KWALIFIKACJA SPC2 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 32.
Podczas produkcji piwa, odczytujesz gęstość brzeczki jako 12° Plato. Sprawdzając dokumentację techniczną, widzisz, że optymalna gęstość dla tego typu piwa to 10° Plato. Co powinieneś zrobić?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
°Plato opisuje stężenie ekstraktu w brzeczce: wyższa wartość oznacza bardziej "skoncentrowaną" brzeczkę. Jeśli pomiar wynosi 12°P, a dokumentacja przewiduje 10°P, właściwą korektą jest rozcieńczenie, czyli dodanie wody, aby obniżyć gęstość do wartości docelowej.

Pełne wyjaśnienie:

Skala °Plato służy do opisu zawartości rozpuszczonego ekstraktu w brzeczce (w praktyce: "jak dużo substancji rozpuszczonych" jest w danej objętości). Im wyższe °P, tym brzeczka jest bardziej skoncentrowana.

W pytaniu odczyt wynosi 12°P, natomiast dokumentacja technologiczna podaje jako wartość docelową 10°P. Oznacza to, że brzeczka ma zbyt wysokie stężenie ekstraktu względem założeń procesu. Najprostszą i logiczną metodą obniżenia tego parametru jest rozcieńczanie, czyli dodanie wody w kontrolowany sposób, aż do uzyskania wartości wymaganej w dokumentacji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Zignorować różnicę…" – w produkcji przemysłowej odchylenia parametrów od receptury wpływają na powtarzalność, jakość i zgodność wyrobu z założeniami. Sam fakt, że wyższy ekstrakt może potencjalnie sprzyjać wyższej zawartości alkoholu, nie oznacza, że produkt będzie zgodny ze specyfikacją; dodatkowo wynik fermentacji zależy też od drożdży i warunków procesu.
  • "Dodać więcej słodu…" – to działanie zwiększyłoby ilość ekstraktu i zwykle podniosło °Plato, czyli pogłębiło odchylenie (kierunek korekty byłby przeciwny do potrzebnego).
  • "Zmienić dokumentację techniczną…" – dokumentacja/receptura opisuje wymagany proces i parametry wyrobu; nie powinna być zmieniana po to, by "dopasować" ją do bieżącego błędu procesu. Prawidłowe jest wykonanie działań korygujących i odpowiednie udokumentowanie odchylenia.

W praktyce operator powinien też upewnić się, na jakim etapie wykonano pomiar (np. przed/po gotowaniu), czy przyrząd jest sprawny i czy obowiązuje korekta temperaturowa. Dopiero potem wykonuje się rozcieńczanie oraz zapis działań w dokumentacji procesu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
12°Plato oznacza, że brzeczka ma wyższe stężenie ekstraktu (substancji rozpuszczonych) niż brzeczka 10°P. W praktyce jest bardziej "skoncentrowana", co wpływa na przebieg fermentacji i parametry wyrobu. To wartość kontrolna porównywana z recepturą/dokumentacją procesu.
Najczęściej obniża się ją przez rozcieńczanie, czyli dodanie wody w kontrolowanej ilości i ponowny pomiar. Ważne jest, aby mieszać brzeczkę dla ujednolicenia i sprawdzić warunki pomiaru (np. temperatura, poprawna metoda). Korekty wykonuje się zgodnie z procedurą zakładową.
Dodanie wody zwiększa objętość cieczy, ale nie zwiększa proporcjonalnie ilości ekstraktu rozpuszczonego w brzeczce. W efekcie spada stężenie ekstraktu, a więc spada też odczyt w °Plato. To typowy efekt rozcieńczania znany z kontroli procesów w przemyśle spożywczym.
Niekoniecznie. Wyższy ekstrakt początkowy może dać potencjalnie wyższy alkohol, ale wynik zależy od wielu czynników: szczepu drożdży, temperatury fermentacji, dostępności składników odżywczych i tego, jaka część ekstraktu zostanie odfermentowana. Dlatego nie powinno się ignorować odchyleń od receptury.
Częste błędy to: pomiar w niewłaściwej temperaturze bez korekty, niedokładne wymieszanie próbki, zanieczyszczenie przyrządu, błędny odczyt menisku w areometrze lub brak kompensacji w refraktometrze. W praktyce najpierw weryfikuje się pomiar, a dopiero potem podejmuje korektę procesu.
Pomiar wykonuje się na kluczowych etapach kontroli procesu, zależnie od technologii zakładu: po filtracji/zacieraniu, po gotowaniu brzeczki i przed zadaniem drożdży (brzeczka nastawna), a także podczas fermentacji i po niej. Dokładne punkty kontrolne określają procedury i dokumentacja technologiczna.
Należy postępować zgodnie z procedurą działań korygujących: potwierdzić poprawność pomiaru (przyrząd, temperatura, próbka), zidentyfikować przyczynę odchylenia, a następnie wykonać korektę technologiczną (np. rozcieńczenie) i udokumentować zdarzenie. Nie zmienia się dokumentacji "pod wynik".
Zależy od etapu procesu, ale w kontekście korekty brzeczki o zbyt wysokim °Plato dosypywanie słodu jest działaniem w złym kierunku, bo zwykle zwiększa ilość ekstraktu. W praktyce surowiec koryguje się na wcześniejszych etapach (receptura, zasyp, wydajność), a rozcieńczanie stosuje się do obniżania stężenia.
Typowo zapisuje się: datę i godzinę, wynik pomiaru, metodę i przyrząd, partię/zbiornik, wartość docelową z dokumentacji, wykonane działanie (np. ilość dodanej wody) oraz wynik pomiaru po korekcie. Forma zapisu zależy od systemu jakości w zakładzie (karta procesu, system elektroniczny).
Utrwal podstawy: co mierzy °Plato, jak odczytuje się wynik z areometru/refraktometru i jakie działania korygujące zmieniają parametr w górę lub w dół. Przećwicz też typowe sytuacje: odchylenie od receptury, weryfikacja pomiaru, zapis w dokumentacji i zasady postępowania operatora.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że °Plato opisuje stężenie ekstraktu w brzeczce: wyższa wartość oznacza bardziej "skoncentrowaną" brzeczkę.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Skala Plato" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_Plato (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN): "Degrees Plato" – https://en.wikipedia.org/wiki/Degree_Plato (accessed 2026-03-01)

Materiały:

  • Instrukcje zakładowe (SOP) dot. pomiaru ekstraktu i korekt brzeczki
  • Materiały szkoleniowe z technologii piwa (podstawy brzeczki, fermentacji, ekstraktu)
  • Instrukcje obsługi i kalibracji areometrów/refraktometrów używanych w zakładzie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego