To zadanie rozwiązuje się metodą kalkulacji podziałowej ze współczynnikami, gdy mamy wyroby podobne, ale różniące się parametrem (tu: wagą). Kluczowe jest wyrażenie całej produkcji w jednostkach przeliczeniowych (umownych), a dopiero potem rozliczenie łącznych kosztów.
Krok 1. Ustalenie współczynników
Skoro współczynniki są oparte na wadze, wygodnie przyjąć bochenek 0,5 kg jako bazę (współczynnik 1). Wtedy bochenek 1 kg waży dwa razy więcej, więc ma współczynnik 2.
Krok 2. Obliczenie liczby jednostek przeliczeniowych
Bochenki 1 kg: 100 szt. × 2 = 200 j.p.
Bochenki 0,5 kg: 200 szt. × 1 = 200 j.p.
Razem: 200 + 200 = 400 j.p.
Krok 3. Koszt jednej jednostki przeliczeniowej
Łączne koszty: 1 500,00 zł.
Koszt 1 j.p. = 1 500,00 zł / 400 j.p. = 3,75 zł/j.p.
Krok 4. Koszt jednostkowy wyrobów
Bochenek 0,5 kg ma 1 j.p., więc koszt jednostkowy = 1 × 3,75 zł = 3,75 zł/szt.
Bochenek 1 kg ma 2 j.p., więc koszt jednostkowy = 2 × 3,75 zł = 7,50 zł/szt.
Dlaczego inne wyniki bywają błędne?
- Częsty błąd to podzielenie 1 500 zł przez 300 sztuk (100+200). Daje to średnią na sztukę, ale ignoruje fakt, że część produkcji jest "cięższa" i powinna otrzymać większą część kosztów.
- Inny błąd to odwrócenie współczynników (przypisanie 1 kg = 1, a 0,5 kg = 2), co przeczy założeniu "w oparciu o wagę".
- Błąd rachunkowy w sumie j.p. (np. 100×2 + 200×1 policzone inaczej) zmienia koszt 1 j.p. i oba koszty jednostkowe.
Wskazówka egzaminacyjna: w tej metodzie, gdy współczynnik opiera się wyłącznie na masie, koszt 1 kg powinien wyjść dokładnie 2 razy większy niż koszt 0,5 kg. Taki "test zdrowego rozsądku" pozwala szybko wychwycić pomyłki.
