KWALIFIKACJA SPC6 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 12.
Proces dezodoryzacji śmietanki przeznaczonej do produkcji masła przeprowadzany jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dezodoryzacja śmietanki polega na usuwaniu lotnych związków zapachowych (np. produktów utleniania tłuszczu), zwykle przy podgrzaniu i w warunkach obniżonego ciśnienia. Do tego służy odgazowywacz, a nie masielnica (zmaślanie), wirówka (rozdział faz) ani homogenizator (rozdrabnianie kuleczek tłuszczu).

Pełne wyjaśnienie:

Dezodoryzacja śmietanki przeznaczonej do produkcji masła ma na celu zmniejszenie intensywności niepożądanych zapachów poprzez usunięcie (odprowadzenie) lotnych składników odpowiedzialnych za wady aromatu. W praktyce technologicznej realizuje się to jako odgazowanie, często wspomagane podgrzaniem i/lub próżnią, aby ułatwić przechodzenie związków lotnych do fazy gazowej.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "w odgazowywaczu" – to urządzenie zaprojektowane do usuwania rozpuszczonych gazów i lotnych substancji z produktu. Dzięki temu śmietanka (a docelowo masło) może uzyskać stabilniejszą i bardziej pożądaną jakość sensoryczną.

Pozostałe odpowiedzi opisują inne operacje, które nie są przeznaczone do dezodoryzacji:

  • "w masielnicy" – masielnica służy przede wszystkim do zmaślania, czyli mechanicznego łączenia fazy tłuszczowej i oddzielania maślanki. Nie jest to etap ukierunkowany na usuwanie związków lotnych z produktu.
  • "w wirówce" – wirówka realizuje rozdział składników o różnej gęstości (np. oddzielenie śmietanki od mleka odtłuszczonego) lub klarowanie. Separacja wirowa nie jest procesem odgazowania ani dezodoryzacji.
  • "w homogenizatorze" – homogenizacja rozdrabnia kuleczki tłuszczu i stabilizuje emulsję. To proces strukturalny (fizyczny) dotyczący rozproszenia fazy, a nie usuwania zapachów.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się usuwanie gazów, "zapachów", "lotnych związków" lub praca pod próżnią, najczęściej chodzi o odgazowanie/dezodoryzację i urządzenie typu odgazowywacz (degaser), a nie o urządzenia do rozdziału, zmaślania czy homogenizacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dezodoryzacja śmietanki to proces ograniczania niepożądanych zapachów przez usuwanie lotnych związków aromatycznych. W praktyce jest to najczęściej odgazowanie prowadzone w warunkach ułatwiających ulatnianie (np. próżnia i podgrzanie), aby poprawić cechy sensoryczne tłuszczu.
Odgazowywacz usuwa z produktu rozpuszczone gazy i część lotnych związków, które mogą pogarszać zapach oraz smak. Dzięki temu śmietanka lub inne półprodukty mają stabilniejszą jakość i mniejsze ryzyko wad sensorycznych, szczególnie przy dalszej obróbce (np. produkcji masła).
Masielnica służy głównie do zmaślania, czyli mechanicznego wytwarzania masła i oddzielania maślanki. To etap formowania produktu, a nie urządzenie do usuwania gazów czy lotnych związków. Dezodoryzacja wymaga warunków sprzyjających odgazowaniu, które zapewnia odgazowywacz.
Wirówka realizuje przede wszystkim rozdział faz na podstawie różnic gęstości (np. oddzielanie śmietanki, klarowanie). Nie jest zaprojektowana do usuwania lotnych związków zapachowych. Nawet jeśli część zanieczyszczeń zostanie oddzielona, mechanizm wirowania nie zastępuje odgazowania.
Homogenizator rozdrabnia kuleczki tłuszczu i stabilizuje emulsję, wpływając na konsystencję i trwałość fizyczną produktu. Nie usuwa jednak gazów ani lotnych aromatów. To inny cel technologiczny: zmiana struktury, a nie poprawa zapachu przez odprowadzanie związków lotnych.
Odgazowanie śmietanki stosuje się wtedy, gdy trzeba ograniczyć niepożądane aromaty, usunąć rozpuszczone gazy lub poprawić stabilność procesu. W praktyce bywa elementem przygotowania surowca do dalszych etapów, w których jakość sensoryczna tłuszczu jest kluczowa, np. przy wytwarzaniu masła.
Proces może ograniczać wady związane z obecnością lotnych związków, które dają wrażenie obcego lub nieświeżego zapachu (np. nuty utlenienia tłuszczu). Skuteczność zależy od przyczyny wady: odgazowanie pomaga przy składnikach lotnych, ale nie naprawi problemów wynikających np. z zakażeń mikrobiologicznych.
Najprościej patrzeć na cel procesu: odgazowanie usuwa gazy/lotne związki; wirowanie rozdziela fazy lub klaruje; homogenizacja rozdrabnia tłuszcz i stabilizuje emulsję. Jeśli w pytaniu pada "zapach", "lotne związki", "gazy" lub "próżnia", najczęściej chodzi o odgazowywanie.
Nie zawsze, ale obniżone ciśnienie jest częstym sposobem zwiększenia skuteczności usuwania gazów i lotnych związków z cieczy. W praktyce przemysłowej stosuje się rozwiązania technologiczne, które ułatwiają przechodzenie składników lotnych do fazy gazowej, dobierając parametry do produktu i linii.
Częsty błąd to wybór urządzenia na podstawie skojarzenia nazwy z produktem (np. "masielnica", bo jest masło), zamiast dopasowania funkcji. Drugi błąd to traktowanie wirówki jako urządzenia "do oczyszczania wszystkiego". Warto zapamiętać, że dezodoryzacja to odgazowanie.
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Dezodoryzacja śmietanki polega na usuwaniu lotnych związków zapachowych (np. produktów utleniania tłuszczu), zwykle przy podgrzaniu i w warunkach obniżonego ciśnienia."

Źródła:

  • Tetra Pak, "Dairy Processing Handbook" (rozdziały dot. cream treatment oraz deaeration/degassing), dostęp: https://dairyprocessinghandbook.tetrapak.com/ - accessed 2026-03-02
  • GEA, opis technologii odgazowania/deaeration w przetwórstwie mleka (materiały producenta, sekcje: Deaeration/Degassing), https://www.gea.com/en/ - accessed 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii mleczarstwa (działy: śmietanka, masło, operacje jednostkowe)
  • Instrukcje/DTR producentów odgazowywaczy i urządzeń próżniowych stosowanych w mleczarstwie
  • Materiały szkoleniowe z oceny jakości sensorycznej tłuszczów mlecznych (wady zapachu i smaku)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego