KWALIFIKACJA SPO3 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 31.
Oceniając u podopiecznych ryzyko rozwoju odleżyn przy pomocy skali Norton należy wziąć pod uwagę między innymi:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala Norton ocenia ryzyko odleżyn poprzez kilka obszarów funkcjonowania, m.in. aktywność, stan psychiczny (świadomość) oraz kontrolę zwieraczy/nietrzymanie. Dlatego zestaw "aktywność ruchowa, stan świadomości i czynność zwieraczy" pasuje do kryteriów skali, a opcje z wiekiem, płcią czy budową ciała nie.

Pełne wyjaśnienie:

Skala Norton jest narzędziem przesiewowym do oceny ryzyka powstania odleżyn. Jej sens polega na tym, że nie ocenia jednego parametru (np. wyłącznie skóry), lecz kilka obszarów, które w praktyce najsilniej wpływają na długotrwały ucisk tkanek i możliwość samoistnej zmiany pozycji.

W klasycznym ujęciu skala obejmuje m.in. ocenę: aktywności (na ile osoba się porusza), stanu psychicznego/świadomości (czy reaguje adekwatnie, współpracuje, sygnalizuje dyskomfort) oraz kontroli zwieraczy, czyli problemu nietrzymania, które sprzyja maceracji skóry i zwiększa podatność na uszkodzenia.

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "aktywność ruchową, stan świadomości i czynność zwieraczy." – wszystkie trzy elementy odpowiadają typowym kategoriom ocenianym w Norton i mają bezpośrednie znaczenie dla profilaktyki (mobilizacja, częstsze pozycjonowanie, ochrona skóry przy nietrzymaniu, obserwacja i komunikacja).

Pozostałe odpowiedzi są mylące, bo mieszają czynniki ryzyka odleżyn z pozycjami skali. Wiek może zwiększać ryzyko, ale nie jest standardową składową Norton. Podobnie płeć czy "budowa ciała" mogą kojarzyć się z ryzykiem, jednak nie są typowymi pozycjami tego narzędzia. "Stan skóry" jest ważny w ocenie klinicznej i obserwacji, ale w Norton kładzie się nacisk na funkcjonowanie (aktywność, mobilność), stan ogólny i nietrzymanie, a nie na opis budowy ciała czy płci.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać logikę skali: mniej ruchu + gorsza współpraca/świadomość + nietrzymanie = wyższe ryzyko odleżyn i potrzeba intensywniejszej profilaktyki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala Norton to narzędzie do oceny ryzyka rozwoju odleżyn. Pomaga szybko określić, czy osoba starsza wymaga intensywniejszej profilaktyki, np. częstszego pozycjonowania, odciążania i dokładniejszej kontroli skóry.
W skali Norton ocenia się kilka obszarów funkcjonowania, m.in. aktywność, stan psychiczny/świadomość oraz kontrolę zwieraczy (nietrzymanie). Te elementy wpływają na ucisk, wilgoć i zdolność do zmiany pozycji.
Im mniejsza aktywność, tym dłużej tkanki są poddane uciskowi w tych samych punktach. Brak ruchu ogranicza naturalne "odciążanie", dlatego osoby mało aktywne wymagają planu pozycjonowania i wsparcia w mobilizacji.
Osoba z zaburzeniami świadomości lub orientacji może nie zgłaszać bólu, drętwienia czy dyskomfortu oraz gorzej współpracować przy zmianie pozycji. To zwiększa ryzyko długotrwałego ucisku i opóźnia reakcję opiekuna na pierwsze objawy.
W praktyce chodzi o problem nietrzymania moczu lub stolca. Wilgoć i kontakt skóry z drażniącymi substancjami sprzyjają maceracji i uszkodzeniom naskórka, co ułatwia powstawanie odleżyn i zakażeń skóry.
Wiek może zwiększać podatność na odleżyny (np. cieńsza skóra, współchorobowość), ale nie musi być bezpośrednią pozycją w skali Norton. Na egzaminie ważne jest odróżnienie: co jest czynnikiem ryzyka od tego, co jest kryterium skali.
Najczęstszy błąd to wybór odpowiedzi z "ogólnymi" czynnikami ryzyka (wiek, płeć, budowa ciała), bo brzmią logicznie. Skala Norton jest jednak narzędziem z konkretnymi obszarami oceny, dlatego trzeba znać jej składniki, nie tylko intuicję kliniczną.
Ocena jest potrzebna na początku opieki oraz zawsze, gdy stan seniora się zmienia (pogorszenie mobilności, infekcja, zaburzenia świadomości, nasilenie nietrzymania). Wysokie ryzyko oznacza konieczność szybkiego wdrożenia profilaktyki i obserwacji skóry.
Im wyższe ryzyko, tym ważniejsze są: regularne pozycjonowanie, odciążanie miejsc narażonych na ucisk, utrzymanie skóry w suchości, dobór powierzchni przeciwodleżynowej oraz dokumentowanie zmian skórnych. Działania dobiera się do ograniczeń seniora.
Pomaga zapamiętanie słów-kluczy dla Norton: aktywność, stan psychiczny/świadomość i kontrola zwieraczy, a także ogólny stan i możliwość poruszania. Jeśli w odpowiedziach pojawia się np. BMI czy płeć, to często są to dystraktory.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 69% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Skala Norton ocenia ryzyko odleżyn poprzez kilka obszarów funkcjonowania, m.in. aktywność, stan psychiczny (świadomość) oraz kontrolę zwieraczy/nietrzymanie."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Skala Nortona" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_Nortona (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (EN): "Norton scale" — https://en.wikipedia.org/wiki/Norton_scale (accessed 2026-02-27)
  • Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline (EPUAP/NPIAP/PPPIA), 2019 edition (informacje o ocenie ryzyka i profilaktyce odleżyn)

Materiały:

  • Podręczniki pielęgniarstwa/geriatrii omawiające profilaktykę odleżyn i narzędzia oceny ryzyka
  • Wytyczne kliniczne dotyczące profilaktyki i leczenia odleżyn (guidelines) używane w ochronie zdrowia
  • Materiały szkoleniowe placówek opiekuńczych dotyczące oceny ryzyka i dokumentowania stanu skóry

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego