Inwentaryzacja służy potwierdzeniu, czy dane w księgach rachunkowych odpowiadają stanowi faktycznemu. Gdy ustalona wartość rzeczywista składników majątku jest niższa od wartości księgowej, oznacza to, że w ewidencji wykazano aktywa w kwocie większej niż wynika to z ustaleń.
W takiej sytuacji prawidłowym kierunkiem działania jest zmniejszenie wartości księgowej składników majątku. To ogólna zasada wynikająca z potrzeby rzetelnej wyceny i prezentacji aktywów: księgi nie mogą utrzymywać zawyżonej wartości po ujawnieniu rozbieżności.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- Stwierdzenie, że wartość księgowa powinna zostać zwiększona, jest sprzeczne z informacją "wartość rzeczywista jest niższa". Zwiększenie pogłębiłoby rozbieżność między księgami a stanem faktycznym.
- Teza, że nie powinno nastąpić żadne działanie, opiera się na fałszywym założeniu, że wartości "zawsze są takie same". Właśnie inwentaryzacja wykrywa sytuacje, gdy nie są zgodne (np. niedobory, zniszczenia, przeterminowanie, ubytki).
- Postulat, by zwiększyć wartość rzeczywistą, jest nielogiczny z punktu widzenia rachunkowości: "wartość rzeczywista" to wynik ustalenia (pomiaru/oceny), a nie wielkość, którą dowolnie podnosi się zapisem księgowym.
W praktyce szczegółowy sposób ujęcia zależy od przyczyny różnicy i rodzaju składnika (np. zapasy vs środki trwałe), ale kierunek jest jeden: po ujawnieniu niższej wartości faktycznej należy doprowadzić zapisy do zgodności poprzez ujęcie pomniejszenia.
