KWALIFIKACJA HGT2 - CZERWIEC 2011 (test 2)

PYTANIE NR 22.
Porcja makaronu do zupy po ugotowaniu waży 80 g. Zakładając, że podczas gotowania masa makaronu wzrasta o 100%, ile półproduktu należy zaplanować na 10 porcji zupy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Masa porcji po ugotowaniu to 80 g, a wzrost o 100% oznacza podwojenie masy w czasie gotowania. Zatem masa półproduktu na 1 porcję wynosi 80 g / 2 = 40 g. Dla 10 porcji potrzeba 10 × 40 g = 400 g, czyli 0,40 kg. Pozostałe odpowiedzi wynikają z pominięcia podwojenia lub błędu jednostek.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano masę makaronu po ugotowaniu: 80 g na jedną porcję zupy. Dodatkowo założono, że podczas gotowania masa makaronu wzrasta o 100%. Taki zapis oznacza, że masa końcowa jest większa o całą wartość początkową, czyli w praktyce masa po ugotowaniu = 2 × masa półproduktu.

Krok 1: wyznaczenie masy półproduktu na 1 porcję
Skoro po ugotowaniu jest 80 g, a to jest 200% masy wyjściowej, to masa przed gotowaniem wynosi:
80 g / 2 = 40 g.

Krok 2: przeliczenie na 10 porcji
Na 10 porcji potrzeba:
10 × 40 g = 400 g.

Krok 3: zamiana jednostek
400 g to 0,40 kg (ponieważ 1000 g = 1 kg).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 0,08 kg (80 g) to wynik przyjęcia, że 80 g jest masą półproduktu na 1 porcję i przemnożenia przez 1 (albo błędnego pomieszania kroków). W zadaniu 80 g dotyczy masy po ugotowaniu, więc półproduktu musi być mniej.
  • 0,04 kg (40 g) to poprawna masa półproduktu na jedną porcję, ale zadanie dotyczy 10 porcji, więc brakuje mnożenia przez 10.
  • 0,80 kg (800 g) powstaje, gdy ktoś bierze 80 g i mnoży przez 10, ignorując informację o 100% wzroście masy (czyli nieuwzględnia, że po ugotowaniu masa jest podwojona).

W zadaniach o wydajności i przyroście masy warto zawsze zapisać krótką zależność: "po obróbce = (1 + przyrost) × przed obróbką". Dla 100% jest to "po obróbce = 2 × przed obróbką", co ułatwia uniknięcie pomyłek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wzrost o 100% oznacza, że masa zwiększa się o tyle, ile wynosiła na początku. Czyli masa końcowa jest dwukrotnością masy wyjściowej: po ugotowaniu = 2 × przed ugotowaniem.
Trzeba odwrócić przeliczenie. Jeśli wiadomo, że po ugotowaniu masa jest np. 2 razy większa, to masę półproduktu liczy się jako: masa po ugotowaniu / 2. Zawsze ustal najpierw zależność "po = k × przed".
Najpierw policz półprodukt na 1 porcję: 80 g / 2 = 40 g. Następnie pomnóż przez liczbę porcji: 40 g × 10 = 400 g. Na końcu zamień jednostki: 400 g = 0,40 kg.
0,80 kg wynika z prostego 80 g × 10, ale 80 g dotyczy masy po ugotowaniu. Skoro w trakcie gotowania masa rośnie o 100%, to półproduktu musi być o połowę mniej niż masa końcowa.
Najczęściej myli się "o 100%" z "do 100%", pomija się informację o zmianie masy albo miesza się jednostki (g i kg). Częsty błąd to też policzenie wyniku dla 1 porcji i zapomnienie o mnożeniu przez liczbę porcji.
Tak, w rachunkach procentowych "wzrost o 100%" oznacza podwojenie: nowa wartość = stara wartość + 100% starej wartości = 200% starej wartości. Inne przyrosty (np. 50%) oznaczają mnożenie przez 1,5.
Najprościej pamiętać, że 1000 g = 1 kg. Czyli dzielisz liczbę gramów przez 1000. Przykład: 400 g / 1000 = 0,40 kg. Uważaj na zapis z przecinkiem dziesiętnym.
Oszacuj: skoro po ugotowaniu jest 80 g, a masa się podwaja, to przed ugotowaniem musi być około 40 g na porcję. Dla 10 porcji wyjdzie około 400 g, czyli mniej niż pół kilograma. To pozwala odrzucić skrajne pomyłki.
W praktyce mówi się o wydajności lub zmianie masy po obróbce (np. pęcznieniu, ubytku). W zadaniach egzaminacyjnych ważne jest, czy masa rośnie (np. makaron) czy maleje (np. mięso podczas pieczenia).
Ćwicz schemat: (1) ustal, czy liczysz "przed" czy "po", (2) zapisz zależność procentową, (3) policz na 1 porcję, (4) przemnóż przez liczbę porcji, (5) zamień jednostki. To ogranicza pomyłki i przyspiesza pracę.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że masa porcji po ugotowaniu to 80 g, a wzrost o 100% oznacza podwojenie masy w czasie gotowania.

Źródła:

  • Encyklopedia PWN – hasło "procent", https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/procent;3963480.html - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia (pl) – "Procent", https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z kalkulacji gastronomicznej (gramatury, wydajności, receptury)
  • Podręczniki do matematyki zawodowej: procenty i proporcje
  • Ćwiczenia z przeliczania jednostek masy (g, dag, kg) w kontekście receptur

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego