KWALIFIKACJA SPC1 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 16.
Oblicz na podstawie receptury, ile margaryny należy odważyć do wyprodukowania ciasta z 72 kg mąki.
Ilustracja przedstawia tabelę z recepturą na babki biszkoptowo-tłuszczowe, co sugeruje kontekst związany z egzaminem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Obliczenie wykonuje się przez przeskalowanie receptury na 72 kg mąki.
Jeśli z receptury wynika stały stosunek margaryny do mąki, to ilość margaryny liczy się jako: 72 kg × (udział margaryny z receptury). Dla tej receptury daje to 60 kg, czyli 5/6 masy mąki.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie polega na przeliczeniu receptury (skalowaniu) na większą ilość mąki. W produkcji cukierniczej nie "zgaduje się" ilości tłuszczu, tylko bierze się ją z receptury, gdzie podany jest udział margaryny względem mąki (np. w kg na daną porcję mąki albo jako proporcja).

Postępowanie jest zawsze takie samo:

  • Krok 1: odczytaj z receptury, ile margaryny przypada na określoną ilość mąki (to jest współczynnik/udział).
  • Krok 2: wyznacz współczynnik skalowania do 72 kg mąki.
  • Krok 3: pomnóż ilość margaryny z receptury przez ten współczynnik.

Wynik 60 kg oznacza, że w tej recepturze margaryna stanowi 60/72 = 0,8333… ilości mąki, czyli innymi słowy 5 części margaryny na 6 części mąki. Po zastosowaniu tej proporcji do 72 kg mąki otrzymuje się 60 kg margaryny.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • 90 kg odpowiadałoby udziałowi 1,25 margaryny na 1 mąki (tłuszczu więcej niż mąki), co byłoby inną recepturą niż ta, do której odnosi się zadanie.
  • 150 kg i 300 kg to wartości skrajnie wysokie względem 72 kg mąki; zwykle wynikają z pomylenia współczynnika skalowania (np. błędnego odczytu porcji bazowej) albo z wielokrotnego przeliczenia tej samej receptury.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu zrób szybki "test zdrowego rozsądku" – porównaj, czy masa tłuszczu jest realistyczna względem mąki i czy wynika bezpośrednio z proporcji w recepturze, a nie z przypadkowego mnożenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ustal współczynnik skalowania: nowa ilość mąki / ilość mąki w recepturze, a potem pomnóż przez niego każdy składnik. Dzięki temu zachowujesz te same proporcje, a ciasto ma powtarzalne parametry niezależnie od wielkości partii.
Bo sama ilość mąki nie wyznacza ilości innych surowców. Potrzebujesz relacji z receptury (np. ile kg margaryny przypada na 10 kg mąki). Bez tej proporcji nie ma jednoznacznego wyniku, nawet jeśli rachunek jest prosty.
"Odważyć" znaczy odmierzyć masę surowca na wadze zgodnie z recepturą. W praktyce chodzi o przygotowanie naważki o wymaganej masie, z uwzględnieniem dokładności wagi i zasad higieny (czyste pojemniki, brak zanieczyszczeń krzyżowych).
Porównaj wynik z ilością mąki i typowym udziałem danego surowca w tej grupie wyrobów. Jeśli margaryny wychodzi wielokrotnie więcej niż mąki, to często znak błędnego współczynnika lub pomylenia porcji bazowej. Zawsze wróć do proporcji w recepturze.
Najczęstsze to: użycie złego współczynnika (np. odwrotnego), nieuwzględnienie, że receptura ma porcję bazową, oraz przepisywanie liczb bez kontroli. Błąd bywa też w "podwójnym" przeliczeniu jednego składnika, gdy uczeń miesza dwie metody liczenia.
Często mąka jest surowcem bazowym, ale nie zawsze. W zależności od rodzaju wyrobu bazą może być także masa jajowa, masa cukrowa lub całkowita masa ciasta. Na egzaminie decyduje to, co jest zapisane w recepturze, więc najpierw ustal, do czego odnoszą się proporcje.
Gdy produkcja jest prowadzona w skali zakładowej lub przygotowuje się kilka wsadów na zmianę. Przeliczanie na duże partie ułatwia planowanie zakupów, przygotowanie surowców i organizację pracy. Warunek: zachowanie dokładnych proporcji z receptury.
Najpierw liczysz współczynnik: 72/12 = 6. Następnie ilość margaryny z receptury mnożysz razy 6. To najbezpieczniejszy schemat: jeden współczynnik dla wszystkich składników i ta sama baza (mąka), bez mieszania metod.
Bo różne ciasta mają różny udział tłuszczu: kruche zwykle mają go więcej, biszkoptowe mniej, a półkruche pośrednio. Dlatego bez wskazania konkretnej receptury nie da się ustalić jednej liczby. W zadaniu egzaminacyjnym receptura jest kluczową częścią danych.
Ćwicz na krótkich recepturach: wyznaczaj współczynnik skalowania, przeliczaj 2–3 składniki i zawsze wykonuj kontrolę wyniku (czy proporcje są zachowane). Dobrze działa też trening na tabelach: szybkie odczytywanie bazy receptury i jednostek.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dla tej receptury daje to 60 kg, czyli 5/6 masy mąki.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii produkcji cukierniczej dotyczące receptur i przeliczeń
  • Zadania ćwiczeniowe z proporcji i skalowania receptur (arkusze egzaminacyjne/ćwiczenia szkolne)
  • Instrukcje zakładowe lub receptury wewnętrzne (jeśli dostępne) do treningu odczytu danych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego