyli współczynnik kosztu utrzymania (i) razy cena jednostkowa (c).
Gdy podany jest współczynnik rocznego kosztu utrzymania zapasu i (np. 0,1) i cena jednostkowa c, to koszt utrzymania 1 sztuki przez rok liczy się jako H = i · c. Przykład: i = 0,1 i c = 100 zł daje H = 10 zł/szt./rok.
Pierwiastek wynika z równoważenia dwóch przeciwstawnych tendencji: większa partia zmniejsza liczbę zamówień (mniej kosztów zamawiania), ale zwiększa średni zapas (więcej kosztów utrzymania). Minimum sumy tych kosztów daje zależność w postaci pierwiastka z ilorazu.
Klasyczny EOQ zakłada stały popyt i brak rabatów ilościowych. Jeśli występują rabaty, ograniczenia magazynowe albo duża zmienność popytu, stosuje się rozszerzenia modelu (np. EOQ z rabatami) lub inne metody sterowania zapasami. Na egzaminie zwykle chodzi o wersję podstawową.
Wykonaj kontrolę rzędu wielkości: jeśli koszt zamówienia jest duży, EOQ rośnie; jeśli koszt utrzymania zapasu jest duży, EOQ maleje. Dodatkowo oceń skrajności: wynik bardzo mały oznaczałby ogromną liczbę zamówień, a bardzo duży – duże zamrożenie kapitału w zapasie.
Najczęściej myli się koszt utrzymania H: uczniowie nie przeliczają H jako i·c albo podstawiają i zamiast H. Błędem jest też pominięcie czynnika 2 w liczniku wzoru oraz niezgodność jednostek (D roczne, S na zamówienie, H na sztukę na rok).
EOQ jest przydatne dla towarów o w miarę stabilnym popycie, gdy można wprost oszacować koszt obsługi zamówienia oraz koszt utrzymania zapasu. Pomaga ustalić standardową wielkość partii zakupowej, co ułatwia planowanie dostaw, miejsca składowania i obciążenia pracy magazynu.
EOQ rośnie wraz ze wzrostem kosztu obsługi zamówienia S. Intuicyjnie: jeśli każde zamówienie jest "drogie", opłaca się zamawiać rzadziej, ale większe partie. Matematycznie widać to w liczniku wzoru √(2·D·S/H): większe S zwiększa wartość pod pierwiastkiem.
Wyucz na pamięć wzór Q* = √(2·D·S/H) oraz sposób liczenia H = i·c. Ćwicz szybkie podstawianie danych i kontrolę jednostek. Zrób kilka zadań z różnymi i oraz c, aby automatycznie rozpoznawać, czy wynik powinien być raczej mały czy duży.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 53% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Ekonomiczna wielkość dostawy liczy się ze wzoru Q* = √(2·D·S/H), gdzie D = 40 000 szt./rok, S = 500 zł/zam."

Źródła:

  • Heizer, Render, Munson, "Operations Management" (wybrane wydania), rozdział o zarządzaniu zapasami – model EOQ (Economic Order Quantity).
  • Silver, Pyke, Peterson, "Inventory Management and Production Planning and Scheduling", część dot. podstawowych modeli zapasów (EOQ).
  • Wikipedia: "Economic order quantity" – opis wzoru EOQ i interpretacja zmiennych, https://en.wikipedia.org/wiki/Economic_order_quantity (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Rozdziały o zarządzaniu zapasami (EOQ) w podręcznikach z zarządzania operacjami/logistyki
  • Notatki szkolne z tematów: zapasy, koszty zapasów, metody sterowania zapasami
  • Zadania rachunkowe typu EOQ z arkuszy ćwiczeniowych dla logistyki/magazynowania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego