KWALIFIKACJA SPO3 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 25.
Ocena ryzyka wystąpienia odleżyn według skali Norton przewiduje ocenę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala Norton służy do oceny ryzyka odleżyn i obejmuje m.in. mobilność/zdolność poruszania się, czyli także samodzielność w zmianie pozycji.
Pozostałe propozycje (ból, czucie bodźców, stan skóry) mogą być istotne klinicznie, ale nie stanowią standardowych kryteriów ocenianych w skali Norton.

Pełne wyjaśnienie:

Skala Norton jest narzędziem przesiewowym do oceny ryzyka wystąpienia odleżyn. W praktyce opieki nad osobą starszą pozwala szybko wskazać osoby, u których należy intensyfikować profilaktykę (np. częstsze zmiany ułożenia, odciążanie, dobór powierzchni przeciwodleżynowych, obserwacja skóry).

Odpowiedź "stopnia samodzielności przy zmianie pozycji" jest trafna, ponieważ odnosi się do mobilności (i pośrednio aktywności), czyli jednego z kluczowych obszarów wpływających na ryzyko odleżyn. Im mniejsza możliwość samodzielnej zmiany pozycji, tym dłużej utrzymuje się ucisk na tkanki i większe jest ryzyko uszkodzeń.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w kontekście tej skali?

  • "poziomu bólu" – ból może ograniczać ruch i wpływać na tolerancję pozycji, ale nie jest typowym, bezpośrednio punktowanym kryterium w skali Norton.
  • "zdolności odczuwania bodźców" – zaburzenia czucia są ważnym czynnikiem ryzyka w niektórych populacjach, jednak w skali Norton ocenia się inne obszary funkcjonowania (bardziej ogólne, związane m.in. z aktywnością/mobilnością i wydalaniem), a nie szczegółową neurologiczną ocenę czucia.
  • "stanu skóry" – obserwacja skóry jest obowiązkowa w profilaktyce, ale skale ryzyka nie muszą oceniać jej "stanu" jako oddzielnej kategorii. Skala Norton koncentruje się na czynnikach, które do uszkodzeń prowadzą, w tym na możliwości poruszania się.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się nazwa skali, nie odpowiadaj intuicyjnie "co ogólnie ma związek z odleżynami", tylko przypomnij sobie konkretne obszary oceniane w tej skali. Najczęstsza pułapka to wybór "stanu skóry", bo jest silnie skojarzony z odleżynami, ale nie zawsze jest elementem danego narzędzia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala Norton szacuje ryzyko powstania odleżyn poprzez ocenę kilku obszarów funkcjonowania pacjenta, w tym m.in. mobilności/aktywności (zdolności do zmiany pozycji). Wynik pomaga zdecydować, jak intensywna ma być profilaktyka przeciwodleżynowa.
Gdy osoba starsza nie potrafi samodzielnie zmieniać pozycji, ucisk na tkanki trwa dłużej. To pogarsza ukrwienie i sprzyja uszkodzeniom skóry oraz tkanek głębszych. Dlatego ocena mobilności/samodzielności jest ważnym elementem narzędzi ryzyka.
Nie traktuje się bólu jako standardowego, bezpośrednio ocenianego kryterium w skali Norton. Ból może jednak pośrednio zwiększać ryzyko, bo ogranicza ruch i zmianę pozycji. W praktyce warto go oceniać, ale to inne narzędzie/obszar dokumentacji.
Obserwacja skóry jest konieczna w opiece i profilaktyce odleżyn, ale "stan skóry" nie musi być oddzielną kategorią w każdej skali ryzyka. Skala Norton skupia się na czynnikach sprzyjających odleżynom, np. ograniczeniu ruchu i innych obszarach funkcjonowania.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi intuicyjnej, np. "stan skóry", bo mocno kojarzy się z odleżynami. Druga pułapka to mylenie skali Norton z innymi ocenami klinicznymi (ból, czucie). Warto uczyć się konkretnych kategorii danej skali.
Skalę Norton warto zastosować przy przyjęciu podopiecznego do opieki (dom, ZOL, oddział), po pogorszeniu stanu ogólnego, po epizodach unieruchomienia oraz okresowo w opiece długoterminowej. Celem jest wczesne wykrycie wzrostu ryzyka i reakcja profilaktyczna.
Wynik wskazujący podwyższone ryzyko powinien prowadzić do działań profilaktycznych: częstszej zmiany pozycji, odciążania miejsc narażonych na ucisk, doboru materaca/poduszek, kontroli skóry i edukacji opiekunów. Plan opieki musi być udokumentowany i możliwy do wykonania.
Aktywność dotyczy tego, czy osoba wstaje/chodzi i jak często jest poza łóżkiem. Mobilność dotyczy zdolności do poruszania się i zmiany ułożenia (np. w łóżku). Obie cechy wpływają na czas trwania ucisku, ale opisują różne aspekty funkcjonowania.
Zaburzenia czucia są ważnym czynnikiem ryzyka odleżyn, więc łatwo je "dopasować" do każdej skali. Jednak na egzaminie liczy się to, co dana skala faktycznie punktuje. W pytaniach trzeba trzymać się kategorii narzędzia, a nie ogólnej wiedzy o odleżynach.
Ucz się kategorii ocenianych w najczęściej spotykanych skalach i ćwicz na przykładach (krótkie opisy pacjenta, dobór działań profilaktycznych). Zwracaj uwagę na słowa-klucze: mobilność, aktywność, nietrzymanie. Na egzaminie nie odpowiadaj skojarzeniowo.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Norton D., McLaren R., Exton-Smith A.N., "An Investigation of Geriatric Nursing Problems in Hospital", 1962 (opis skali Norton i jej składowych)
  • European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP), National Pressure Injury Advisory Panel (NPIAP), Pan Pacific Pressure Injury Alliance (PPPIA), "Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline", 2019 (rozdziały dot. oceny ryzyka i narzędzi oceny)

Materiały:

  • Wytyczne profilaktyki i leczenia odleżyn (materiały towarzystw/organizacji zajmujących się ranami i odleżynami)
  • Podręczniki z podstaw pielęgniarstwa/opieki długoterminowej (rozdziały: profilaktyka odleżyn, ocena ryzyka)
  • Szkolenia BLS/first aid nie są kluczowe; lepsze będą szkolenia z opieki długoterminowej i prewencji ran

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego