W gwintowaniu najpierw wykonuje się otwór pod gwint (wiertłem), a dopiero potem nacina gwint gwintownikiem. Średnica wiertła nie jest równa średnicy nominalnej gwintu.
Dla gwintu metrycznego zapis M12 oznacza gwint o średnicy nominalnej 12 mm. W praktyce warsztatowej, gdy nie podano skoku, przyjmuje się zwykle gwint metryczny zwykły. Dla M12 skok zwykły wynosi 1,75 mm, a dobór wiertła opiera się na tabelach lub przybliżeniu:
średnica wiertła ≈ średnica nominalna − skok
czyli w przybliżeniu: 12,0 − 1,75 ≈ 10,25 mm, co odpowiada wartości tabelarycznej 10,2 mm.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- 9,0 mm – otwór byłby zbyt mały. Gwintownik miałby za dużo materiału do skrawania, rośnie moment skrawania i ryzyko złamania narzędzia lub uzyskania złej jakości gwintu.
- 11,2 mm – otwór byłby zbyt duży; gwint miałby zbyt małą wysokość zarysu, co pogarsza nośność połączenia śrubowego i może prowadzić do wyrwania gwintu.
- 12,0 mm – to średnica nominalna gwintu M12, a nie średnica otworu pod gwint. Przy takim otworze praktycznie nie byłoby z czego naciąć pełnego gwintu.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli nie pamiętasz wartości z tabeli, użyj zależności "D − P" (średnica minus skok) jako kontroli wyniku, a następnie wybierz najbliższą wartość z odpowiedzi.
