Wirowanie mleka w praktyce mleczarskiej oznacza separację odśrodkową wykonywaną w separatorze (wirówce). Celem jest rozdzielenie składników mleka według różnicy gęstości: faza bogatsza w tłuszcz ma mniejszą gęstość i zachowuje się inaczej w polu siły odśrodkowej niż faza uboższa w tłuszcz.
Dlatego poprawna odpowiedź brzmi: "mleko odtłuszczone i śmietanka". W uproszczeniu proces daje dwa strumienie (frakcje):
- śmietankę – frakcję o wyższej zawartości tłuszczu mlecznego, wykorzystywaną dalej m.in. do produkcji masła oraz śmietanki/śmietany handlowej,
- mleko odtłuszczone – frakcję z istotnie obniżoną zawartością tłuszczu, stanowiącą surowiec do dalszej standaryzacji lub produkt finalny (np. mleko odtłuszczone).
Dlaczego pozostałe propozycje są niepoprawne? Odpowiedź "mleko pasteryzowane i śmietanka" miesza dwa różne procesy: pasteryzacja to obróbka cieplna służąca ograniczeniu mikroflory, a nie efekt rozdziału odśrodkowego. Samo wirowanie nie powoduje pasteryzacji.
Odpowiedź "laktoza i śmietana" jest błędna, bo laktoza nie jest wydzielana w separatorze jako osobny produkt końcowy; pozostaje rozpuszczona w fazie wodnej mleka. Dodatkowo "śmietana" to zwykle produkt ukwaszony/fermentowany, natomiast bezpośrednim wynikiem separacji jest śmietanka (frakcja tłuszczowa), która dopiero może być dalej przetwarzana.
Odpowiedź "białko i mleko" również nie opisuje typowych dwóch strumieni po separacji. Białka nie oddziela się w wirówce w postaci osobnej frakcji "białko" w standardowym wirowaniu mleka; do rozdziału białek stosuje się inne operacje (np. koagulację, filtracje membranowe) w zależności od celu technologicznego.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się wirowanie/separacja mleka, myśl o rozdziale na "tłuszczowe" i "odtłuszczone", czyli o śmietance i mleku odtłuszczonym. Nazwy procesów cieplnych (np. pasteryzacja) nie są produktami rozdziału mechanicznego.
