W metodzie LIFO (Last In, First Out) przyjmuje się założenie, że do zużycia w pierwszej kolejności "schodzą" materiały z najpóźniej przyjętych dostaw. W praktyce oznacza to pracę na tzw. warstwach (partiach): każda dostawa tworzy warstwę o określonej ilości i cenie zakupu.
Aby wycenić zużycie materiału metodą LIFO na wskazany dzień, wykonuje się typowo następujące kroki:
- ustala się, jaka ilość materiału została rozchodowana (zużyta) do tego dnia,
- porządkuje się przyjęcia (zakupy) chronologicznie i identyfikuje ostatnie dostępne warstwy,
- przypisuje się rozchód do najnowszej warstwy; jeśli warstwa nie wystarcza, "dobiera się" brak z kolejnej wcześniejszej,
- dla każdej wykorzystanej warstwy liczy się wartość cząstkową: ilość z warstwy × cena zakupu tej warstwy,
- sumuje się wartości cząstkowe, otrzymując wartość zużycia.
Odpowiedź "5 100 zł" jest poprawna, jeżeli wynika z prawidłowego rozliczenia rozchodu od końca (od najnowszych dostaw) oraz poprawnego zsumowania wartości cząstkowych warstw.
Dlaczego pozostałe propozycje bywają błędnie wybierane?
- "4 950 zł" często odpowiada sytuacji, gdy część rozchodu policzono według zbyt niskiej ceny (np. omyłkowo użyto wcześniejszej warstwy lub zastosowano intuicyjnie FIFO).
- "5 650 zł" może wynikać z błędu w ilościach (zbyt duża ilość przypisana do droższej, najnowszej dostawy) albo z pomyłki w cenie jednostkowej.
- "8 600 zł" zwykle wskazuje na błąd polegający na zsumowaniu wartości przyjęć zamiast rozchodu lub na podwójnym uwzględnieniu tej samej warstwy.
Wskazówka egzaminacyjna: po wyliczeniu sprawdź kontrolnie, czy zużyta ilość nie przekracza stanu dostępnego oraz czy rozchód "schodzi" dokładnie od końca listy dostaw (to najczęstszy punkt kontroli w LIFO).
