KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2017 (test 2)

PYTANIE NR 37.
Które parametry PT timerów należy zmodyfikować, aby w zamieszczonym programie na sterownik PLC, stan wyjścia Q0.0 sterownika, zmieniał się zgodnie z diagramem czasowym, przedstawionym na rysunku?
Ilustracja przedstawia fragment programu na sterownik PLC, który jest używany w kontekście kwalifikacji zawodowej TECHNIK
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby stan wyjścia Q0.0 zmieniał się jak na diagramie czasowym, trzeba dobrać czasy zadane PT dla obu timerów tak, by odpowiadały długościom odcinków stanu "1" i "0" w przebiegu. Z podanych kombinacji tylko ustawienie T37 PT=20 oraz T38 PT=10 pozwala uzyskać wskazane czasy przełączeń w sekwencji programu.

Pełne wyjaśnienie:

W programach PLC timery (bloki czasowe) służą do wprowadzania kontrolowanych opóźnień lub generowania impulsów. Parametr PT jest czasem zadanym (nastawą), od którego zależy moment zmiany stanu wyjścia timera (np. upłynięcie zwłoki lub długość impulsu). Jeżeli celem jest, aby wyjście Q0.0 sterownika zmieniało się zgodnie z diagramem czasowym, to należy tak dobrać nastawy PT poszczególnych timerów, aby odpowiadały odcinkom czasowym widocznym na wykresie.

W tym zadaniu modyfikacji podlegają wyłącznie nastawy PT timerów T37 i T38. Poprawne ustawienie to "T37 PT=20, T38 PT=10", ponieważ tylko ta para czasów pozwala odtworzyć relacje czasowe z diagramu (jeden z timerów odpowiada za dłuższy odcinek, drugi za krótszy), a ich kolejność w programie determinuje kolejność przełączeń wyjścia Q0.0.

  • Odpowiedź "T37 PT=10, T38 PT=20" jest błędna, bo zamienia rolę timerów: krótszy czas przypisuje do timera, który w sekwencji powinien realizować dłuższy odcinek (lub odwrotnie), co rozjeżdża chwile przełączeń.
  • Odpowiedź "T37 PT=30, T38 PT=20" jest błędna, bo obie nastawy są większe niż wymagane w przebiegu; wyjście będzie zmieniać stan zbyt wolno w porównaniu do diagramu.
  • Odpowiedź "T37 PT=20, T38 PT=30" jest błędna, bo drugi timer ustawiono zbyt długo; nawet jeśli pierwszy odcinek się zgodzi, kolejne przełączenie (zależne od T38) nastąpi za późno.

Wskazówka egzaminacyjna: analizując diagram czasowy, zaznacz czasy między kolejnymi zboczami (narastającym/opadającym) Q0.0 i dopiero potem przypisz je do timerów w kolejności ich użycia w logice programu. To zmniejsza ryzyko zamiany ról T37 i T38.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
PT to czas nastawy timera (czas zadany), który decyduje, po jakim czasie timer zareaguje (np. zakończy zwłokę albo wygeneruje impuls o danej długości). W praktyce to właśnie PT dopasowuje się do wymaganego przebiegu czasowego sygnału.
Patrz na odstępy czasu między kolejnymi zboczami sygnału (narastającym i opadającym). Każdy odcinek stanu "1" i "0" ma określoną długość, którą potem porównujesz z czasami realizowanymi przez timery w programie.
Dwa timery często realizują dwa różne odcinki cyklu, np. czas świecenia i czas przerwy, albo zwłokę załączenia i zwłokę wyłączenia. Rozdzielenie funkcji ułatwia uzyskanie przebiegu o dwóch różnych czasach w jednej sekwencji.
Najpierw ustal z diagramu (lub opisu) czas stanu wysokiego i czas stanu niskiego. Następnie przypisz je do timerów użytych w logice migania (zależnie od programu). Sprawdź, czy czasy nie są zamienione kolejnością działania.
Nie. Jednostka zależy od środowiska i typu danych czasu (np. ms, s). W zadaniach egzaminacyjnych zwykle wynika to z opisu bloku lub z ustawień projektu. Gdy jednostka nie jest podana, trzeba uważać na typowe konwencje danego systemu.
Najczęściej: zamiana ról timerów (dłuższy/krótszy odcinek), liczenie czasu od złego zbocza, nieuwzględnienie kolejności wykonania w programie oraz przyjęcie złej jednostki czasu. Pomaga rozpisanie kolejnych przełączeń krok po kroku.
W wielu blokach czasowych wyjście Q sygnalizuje "stan po czasie", np. że zwłoka minęła albo impuls trwa. To wyjście Q jest potem używane w logice sterującej wyjściami fizycznymi (np. Q0.0) lub innymi elementami programu.
Najprościej użyć podglądu online (monitoringu) i narzędzi trendów/oscyloskopu w środowisku PLC, jeśli są dostępne. Porównujesz momenty przełączeń Q0.0 z oczekiwanym diagramem czasowym i korygujesz PT, gdy czasy są przesunięte.
Timery stosuje się, gdy kryterium jest czas (zwłoka, czas trwania impulsu, okres cyklu). Liczniki są właściwe, gdy liczy się liczba zdarzeń (np. impulsy z czujnika). W zadaniach z diagramami czasowymi zwykle kluczowy jest timer.
Ćwicz rozpoznawanie odcinków czasu na diagramach i dopasowanie ich do działania bloków czasowych. Rób krótkie symulacje: zmieniaj PT i obserwuj, jak przesuwa to zbocza sygnału. Utrwal też różnice między typami timerów (zwłoka/impuls).
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Aby stan wyjścia Q0.0 zmieniał się jak na diagramie czasowym, trzeba dobrać czasy zadane PT dla obu timerów tak, by odpowiadały długościom odcinków stanu "1" i "0" w przebiegu."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (opis bloków funkcyjnych i typowych elementów czasowych).

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne o timerach w IEC 61131-3 (TON/TOF/TP) dla wybranego środowiska PLC
  • Instrukcja/HELP używanego środowiska programistycznego PLC (opis bloków czasowych i parametru PT)
  • Ćwiczenia z czytania diagramów czasowych i mapowania ich na parametry bloków funkcyjnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego