KWALIFIKACJA MTL5 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 27.
Określ na podstawie tabeli wartość maksymalnych nacisków jednostkowych, jakie powinny być wywierane przez dociskacz w procesie kształtowania wytłoczek ze stopów miedzi z cynkiem.
Ilustracja przedstawia tabelę, która jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z kwalifikacją zawodową TECHNIK HUTNIK
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wartość maksymalnego nacisku jednostkowego dociskacza należy odczytać bezpośrednio z tabeli dla grupy materiałowej "stopy miedzi z cynkiem".
Po wskazaniu właściwego wiersza/kolumny odpowiadającej Cu-Zn maksymalna wartość wynosi 2,5 MPa, pozostałe odpowiedzi są niższe od wartości tabelarycznej.

Pełne wyjaśnienie:

W procesie kształtowania wytłoczek dociskacz (blank-holder) wywiera na materiał określony nacisk jednostkowy. Jego rolą jest m.in. stabilizacja materiału w strefie kołnierza oraz ograniczenie powstawania fałd, ale jednocześnie nacisk nie może przekraczać wartości dopuszczalnych dla danego materiału i warunków procesu.

W tym typie zadania nie wyznacza się nacisku z obliczeń, tylko odczytuje się wartość maksymalną z tabeli dołączonej do arkusza (lub rysunku/tabeli w załączniku). Kluczowe jest zidentyfikowanie właściwej pozycji tabeli dla materiału opisanego jako "stopy miedzi z cynkiem" (czyli grupa Cu-Zn). Dla tej grupy materiałowej tabela wskazuje wartość 2,5 MPa, więc to jest poprawna odpowiedź.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 1,5 MPa – to wartość niższa od maksimum tabelarycznego dla Cu-Zn; wybór może wynikać z odczytu z niewłaściwej kolumny lub z przyjęcia zbyt zachowawczej wartości bez sprawdzenia limitu.
  • 2,0 MPa – typowy błąd "wartości pośredniej": uczący się wybiera środek zakresu, zamiast odczytać wskazane maksimum dla danego materiału.
  • 1,0 MPa – zbyt mała wartość w kontekście maksymalnych nacisków; często jest skutkiem pomylenia jednostek, niewłaściwego wiersza lub błędnego założenia, że im mniejszy docisk, tym zawsze lepiej.

Wskazówka egzaminacyjna: przy zadaniach "na podstawie tabeli" najpierw ustal materiał (tu: Cu-Zn), potem sprawdź, czy tabela dotyczy maksimum i czy odczytujesz właściwą wielkość (nacisk jednostkowy w MPa), a nie inną kolumnę (np. siłę, współczynnik tarcia, zakres grubości).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nacisk jednostkowy dociskacza to ciśnienie (naprężenie) wywierane przez dociskacz na materiał, zwykle podawane w MPa. Określa, jak "mocno" blacha jest dociskana podczas kształtowania, co wpływa na fałdowanie, tarcie i płynność materiału.
Bo dopuszczalne (maksymalne) naciski są często wartościami doświadczalnymi lub technologicznie zalecanymi dla określonych materiałów. W praktyce i na egzaminie takie limity podaje się w tabelach, aby uniknąć błędów wynikających z uproszczonych obliczeń.
Stopy Cu-Zn (miedź + cynk) są powszechnie określane jako mosiądze. Jeśli w pytaniu jest opis składu "miedź z cynkiem", traktuj to jako grupę materiałową Cu-Zn i szukaj jej wiersza/kolumny w tabeli parametrów.
Najczęstsze to: odczyt z niewłaściwego wiersza (inny materiał), pomylenie kolumn (np. wartość zalecana zamiast maksymalnej), przeoczenie jednostek (MPa), oraz przesunięcie o jedną kratkę. Pomaga linijka i zaznaczanie wiersza oraz kolumny.
Tak. Zbyt duży nacisk zwiększa tarcie i opory płynięcia, co może powodować przetarcia, nadmierne ścieńczenie, a nawet pękanie materiału. Dlatego stosuje się wartości zalecane i nie przekracza limitów maksymalnych podanych w danych technologicznych.
Niekoniecznie. Zbyt mały docisk sprzyja fałdowaniu kołnierza i niestabilności materiału, co pogarsza jakość wytłoczki. Dobór nacisku to kompromis: ma zapobiegać fałdom, ale nie może być za duży, by nie zwiększać ryzyka uszkodzeń.
Najczęściej jest to MPa (megapaskal). 1 MPa to 1 N/mm². Na egzaminie zwykle nie trzeba przeliczać jednostek, ale trzeba upewnić się, że odczytujesz wartość z kolumny opisanej jako nacisk/ciśnienie w MPa, a nie inną wielkość.
Wpływają m.in. materiał (np. Cu-Zn), grubość blachy, geometria wytłoczki, smarowanie, chropowatość narzędzi i szybkość procesu. Dlatego w instrukcjach technologicznych często są tabele zależne od materiału i warunków, a nie jedna stała wartość.
Dociskacz działa w strefie, gdzie materiał jest przytrzymywany między narzędziami podczas tłoczenia/wytłaczania. Jego zadaniem jest kontrola dopływu materiału do strefy odkształcenia: ma ograniczać fałdowanie i stabilizować blachę w czasie pracy narzędzia.
Ćwicz szybkie wyszukiwanie danych: najpierw identyfikuj materiał i wielkość fizyczną, potem sprawdzaj, czy pytanie dotyczy wartości maksymalnej/minimalnej. Trenuj też kontrolę jednostek i czytanie nagłówków. To minimalizuje typowe pomyłki "o jedną kratkę".
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii tłoczenia/wytłaczania blach (parametry docisku, rola dociskacza)
  • Podręczniki z podstaw przeróbki plastycznej metali (pojęcie nacisku jednostkowego)
  • Instrukcje technologiczne/zakładowe tabele parametrów dla materiałów Cu-Zn (jeśli dostępne w pracowni)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego