KWALIFIKACJA EKA5 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 18.
Przedsiębiorstwo poniosło w bieżącym okresie następujące koszty:
- materiały bezpośrednie 11 000 zł
- płace bezpośrednie 5 000 zł
- koszty wydziałowe 2 000 zł.
Wyprodukowano 150 szt. wyrobów gotowych i 100 szt. wyrobów zaawansowanych w 30%. Jednostkowy koszt wytworzenia produkcji niezakończonej wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stosuje się metodę jednostek ekwiwalentnych.
Jedn. ekwiw.: 150×100% + 100×30% = 180. Koszty łączne: 11 000 + 5 000 + 2 000 = 18 000 zł, więc koszt 1 jedn. ekwiw. = 18 000/180 = 100 zł. Produkcja w toku ma 30% zaawansowania, więc koszt na 1 szt. WIP = 100×30% = 30 zł.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba wycenić produkcję niezakończoną (produkcję w toku) przy podanym stopniu zaawansowania 30%. Standardowo stosuje się tu metodę jednostek ekwiwalentnych (równoważnych), czyli przelicza się produkcję na "sztuki w pełni ukończone".

Krok 1: jednostki ekwiwalentne
Wyroby gotowe są ukończone, więc: 150 szt. × 100% = 150 jednostek ekwiwalentnych.
Produkcja w toku: 100 szt. × 30% = 30 jednostek ekwiwalentnych.
Razem: 150 + 30 = 180 jednostek ekwiwalentnych.

Krok 2: koszt na jednostkę ekwiwalentną
Koszty poniesione w okresie: materiały bezpośrednie 11 000 zł + płace bezpośrednie 5 000 zł + koszty wydziałowe 2 000 zł = 18 000 zł.
Koszt 1 jednostki ekwiwalentnej: 18 000 zł / 180 = 100 zł.

Krok 3: koszt jednostkowy produkcji niezakończonej
Skoro 1 sztuka produkcji w toku jest wykonana w 30%, to "zużyła" 30% kosztu pełnego wyrobu. Zatem koszt na 1 sztukę fizyczną WIP wynosi: 100 zł × 30% = 30 zł.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Wartość 72 zł zwykle wynika z pominięcia przeliczenia na jednostki ekwiwalentne i podzielenia 18 000 zł przez 250 szt. (150+100). Wartość 100 zł to koszt na jednostkę ekwiwalentną, a nie na sztukę WIP (30%). Wartość 180 zł nie wynika z poprawnej proporcji i wskazuje na błędne rozumienie ekwiwalentów lub kosztów łącznych.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze rozdziel "sztuki fizyczne" od "jednostek ekwiwalentnych" i dopiero potem licz koszt jednostkowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jednostki ekwiwalentne (równoważne) to przeliczenie produkcji w toku na liczbę "sztuk w pełni ukończonych". Jeśli 100 sztuk jest gotowych w 30%, to odpowiada to 30 jednostkom ekwiwalentnym. Dzięki temu można poprawnie podzielić koszty między wyroby gotowe i produkcję niezakończoną.
Mnożysz liczbę sztuk produkcji w toku przez stopień zaawansowania. Dla 100 sztuk na poziomie 30%: 100 × 30% = 30 jednostek ekwiwalentnych. Wyroby gotowe liczy się jako 100% (np. 150 × 100% = 150). Suma daje łączną liczbę jednostek ekwiwalentnych.
Bo 100 sztuk produkcji w toku nie zużyło pełnych zasobów jak wyrób gotowy. Dzielenie przez 250 sztuk zakłada, że każda sztuka ma 100% kosztu, co zawyża koszt WIP i zaniża koszt wyrobów gotowych. Najpierw trzeba użyć jednostek ekwiwalentnych, aby uwzględnić procent ukończenia.
Oznacza to, że na daną sztukę produkcji w toku poniesiono ok. 30% nakładów potrzebnych do wytworzenia wyrobu gotowego (w ujęciu przyjętym w zadaniu). W praktyce to skrótowe założenie do wyceny WIP: koszt jednej sztuki w toku = koszt pełny × 30%.
W treści podano trzy grupy kosztów okresu: materiały bezpośrednie, płace bezpośrednie oraz koszty wydziałowe (pośrednie produkcyjne). W kalkulacji jednostek ekwiwalentnych sumuje się je jako koszty poniesione na produkcję w danym okresie, a następnie rozlicza na jednostki ekwiwalentne.
Wynik 100 zł może wyjść jako koszt 1 jednostki ekwiwalentnej (czyli koszt "pełnej" sztuki w przeliczeniu). Nie jest to jednak koszt 1 sztuki produkcji niezakończonej, jeśli ta sztuka jest ukończona tylko w 30%. Wtedy koszt na sztukę fizyczną WIP będzie niższy (100 zł × 30%).
Najpierw liczysz jednostki ekwiwalentne WIP: 100 × 30% = 30. Potem wyznaczasz koszt 1 jednostki ekwiwalentnej: 18 000/180 = 100 zł. Koszt całej produkcji w toku to 30 × 100 zł = 3 000 zł. Dzieląc 3 000 zł przez 100 sztuk dostajesz 30 zł/szt.
Najczęstsze pomyłki to: (1) dzielenie kosztów przez liczbę sztuk bez uwzględnienia procentu ukończenia, (2) mylenie kosztu ekwiwalentnego z kosztem na sztukę fizyczną WIP, (3) traktowanie 30% jako informacji nieistotnej lub jako "30 sztuk", a nie 30% kosztu.
Najczęściej na dzień bilansowy lub na koniec okresu sprawozdawczego (miesiąca/kwartału/roku), aby prawidłowo ustalić wartość zapasów i koszt własny sprzedaży. W firmach produkcyjnych jest to element zamknięcia okresu i rozliczenia kosztów na wyroby gotowe oraz produkcję w toku.
Sygnałem jest informacja o produkcji niezakończonej oraz podany stopień zaawansowania (np. 30%, 60%). To oznacza, że część sztuk nie jest ukończona i nie można ich traktować jak wyrobów gotowych. Wtedy standardowo przelicza się WIP na jednostki ekwiwalentne i dopiero dzieli koszty.
info

Statystycznie 33% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że stosuje się metodę jednostek ekwiwalentnych.Jedn.

Źródła:

  • IFRS Foundation – IAS 2 Inventories (standard text and overview), https://www.ifrs.org/issued-standards/list-of-standards/ias-2-inventories/ (dostęp: 02.03.2026)
  • Wikipedia (EN) – Equivalent unit of production, https://en.wikipedia.org/wiki/Equivalent_unit_of_production (dostęp: 02.03.2026)
  • Wikipedia (PL) – Rachunek kosztów (hasła dot. kalkulacji i kosztu wytworzenia), https://pl.wikipedia.org/wiki/Rachunek_koszt%C3%B3w (dostęp: 02.03.2026)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z rachunku kosztów (kalkulacja podziałowa, produkcja w toku, jednostki ekwiwalentne)
  • Zadania maturalne/egzaminacyjne z działu "rachunek kosztów" dla technika rachunkowości
  • Notatki z controllingu: rozliczanie kosztów pośrednich i kalkulacja kosztu wytworzenia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego